Χωρίς του χρόνου άραγε την τυραννία;

Αλλιώς αναμετρώνται με το χρόνο οι Αμοντάουα

Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβαζα γι'αυτήν τη φυλή της Αμαζονίας, τους Αμοντάουα που μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '80 δεν την ήξερε κανείς και μακάρι να μην ήξερε και κανέναν. Τώρα στις φωτογραφίες τους, κλεμμένες από τους επιστήμονες, ανθρωπολόγους κι άλλους καραγωγείς της εξαφάνισης της ζωής μέσω της δημοσίευσης, εμφανίζονται σεμνά ντυμένοι, παντελονάκια, σορτς, μπλούζες, ακόμα και στα μικρότερα παιδιά. Στην περίπτωση που με ενδιαφέρει, η δημοσίευση αφορούσε την έκπληξη των γλωσσολόγων όταν ανακάλυψαν πως η γλώσσα τους δεν περιείχε κανέναν όρο για την αφηρημένη έννοια του χρόνου αλλά ούτε και όρους για τις διαιρέσεις του χρόνου που χωρίς αυτές θεωρείται αμνημόνευτος κι επικίνδυνα εύκαμπτος. Δεν υπάρχουν λέξεις για τις μέρες, την εβδομάδα, τους μήνες, τις εποχές, τα χρόνια. Το αριθμητικό τους σύστημα είναι περιορισμένο. Δεν κατονομάζουν περιόδους. Μόνη διάκρισή τους η χοντρική διαφοροποίηση σκοταδιού και φωτός. Η ερώτηση "πόσων χρονών ήσουν όταν.../είσαι;" δεν έχει νόημα για τους ευγενείς Αμαζόνιους. Παρατήρησαν οι ερευνητές κάτι εξαιρετικά πιο δυναμικό που τοποθετούσε τον άνθρωπο στο επίκεντρο μιας άλλως παραλυτικής αναμέτρησης με το αφηρημένο. Ενώ δεν ξέρουν την ηλικία τους με τον τρόπο της αριθμητικής, οι ίδιοι όσο ταξιδεύουν μέσα στον προσωπικό τους χρόνο αλλάζουν ονόματα κατά τις απαιτήσεις του νέου ρόλου τους μέσα στην κοινότητα και τον αναπροσδιορισμό της ταυτότητάς τους που αυτό το νέο στάδιο επιφέρει. Ο Κωστάκης λοιπόν όταν ξεσκολίσει από τα θαύματα και τα πάθη της παιδικής ηλικίας εγκαταλείπει το όνομά του που θα το αναλάβει κάποιο μικρότερο αδερφάκι. Ο ίδιος πιθανότατα θα γίνει όχι απλά Κώστας αλλά ίσως και Τζέημς, ίσως Νουρ ή Γιώργης. Αν αυτό δεν είναι δυναμικός χειρισμός του προσωπικού χρόνου, δεν ξέρω τι είναι. Εκείνη η τυμβωρυχία να ανακαλυφθεί δήθεν η μυστική συνέχεια, εκείνη η μανία μας με τις παιδικές φωτογραφίες και τα πιστοποιητικά κάθε είδους, τότε η γέννηση, τότε το ενδεικτικό της δευτέρας δημοτικού, τότε το αριστείον προόδου στην τρίτη γυμνασίου και ούτω καθεξής. Δεν έχω τίποτα εναντίον της πιστοποίησης του στιγμιοτύπου. Απλά διερωτώμαι αν αυτή η αρχειακή προσήλωση ανταποκρίνεται ακριβώς στη σημασία που είχαν τα αποδεδειγμένης στιγμής γεγονότα για τις ζωές μας. Υποστηρίζω ότι η ερώτηση είναι: "Μήπως και υπάρχουν αποφασιστικές τροπές, επανερμηνείες, βαθιές καταρρεύσεις ή αναζωογονήσεις μας που συνέβησαν χωρίς καμιά αρχειακή απόδειξη;" Πολλά μου έτυχαν εν κρυπτώ, κατ'όναρ, σε περιστάσεις που δε βρέθηκε ούτε μια φωτογραφική μηχανή, πόσω μάλλον ένας ληξίαρχος...


Οι ερμηνείες που επιχειρήθηκαν για τους Αμοντάουα είναι, όπως συνηθίζεται, ενδεικτικές των προθέσεων του διερμηνευτή: κάποιοι μίλησαν για την επίδραση που έχει η έλλειψη τεχνολογίας μέτρησης του χρόνου, η απουσία ρολογιών και ημεροδεικτών... Μα φαίνεται ότι η συναίσθηση της ροής του χρόνου ήταν αρκετά αρχαιότερη από την τεχνολογία των εργαστηρίων της Γενεύης. Κι αν ήθελαν, άνθρωποι που ζουν μέσα στη φύση, θα είχαν βρει πλήθος τέτοιων σημαδιών στο συνεχές του χρόνου. Από το χρώμα των φύλλων μέχρι το μήκος της σκιάς των δέντρων, πλημμυρίδες, γεννήσεις, θανάτους, ελεύσεις απρόσμενων επισκεπτών.


