Δεν είναι ο θάνατος

Οι εκδημίες είναι δίχως τέλος, φαίνεται, αυτόν τον καιρό κι ίσως είναι η άνοιξη που τις κάνει να νιώθονται βαρύτερες. Τελευταία ο Ρασούλης, τώρα ο Παπάζογλου. Τα νέα με βρίσκουν ενόσω είμαι ακόμα μακριά κι όμως με κλονίζουν με καίριο χτύπημα στο στήθος. Όπως στις κονταρομαχίες που πίσω από την περικεφαλαία του σε σχήμα λευκής τίγρεως, ο άγνωστος Χ με το δόρυ του που είναι ντυμένο με υφάσματα ριγωτά χτυπά και ρίχνει καταγής τον αντίπαλο. Άρα τίποτα από όσα κανείς προσπαθεί να βάλει σε μεγάλην απόσταση, στο πέραν του κόσμου, δε θα καταφέρει να γλιτώσει. Περίπου όπως στην ιστορία "Υιός και λέων γεγραμμένος", βρίσκεται η αγκίδα από την κορνίζα και τον φαρμακώνει και του κακοφορμίζει τις αδυναμίες του ώσπου να γίνουν μοιραίες.

Το μαντήλι ήταν κόκκινο πάντα

Δεν είναι ο θάνατος, αυτός είναι όρος απαράβατος όπως η στροφορμή στην περιδίνηση και η αδράνεια στα φυσικά σώματα. Δεν είναι αυτός που τυραννεί. Αυτόν τον εκλογικεύεις ή τον σπρώχνεις στην ανεξέλεγκτη επικράτεια της υπερβατικής ελπίδας. "Πήγε με τα χρόνια του" ή "Παίρνει γρήγορα ο θεός αυτούς που αγαπάει" ή "Τουλάχιστον δεν πόνεσε", έχει τόσα έτοιμα ιατρικά η γλώσσα. Είναι όσα σου θυμίζουν εκείνα που συμφώνησες με τους δικούς σου ανθρώπους, πάνε πολλά χρόνια τώρα. Είναι οι φωνές μαχαίρια που άνοιγαν τις φλέβες με το ζωντανό αίμα για να γίνουμε αδερφοποιτοί. Προδώσαμε και προδοθήκαμε κατά το δυνατόν. Λιγόστεψαν οι δικοί μας άνθρωποι. Κάπου ξέμειναν. Κάποιο γράμμα μας μας επιστράφηκε ως ανεπίδοτο. Κάποιες γιορτές οργάνωσαν και δεν μας καλέσανε. Είτε θυμώσαμε είτε κατανοήσαμε, το θέμα είναι ότι κάπως κρυώσαμε κι απομακρυνθήκαμε κι οι φωνές μας γίναν πιο μακρινές ή καθώς πρέπει. Αλλά έρχονταν κάτι απρόσμενες τυχαιότητες, ένας οδηγός λεωφορείου που ακόμα επέμενε στις παλιές κασέτες, ένα αφιέρωμα κατά τα Χριστούγεννα ή το ραδιόφωνο στην εξάντληση του καλοκαιριού, μια νύχτα. Και τότε σάλπιζε η αναπνοή τον πανικό της ακούοντας αυτά τα άγια τραγούδια. Τι να απέγινε ο δείνα; Τι κατόρθωσε από τον όρκο μας; Πώς ανατρέφει τα παιδιά του; Τι να διάλεξε να θυμηθεί ή να ξεχάσει; Αυτοί οι λίγοι που ακούγονταν στα κασετόφωνά μας τότε, είναι οι μάρτυρες για όσα μας έδιναν χαρά, ευθύνη ή έσπρωχναν το δέρμα ένα χιλιοστό πιο πέρα από το φυσικό μας σχήμα. Είναι οι διακόπτες φωτοστεφάνου. Όταν φύγουν, η τέχνη τους δεν τελειώνει μα γίνεται πιο δύσκολη η χειρονομία της φωταψίας.
Δεν είναι ο θάνατος. Έτσι κι αλλιώς, τον διασχίζαμε πέρα ως πέρα περνώντας από τα κασετάδικα στην υπόγεια διάβαση κάτω από τη Θεολογική για να πάμε στα μαθήματα ή να βγούμε στο Συντριβάνι και να δούμε τι θα κάνουμε. Ήταν γεμάτη μνήματα αυτή η καταπακτή, ρωμαϊκά κι εβραϊκά. Στις καλοκαιρινές συναυλίες στο Θέατρο Δάσους απέφευγα τον Παπάζογλου, είχε τόσο κόσμο που δεν μπορούσα να υποφέρω το θόρυβό του, τους αναπτήρες και τις αλλοφροσύνες των οπαδών. Αλλά είχε τη θέση του κοντά μου, το στούντιο στην Τούμπα ήταν δίπλα μου. Κι ο ενοριακός μας ναός, ο Άγιος Θεράπων, αύριο θα δει το ξόδι του. Τι να ένιωσαν άραγε οι φίλοι που μέχρι τα τελευταία χρόνια ψιθύριζαν τους στίχους του Ρασούλη:
"Χαρά στον Έλληνα που ελληνοξεχνά
και στο Σικάγο μέσα ζει στη λευτεριά
εκείνος που δεν ξέρει και δεν αγαπά
σάμπως φταις κι εσύ καημένη
και στην Αθήνα μέσα ζει στη ξενιτιά";
Τίνος την απουσία;