Εξάλλου παρατηρήθηκε και το εξής υπέροχο: όταν άρχιζαν να μαθαίνουν ξένες γλώσσες, δεν είχαν κανένα πρόβλημα να χρησιμοποιήσουν στη σωστή περίσταση τους χρόνους των ρημάτων και τους άλλους χρονικούς τυφλοσούρτες (ημερομηνίες, χρονολογίες, ενδείξεις ύστερου και πρότερου). Από δύναμη λοιπόν κι όχι από άγνοια οι Αμοντάουα...

Δεν είναι ο θάνατος

Οι εκδημίες είναι δίχως τέλος, φαίνεται, αυτόν τον καιρό κι ίσως είναι η άνοιξη που τις κάνει να νιώθονται βαρύτερες. Τελευταία ο Ρασούλης, τώρα ο Παπάζογλου. Τα νέα με βρίσκουν ενόσω είμαι ακόμα μακριά κι όμως με κλονίζουν με καίριο χτύπημα στο στήθος. Όπως στις κονταρομαχίες που πίσω από την περικεφαλαία του σε σχήμα λευκής τίγρεως, ο άγνωστος Χ με το δόρυ του που είναι ντυμένο με υφάσματα ριγωτά χτυπά και ρίχνει καταγής τον αντίπαλο. Άρα τίποτα από όσα κανείς προσπαθεί να βάλει σε μεγάλην απόσταση, στο πέραν του κόσμου, δε θα καταφέρει να γλιτώσει. Περίπου όπως στην ιστορία "Υιός και λέων γεγραμμένος", βρίσκεται η αγκίδα από την κορνίζα και τον φαρμακώνει και του κακοφορμίζει τις αδυναμίες του ώσπου να γίνουν μοιραίες.

Το μαντήλι ήταν κόκκινο πάντα

Δεν είναι ο θάνατος, αυτός είναι όρος απαράβατος όπως η στροφορμή στην περιδίνηση και η αδράνεια στα φυσικά σώματα. Δεν είναι αυτός που τυραννεί. Αυτόν τον εκλογικεύεις ή τον σπρώχνεις στην ανεξέλεγκτη επικράτεια της υπερβατικής ελπίδας. "Πήγε με τα χρόνια του" ή "Παίρνει γρήγορα ο θεός αυτούς που αγαπάει" ή "Τουλάχιστον δεν πόνεσε", έχει τόσα έτοιμα ιατρικά η γλώσσα. Είναι όσα σου θυμίζουν εκείνα που συμφώνησες με τους δικούς σου ανθρώπους, πάνε πολλά χρόνια τώρα. Είναι οι φωνές μαχαίρια που άνοιγαν τις φλέβες με το ζωντανό αίμα για να γίνουμε αδερφοποιτοί. Προδώσαμε και προδοθήκαμε κατά το δυνατόν. Λιγόστεψαν οι δικοί μας άνθρωποι. Κάπου ξέμειναν. Κάποιο γράμμα μας μας επιστράφηκε ως ανεπίδοτο. Κάποιες γιορτές οργάνωσαν και δεν μας καλέσανε. Είτε θυμώσαμε είτε κατανοήσαμε, το θέμα είναι ότι κάπως κρυώσαμε κι απομακρυνθήκαμε κι οι φωνές μας γίναν πιο μακρινές ή καθώς πρέπει. Αλλά έρχονταν κάτι απρόσμενες τυχαιότητες, ένας οδηγός λεωφορείου που ακόμα επέμενε στις παλιές κασέτες, ένα αφιέρωμα κατά τα Χριστούγεννα ή το ραδιόφωνο στην εξάντληση του καλοκαιριού, μια νύχτα. Και τότε σάλπιζε η αναπνοή τον πανικό της ακούοντας αυτά τα άγια τραγούδια. Τι να απέγινε ο δείνα; Τι κατόρθωσε από τον όρκο μας; Πώς ανατρέφει τα παιδιά του; Τι να διάλεξε να θυμηθεί ή να ξεχάσει; Αυτοί οι λίγοι που ακούγονταν στα κασετόφωνά μας τότε, είναι οι μάρτυρες για όσα μας έδιναν χαρά, ευθύνη ή έσπρωχναν το δέρμα ένα χιλιοστό πιο πέρα από το φυσικό μας σχήμα. Είναι οι διακόπτες φωτοστεφάνου. Όταν φύγουν, η τέχνη τους δεν τελειώνει μα γίνεται πιο δύσκολη η χειρονομία της φωταψίας.
Δεν είναι ο θάνατος. Έτσι κι αλλιώς, τον διασχίζαμε πέρα ως πέρα περνώντας από τα κασετάδικα στην υπόγεια διάβαση κάτω από τη Θεολογική για να πάμε στα μαθήματα ή να βγούμε στο Συντριβάνι και να δούμε τι θα κάνουμε. Ήταν γεμάτη μνήματα αυτή η καταπακτή, ρωμαϊκά κι εβραϊκά. Στις καλοκαιρινές συναυλίες στο Θέατρο Δάσους απέφευγα τον Παπάζογλου, είχε τόσο κόσμο που δεν μπορούσα να υποφέρω το θόρυβό του, τους αναπτήρες και τις αλλοφροσύνες των οπαδών. Αλλά είχε τη θέση του κοντά μου, το στούντιο στην Τούμπα ήταν δίπλα μου. Κι ο ενοριακός μας ναός, ο Άγιος Θεράπων, αύριο θα δει το ξόδι του. Τι να ένιωσαν άραγε οι φίλοι που μέχρι τα τελευταία χρόνια ψιθύριζαν τους στίχους του Ρασούλη:
"Χαρά στον Έλληνα που ελληνοξεχνά
και στο Σικάγο μέσα ζει στη λευτεριά
εκείνος που δεν ξέρει και δεν αγαπά
σάμπως φταις κι εσύ καημένη
και στην Αθήνα μέσα ζει στη ξενιτιά";
Τίνος την απουσία;

Τυραννίς

φωτογραφία του L. Galanis από τη Σίφνο, άνοιξη

Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας

Μες απ’ την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας
Θύμηση κι επιθυμία, ταράζοντας
Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές.
Τ.Σ.Έλιοτ, Έρημη χώρα, μετάφρ.: Γ.Σεφέρη

Η ισημερία (παράξενο που άλλες γλώσσες της Δύσης προτιμούν τον όρο "ισονυκτία") είναι προάγγελος και τόσο πεινασμένοι είμαστε να γυρίσουμε λίγο το βλέμμα έξω από τον κύκλο των ανθρώπων και των έργων τους που καθιερώνουμε και τη μέρα της ποίησης τότε. Παρεμβάλλεται ολόκληρη χρονιά έπειτα και τη λησμονούμε. Ωστόσο είναι ο Απρίλιος που τραβάει τη γραμμή στα πράγματα, εκείνος που φουσκώνει τις ρίζες και φέρνει τα άνθη τολμηρά και τα πολλά τα χρώματα. Εκείνος που φέρνει τη βαθιά αναπνοή και τις ελπίδες. Τι είναι να συμβεί μέχρι το καλοκαίρι, τούτο δε διαφαίνεται.
Τον Απρίλιο ξεχωρίζει το φύλο στα αισθήματα, στην επιθυμία, στο σώμα.
ِΑυτουνού την εσθήτα φοράει η Άνοιξη του Μποτιτσέλι.
Τότε βγαίνουν και οι έγκλειστοι από το έρμο Μισολόγγι. Και μέσα στο θάμπωμα του μυαλού από τις αντιβαίνουσες πολυρυθμίες των αισθήσεων, κοιμάσαι ελεύθερος μα ξυπνάς από τα διαγγέλματα των τυράννων με το "ημείς, ημών, ημίν, ημάς".

Στοχαστικό τσιγάρο

Βλέπω πόσο πασχίζει φέτος μαζί μου η Άνοιξη, άλλοτε με τις αδύναμες βροχές στα αγριολούλουδα που φύονται στις κυκλοφοριακές νησίδες του κεντρικού δρόμου, άλλοτε με τις αχλαδιές και τα λείψανα από το κλάδεμα και τον καθαρισμό των φοινίκων.
Τι χρονιά, θεέ μου,
με μυρωδιά σφαγείων σχεδόν προτού αρχίσει
κι επίμονη, όλη στον ίδιο τόνο.
Χτες και προχτές το τελευταίο ολόγιομο φεγγάρι του χειμώνα κι αύριο η ισημερία, η ζυγαριά του χρόνου που σωρεύει κι έπειτα μηδενίζει.

Η μέρα της ποίησης.
Μικρή η παρηγοριά της,
μα και το μικρό είναι ζήτημα απαντοχής.

Αναγωγικός διαβήτης ήτοι πολυχρόνιον

Είκοσι χρόνια συναπτά ακούω
Ένα λαχάνιασμα ζωής ενώ
είμαι σε βαθυσκάφος

Ποντισμένος σε λεπτομέρειες
Ταξιδεμένος χάρη στην άνωση
σπαραγμάτων, σπαραγμών

Πόσο θα ήταν προς ίδιον όφελος
Να μην ένιωθα τη λογική
του ήσυχου χαρτογράφου

Μάζευα

Ήρθε ζητώντας το παλιό μου γραφείο, μια κάποια, ονόματι Αχλάμ (Όνειρα), και εξαιτίας του ονόματός της ίσως, δέχτηκα, και κατένευσα να πάρω τα δικά μου στην ειδική αίθουσα, όπου έτσι κι αλλιώς περνώ τις ώρες μου.
Αλλά, όσο το αίτημα υποβάλλεται δειλά κι ευγενικά, η επέλαση συμβαίνει απότομα και με μια δόση απολύμανσης. Σαν ό,τι άγγιξε ο άλλος, να γίνεται δυνάμει επικίνδυνο και ξένο. Το "ξένο σώμα"...
Μάζευα σήμερα σημάδια εφτά χρόνων.
Φυλλάδια ενημερωτικά,
Το σταχτοδοχείο μου από τη Δαμασκό,
Μολυβοθήκη, δώρο της Ιωάννας Κ. προ οκτώ ετών, πάλι από τη Δαμασκό,
Αιτήσεις για υποτροφίες,
Δύο ανεπίδοτες συστατικές επιστολές,
Χάρτες της Ελλάδας,
Ευχετήριες κάρτες Χριστουγέννων,
Κιμωλίες και μαρκαδόρους,
Χαρτάκια με μικρά γράμματα δικά μου, για φοιτητές μου από τον πρώτο χρόνο, με τους ειδικούς αριθμούς αναγνώρισης (κι αίφνης τους θυμόμουν έναν προς έναν),
Φύλλα αξιολόγησης και περιγραφές μαθημάτων. Ουφ, πόσες σελίδες έχω γράψει...
Και σειρές ολόκληρες βιβλία.
Έχουν κάμποσο όγκο τα επτά χρόνια.

Wishes

Αυτό έμελλε να είναι το τελευταίο κείμενο που γράφτηκε το 2008 στον υπολογιστή της Ελληνικής Γωνιάς. Χρησιμοποιήθηκε ως πρωτοχρονιάτικη διακόσμηση.
This happens to be the last document for 2008 written at the desktop of the Greek Corner at the University of Jordan. It was used as our New Year's Eve decoration.

Οι βομβαρδισμοί

κι ο αποκλεισμός
στη Γάζα
συνιστούν έγκλημα
κατά του
Ανθρώπου

The air strikes and the blockade
against Gaza
constitute crimes
against Humanity and Civilization

Εντέλει, μερικές κινήσεις ανθρωπιάς που επιτρέπουν ελπίδες: Στο Αμμάν ματαιώθηκαν τα ρεβεγιόν κι οι εορτασμοί της Πρωτοχρονιάς. Και στις 30 Δεκεμβρίου σχηματίστηκαν ουρές από πολίτες που έρχονταν στον Έβδομο Κύκλο να προσφέρουν τα χρειώδη (τρόφιμα, ρούχα, φάρμακα) για τις αυτοκινητοπομπές που θα προσπαθήσουν να φτάσουν στη Γάζα.
Finally some gestures of affinity, allow a tone of hope: In Amman all celebrations for the New Year were canceled and on December the 30th, there were queues of people offering necessaries (provisions, cloths, medicines) for Gaza.

To 1430...

Έγραφα σε φίλο, συνάδελφο, σήμερα, απαντώντας καθυστερημένα στις ευχές του. Τού'στελνα και τις δικές μου, έτσι καθώς η περισταση το ευνοεί: Σήμερα εισήλθαμε στο 1430 από Εγίρας (με διαδηλώσεις για το μακέλεμα της Γάζας). Σωτήριο θά'ναι κι αυτό, δεν μπορεί. Αφού είναι τόσο μουλιασμένο στο αίμα. Πρωτοχρονιά στον ύστερο μεσαίωνα.
Κάπου να τρίζει άραγε τη γραφίδα του κάποιος Πίκο ντελλά Μιράντολα ο Νέος με λόγια σαν κι ετούτα;
I once read that Abdala the Muslim, when asked what was most worthy of awe and wonder in this theater of the world, answered, "There is nothing to see more wonderful than man!" Hermes Trismegistus concurs with this opinion: "A great miracle, Asclepius, is man!" However, when I began to consider the reasons for these opinions, all these reasons given for the magnificence of human nature failed to convince me: that man is the intermediary between creatures, close to the gods, master of all the lower creatures, with the sharpness of his senses, the acuity of his reason, and the brilliance of his intelligence the interpreter of nature, the nodal point between eternity and time, and, as the Persians say, the intimate bond or marriage song of the world, just a little lower than angels as David tells us. I concede these are magnificent reasons, but they do not seem to go to the heart of the matter, that is, those reasons which truly claim admiration. For, if these are all the reasons we can come up with, why should we not admire angels more than we do ourselves? After thinking a long time, I have figured out why man is the most fortunate of all creatures and as a result worthy of the highest admiration and earning his rank on the chain of being, a rank to be envied not merely by the beasts but by the stars themselves and by the spiritual natures beyond and above this world. This miracle goes past faith and wonder. And why not? It is for this reason that man is rightfully named a magnificent miracle and a wondrous creation." (Λόγος περί της αξιοπρέπειας του Ανθρώπου)
Κάποιος που να θέλει να ξανασκεφτεί, λίγο με τις πηγές, λίγο από μόνος, ένα εγκώμιο για τον άνθρωπο; Με τόσον ενθουσιασμό που να σκιάζει την αφέλεια;

An accountant's December

The issue with December is not that it is the elusive month of resolutions and scrutinizing life-accounting, but the fact that it arrives too fast and all the more often. Tsarouhis in this self-portrait, indicates the reasons: it bears the prudent wings of Daedalus.

Chronophage

Homer was said to be blind, therefore he saw much. The fights and the muddy river, the details on Achilles's shield, the rays of the morning sun and the clothes of Athena while approaching. And Stephen Hawking has been bound on his wheel chair for long years, traveling far, in time, space and the realms in between. He is the one who two days ago unveiled the strangest probably timepiece on Earth of our times at the Corpus Christi College in Cambridge. The unconventional clock was given the Greek name Chronophage (the Time Eater- χρόνος + (έ)φαγ-ον) made of stainless steel and plated with 24-carat gold. There are no hands, or digits for the greedy instrument, nor is accuracy its strong feature. It even falls back several seconds to catch up with the "correct" time every five minutes.
Who bears then the accounting burden, if not the ticktock of a clock hand? The hybrid monster which consists of the horrific parts of a grasshopper and a locust. It moves back and forth along the golden surface, on its edge, that reminds the spine of a lizard. Every hour a chain rattles on an invisible coffin, reminding the spectators of mortality. The pendulum sometimes simulates a typical precise motion. On other occasions it stops and it corrects itself, allowing the jaws of the metallic insect to do their part.

Η χρονοφάγη χάφτει τις τρεις και δέκα ακριβώς

Precision, mirage, hypnosis, doubt, the hope for a mistake, a gained second and consequently the adamant return to the counted steps of the locust. A philosophical clock, conceived and financed by Dr John Tylor as a tribute to the one who in 1764 (after forty years of work and calculations) resolved the problem of longitude and made the world map a lucid space, John Harrison this is, a working class man with a passion.

Hardly on time

N. Soulakis

I admire the tidy and productive bloggers, those who regularly contribute their mind-drops, each to his/her/their own direction, poetical, literary, political, philosophical, culinary, commercial, personal, photographic, pragmatic: but all in all persistent. I take my breaks or, rather, I have some writing breaks which interrupt a continent of silence. Summer, for sure, is not my writing break climax. There are several reasons for that: changing country, shifting language- with the adamant obligation to find a new balance,- relocating in a different room and having different typing facilities. Most importantly, changing the set of faces to whom I refer my thoughts and words (not necessarily the ones around me, but those who become distant because of my trip). In absentia most of my conversations occur.
Therefore, here it comes the last day of August, just one day before the beginning of Ramadan, (the moon has disappeared or it is vanishing now, while I am writing these words of apology, the electrical decorations have appeared) and I promise myself once more not to allow such gaps mark their shadows. I want to bribe divine Augustus, something to mention about his glory. How?

1. Ο Αύγουστος

Ο Αύγουστος ελούζονταν μες στην αστροφεγγιά
κι από τα γένια του έσταζαν άστρα και γιασεμιά

Αύγουστε μήνα και Θεέ σε σένανε ορκιζόμαστε
πάλι του χρόνου να μας βρεις στο βράχο να φιλιόμαστε

Απ’ την Παρθένο στο Σκορπιό χρυσή κλωστή να ράψουμε
κι έναν θαλασσινό σταυρό στη χάρη σου ν’ ανάψουμε

Ο Αύγουστος ελούζονταν μες στην αστροφεγγιά
κι από τα γένια του έσταζαν άστρα και γιασεμιά

Odysseus Elytis may function as the mediator:

August was bathing in the starlight

and his beard was dripping stars and jasmines

August, Μonth and God, to thee we take the oath

to find us next year again on the rock, kissing

To stitch a golden thread from Virgo to Scorpio

and lit a sea cross to your grace

August was bathing in the starlight

and his beard was dripping stars and jasmines (Τα ρω του Έρωτα/ The L of Love)

2. Ω, δεν ελυπείτο τώρα τόσον πολύ τον από της γυναικός του χωρισμόν -την οποίαν άλλως τρυφερώς ηγάπα- όσον εθρήνει την σκληράν απώλειαν εκείνην της κορασίδος, την οποίαν εις τον άλλον κόσμον ήλπιζε μόνον να επανεύρη... Και κατενύσσετο πολύ η καρδία του κ’ εθλίβετο... Και ανελογίσθη ότι το πάλαι εδώ οι χριστιανοί, όσοι ήσαν ως αυτός τεθλιμμένοι, εις τον ναΐσκον αυτόν της Παναγίας της Πρέκλας, ήρχοντο τας ημέρας αυτάς να εύρωσι, διά της εγκρατείας και της προσευχής και του ιερού άσματος, αναψυχήν και παραμυθίαν... Τον παλαιόν καιρόν, προ του Εικοσιένα, όταν το σήμερον έρημον και κατηρειπωμένον χωρίον εκατοικείτο ακόμη, όλοι οι κάτοικοι και των δύο ενοριών ήρχοντο εις τον ναόν της Πρέκλας, όστις ήτο απλούν παρεκκλήσιον, ν’ ακούσωσι τας ψαλλομένας Παρακλήσεις, καθ’ όλον τον Δεκαπενταύγουστον...

Papadiamantis also: "And he was not so sad for the separation from his wife- whom, in any case, he was tenderly loving- as much as he was deploring the cruel loss of that young daughter, whom he was only hoping to find anew in the Other World... And his heart was much devouted and sorrowful... And he brought in mind that here, in the past, the christians, especially those who had been crushed like himself, were coming on days like these to this same small church of Virgin Mary the Precla, aspiring to recover by means of continence, prayer and chant some distraction and consolation. In the old days, before 1821, while the deserted and dilapidated nowadays village was still inhabited, all the population of the two parishes was coming to the church of Precla, a mere chapel, to attend the prayer chants, throughout the first half of August... (Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου/ Midaugust Reverie)

Ένα παντοτινό καλοκαίρι...

Που έλεγε με το στόμα του θαυμαστικού Βρετανού αποίκου στην Κύπρο, ο Σεφέρης, μετά το "γινόσαστε μελαγχολική Μαργαρίτα"... και την τουριστική περιγραφή των κλιματικών πλεονεκτημάτων της Μεγαλονήσου. Εκεί, στους στίχους, περιπλανιόταν ή καιροφυλακτούσε κι ένας κακομαθημένος σκύλος που γινόταν οικείος και ήταν έτοιμος να ορμήξει πασιχαρής, να λερώσει τα ρούχα των αφεντάδων.
Ένα παντοτινό καλοκαίρι και εδώ, από χρόνια, η Ελλάδα μου (και μια βιαστική ματιά το χειμώνα, ανάμεσα Τριών Ιεραρχών και της γιορτής των Ερωτιδέων με τα τριαντάφυλλα και τα πολυτελή εσώρουχα).
Άπνοια: ξυπνώ με τις μπλούζες μου μουλιασμένες στον ιδρώτα από όνειρα που απλά αναπαράγουν τις βασικές μορφές των ηρώων που κοιμούνται παραδίπλα. Ζεσταίνει η οικουμένη, σκέφτομαι, συγκρίνοντας με τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμπνοια: πιο εύκολα συμφωνώ, δεν μπαίνω σε συζητήσεις που θα έφερναν τη σκιά της διαφωνίας. Μπορεί να φτάσει κάποιος στα ίδια αδιέξοδα και την πεισματική σιωπή από μαλακότερες κατεβασιές του λόγου, συμφωνώντας στα δευτερεύοντα.
Συμπόνια: Για τους ανθρώπους μου που μεγαλώνουν, για την ψυχή που μικραίνει, για το διάβημα να στοιβαχτεί η ζωή στα ακουστικά των τηλεφώνων, για τον εαυτό τον ίδιο, όπως περπατάει τα απογεύματα στους δρόμους που τον μεγάλωσαν κι αποφεύγει να χωθεί στο πιο σημαντικό στενό από το φόβο της ανάμνησης- χωρίς πρόσημο, το θετικό ή το μείον, μονάχα με μέγεθος και φωτοσκίαση.
Τέτοιοι καλοκαιρινοί σκύλοι ενδημούν: άλλα έψαχνα, όμως κι αυτά μ'έφεραν στα ελεγεία της Οξώπετρας (συνάγουν οι μελετητές πως εννοεί με τη λέξη ο σκοτεινός το άκρο της προβλήτας, εκεί που πατάς για να επιβιβαστείς στο πλοιάριο που κάνει το γνωστό δρομολόγιο)

Θάλασσα πεινασμένη που ορμάει να φάει μαράζι απ' τα παλιά

ορυχεία σου
Κείνα των κίτρινων καιρών με τον μεγάλο μαύρο σκύλο

Γαβ η αγάπη· γαβ η απάρνηση· γαβ η Μαρία και η
Προσκύνησις των Μάγων γαβ όλα σου τα υπάρχοντα

.............

Α τι να πεις που κι έναν μόνον

Αναστεναγμό ν' ανοίξεις θα σε ρίξει χάμου ο άνεμος

Γαβ η αγάπη· γαβ ο Ιούδας με το φυγαδευμένο βλέμμα του

Γαβ του κόσμου όλου οι αποστάσεις και οι μακρύτατοι καιροί
Δεν ακούγεται πια τίποτε. Κείνο που 'θελε ο Θεός
Η ψυχή μου, η προς στιγμήν αιώνια, το 'νιωσε
Και ξανά βρήκε το νόημα της υλακής του ο σκύλος

(Ελύτης Οδ., Τα ελεγεία της οξώπετρας, Άσημον)

Χωρίς το κοχύλι

Δεν ξέρω τι μ' είχε πιάσει πέρσι τέτοιες μέρες, εννοώ λίγο πριν το Πάσχα, και πήγαινε ο νους μου στα Λαζαροκάλαντα, σε όλες αυτές τις μεταμορφώσεις του Άδωνι. Ίσως που είχα από κοντά παρακολουθήσει τα φεγγοβολητά του θανάτου σε μάτια αγαπημένα. Φέτος σα να μη συμβαίνουν ούτε το ξόδι της Άνοιξης ούτε κι η υπόσχεσή της. Ένα σκαλάκι πιο πέρα πάει η σκέψη μου, στο αρμυρό νερό, στο καλοκαίρι- ακούω αυτά του Τρανουδάκη τα τραγούδια, έλα Χριστέ και Παναγιά: από το 1979, με τα Ρω του Έρωτα... Θυμάμαι που τα έπαιζε (δυο τρία απ'όλα) το κρατικό ραδιόφωνο τα πρωινά.
Και αυτό πολύ με δάγκασε, το κυνοδόντικο. Άκουγα και δεν άκουγα. Ακούω και δεν ακούω.

ΤΟ ΚΟΧΥΛΙ

Έπεσα για να κολυμπήσω

κι άφησα την καρδιά μου πίσω

Άφησα την καρδιά μου χάμω

σαν το κοχύλι μες στην άμμο

Πέρασαν όλες οι κοπέλες

με τα μαγιό και τις ομπρέλες

Ύστερα πέρασαν οι φίλοι

κανείς δε βρήκε το κοχύλι

Χρόνους και χρόνους κολυμπάω
που να 'ν' η αγάπη για να πάω

Έφαγε η θάλασσα το βράχο

κι έμεινε το νησί μονάχο.

Many Happy Returns

These days I am thinking of the petrified girl. That one that saw her sister embarking to the Empire of a Particular Ratio on a commercial vessel, with the required documents of an unholy matrimony. That one that might have paid attention to Makriyannis' feverish oration "for these we fight as well" (for the curved stones) during the 1820s. After 2500 years, they transfered her from the Rock of Acropolis to the nearby New Museum of Acropolis, the one that will be soon having restaurants with a balcony, spicy ticket prices and pale Le-Corbusier-imitating aesthetics. So the group of the girls hopefully will be protected from rain, snow, wind and sun, pollution and the noise of a 5 millions city. They were led, even if late, to the salon, these noble street girls, that saw the growth, the decline, the shrinking, the growth, the pompous baroque of history.

Merry Christmas Heathen Beauty.

Photo Anniversary

How to celebrate one hundred instances, one hundred notes on various doubts, on minimal certainties and on daylights that now overshadow the personal sense of time?
By exposing my fixed idea:

"Do you think I have anything else in mind, except freedom and language?"
Dionysios Solomos
- - - - -
Πράγματι είναι έμμονη ιδέα, ένας μικρός τόπος, με χρώματα της δικής μας φύσης, όπως με επίφοβη τέχνη θα τα ξεδιάλεγε μια μνήμη Δρ. Φράνκενσταϊν. Ο εκούσιος εγκλεισμός: με την νυχτερινή υπομονή των αναγνώσεων. Η συνείδηση: με την ελευθερία να νιώσω και να πω ό,τι νιώθω χωρίς κανέναν λογοκριτή... Εδώ, βέβαια, αστειευόμουν φτιάχνοντας με το τίποτα, και για το τίποτα, μιαν επέτειο των ψιθύρων μου. Αστεία-αστεία όμως, βρήκα με τι θα ξεκινήσω το χαιρετισμό μου στην τελετή για την επίδοση των τίτλων ελληνομάθειας (τη μέρα του εορτασμού της 28ης Οκτωβρίου αφού έτσι το ήθελε ο πρέσβης, χίλιες φορές έτσι παρά σε εκείνο το κλειστό πράγμα του Orthodox Club). Και το πιο ενδιαφέρον, τα λόγια είναι σε γραμματόσημο με την αξία σε μονέδα που κανείς δεν αγοράζει.

Συντακτικό (σε πολλά μέρη -β')

Υποσχέθηκα να συνεχίσω σε πολλά μέρη. Και η μορφή του καταλόγου φαινομένων είναι, όπως και να το δει κανείς, θελκτική. Μέσα στο μπλέντερ με τα κομματάκια ζωής, ο κατάλογος τάχα μου τακτοποιεί το κάθε τι ανάλογα με το ειδικό του βάρος. Σε κάποιο μουσείο μέτρων και σταθμών θα φυλάσσονται τα πρότυπα του πίνακα στοιχείων ζωής (για τη ζωή: του καθενός, του κανενός, του ενός;) . Και μπορεί να υφίστανται κι εκείνα τα καημένα τη συρρίκνωση που παρατηρείται τελευταία με τον πρότυπο κύλινδρο του χιλιογράμμου στις Σέβρες. Χαρά, θα μου πεις, για τους παντοπώλες.
Εξακολουθώ με τους ομοιόπτωτους προσδιορισμούς. Στην περίπτωση αυτή, δε μας ενδιαφέρει το γενικόλογο μονοπάτι που μας πήρε από το χέρι, μα η κατάληξη στο συγκεκριμένο: ένας χώρος σαφής, ονοματισμένος, τόσο που έχει και το δικό του τελωνείο στη μετάφραση. Συνήθως, του προσθέτουμε στη νεοελληνική μετάφραση το "δηλαδή", το συμπέρασμα. Αναφέρομαι στην επεξήγηση.
Παράδειγμα: Ο κοινός ιατρός θεραπεύσει σε, χρόνος. ( Ο συνηθισμένος γιατρός θα σε θεραπεύσει, δηλαδή ο χρόνος)
Κάτι γενικό, ο κοινός γιατρός- ποιος να είναι, σε ποια κλινική, σε ποιο γραφείο να κάνει καλά τη δουλειά του, σε ποιο ντιβάνι να έχει βάλει κιόλας το χρονομετρο μπροστά, πλάι σε ποια σκάλα υπηρεσίας να απλώνει δήθεν σεμνά το χέρι του για το φακελάκι με τον μποναμά του "με ευχαριστίες για τον κόπο σας, Γιατρέ";)- εξειδικεύεται και καμιά φορά εκπλήσσει. Εδώ είναι ο χρόνος. Αδωρότατος, πανάκριβος, δήθεν αυτόματος. Και κοινός; Άλλο και τούτο πάλι. Γιαυτό νομίζω ότι οι επεξηγήσεις, επειδή πορεύονται από μια κοινοτοπία σε μια υποκειμενική εξακρίβωση, έχουν εκείνο το αμήχανο κόμμα μπρός τους, εκείνην τη μικρή παύση στην φωνή, πριν αντηχήσει το "δηλαδή" τους. Και μπορούν να βάζουν φιτιλιές για εξημμένες συζητήσεις, καθώς πολλοί θα διαφωνούν ακριβώς με την προσωπική αυτή ερμηνεία. ("Σιγά μωρέ μη με χειρουργήσει κιόλας ο χρόνος! Κι από πότε ονομάζουμε τη λησμονιά ή την άμβλυνση της συνείδησης χρόνο;" - οπότε καταλαβαίνετε...)
Υπόδειγμα:Η αγαπημένη μου άρκτος, η προσωρινή ακόλουθος της καλοκαιρινής Αρτέμιδος, μπροστά στη θάλασσα που ήταν κι η δική μου παιδική κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Κοιτάζει (με κοιτάζει) ενώ μόλις ξαναφόρεσε το ρολόι της. Να νομίζει ότι είναι η μαγική πύλη του "κοινού ιατρού"; Πάντα μου έκανε εντύπωση η μανία που είχαμε ως παιδιά με τα ρολόγια. Ένα ξυπνητήρι μου μετρούσε τα δευτερόλεπτα με τη μορφή σκύλου που κουνάει πασιχαρής την ουρά του. Ή μήπως ήταν απλά υπομονετικός και μνησίκακος; Κεντρική, μα άχρηστη φιγούρα, ένα λιγνό αγόρι τύπου "Χωκ Φινν" που ψάρευε με καλάμι σε ποτάμι. Δέντρα, ψάθινο καπελάκι, ένα αινιγματικό χαμόγελο. Κι ο σκύλος εκεί, με την ουρά του "Τικ Τακ Τικ Τακ". Η γενική απόχρωση αγορίστική κι αυτή. Ένα γαλάζιο που σκούραινε.