Χωρίς το know how

Κι ας είναι με "ναι" κι "όχι" αυτό το σύστημα σύνταξης της πληροφορίας. Ας είναι κυκλώματα κλειστά, κυκλώματα ανοιχτά- δεν τα πολυκαταλαβαίνω τα ηλεκτρονικά, ποτέ δεν τα μελέτησα, όπως δε μελέτησα τα θαύματα της μελάνης. Κι όμως έγραψα με στυλό διαρκείας, με πένες που απορροφούν το αίμα τους σε ταμπόν ή με ενσωματωμένες σύριγγες ή, απλούστερα, σε αμπούλες, ακόμα και με φτερό που είχε την αιχμή μεταλλική. Πενάκια της σινικής μελάνης, άλλα που άφηναν στο στέγνωμα απόχρωση σέπιας ελαφρώς γυαλιστερή, σα να συγκρατούσαν χρυσόσκονη...
Έτσι, ο Κώστας, φίλος ακριβός, μου έστειλε το στεφάνι του Μαγιού προκαταβολικά. Δεν ξέρω τη μέθοδο μετάδοσης των εικόνων. Όταν το είδα ωστόσο, λαχτάρησα κήπο σπιτιού, να τα μαζέψει κανείς προσεκτικά, να τα ταιριάξει κι ένα άλλο χέρι παιδικό να φέρει λίγα ακόμα από διπλανή αλάνα, τα αγριολούλουδα και να πιστεύει αυτό το μικρό χέρι με τα πεισματάρικα δάχτυλα -δικαίως- ότι εισφέρει τα πιο πολύτιμα. Ύστερα το στεφάνι με λίγη κόκκινη κλωστή να ετοιμαστεί, να κρεμαστεί, να λάμψει, να μαραθεί, ν'αγιάσει.

ِِΑρπαγμένος από το "αχ" της.

Από τα γράμματα, τα μηνύματα με το "Add symbol"/γελαστό προσωπάκι, από τις τηλεφωνικές γραμμές με την αντήχηση, τους σπινθηρισμούς και την πεντακάθαρη ηχώ της δικής μου φωνής σα να μιλώ στον καθρέφτη μέσα από σωλήνες στο χρώμα του υδραργύρου. Από αυτά αρπάζομαι αυτές τις μέρες. Ξέρω κι εγώ; Κάτι θα γίνεται με τις φαντασμαγορίες των άστρων.
Έτσι, δηλαδή:
Αρετούλα μου γλυκιά,
σ'ευχαριστώ, καλή χρονιά, το λέμε κάθε χρόνο κι όλο κάτι τετραψήφια μαζεύουμε νούμερα, σαν αριθμούς εξυπηρέτησης πολιτών-πελατών ή από γραφεία καταγγελιάς παρατυπιών, στα οποία απαντούν κάτι μικρανιψιές παρατυπούντων.
Ζύμωσες μελομακάρονα;
Θέλω να μάθω "με το σίγμα και το νίγμα" αυτές τις συνταγές και τίποτα άλλο να μην κάνω τέτοιες χρονιάρες μέρες, παρά να δουλεύω το γουδί και να έχω στο νου τη μυλωνού, την πολυλογού και ψεύτρα, που εχειρομύλιζεν στου Παπαδιαμάντη, όπως πέρσι. Τίποτε άλλο. Να μου χαιρετίσεις την Π., που την έχω ακόμα καλοκαιρινή στο μυαλό.
Σε φιλώ,
Β.

Υ.Γ.
Η καλοσύνη των ημερών: η μποτίλια του γκαζιού με την οποία θερμαίνεται ο μεγάλος αριθμός των οικογενειών εδώ στο κούφο Αμμάν (που έλαβε το παγκόσμιο έπαθλο αναπτυξιακού σχεδιασμού), άρχισε από χτες να πωλείται προς 9, 90 δηνάρια, έναντι 4,25 που ήταν προχτές. Κι άλλοι αριθμοί. Όσο αυτοί ευδοκιμούν, μειώνονται τα τετραγωνικά στο σπίτι. Μια πόρτα κλειστή, λίγη ησυχία.

Τ' Αη Γιώργη

Πολύχρονη, μες στα κίτρινά σου πάντοτε
Σε πλεόν ευτυχισμένες εποχές, όταν ο χρόνος δεν ήταν τόσο Διοκλητιανός, δε γιορτάζαμε τα γενέθλια, ποιος να θυμάται τι και πώς, ποιος ασικρίτης να κρατήσει μαρτυρία της γέννησης, ποιο σύστημα χρονολόγησης, ποιο φεγγάρι και τι ινδικτιώνος, τι απο Κτίσεως Κόσμου. Έτσι, μέναμε στον κύκλο των ονομάτων, στο άρμα της θεότητος, στο αμόνι της αναλογίας και των λαμπρών ομωνύμων μας. Πολλοί είχαν και το τραγούδι τους, σαν ήρωες από λαϊκά μυθιστορήματα που περιμένουν το Νικόλαο Βλαστό υπομονετικά στη Βενετία να καταπιαστεί μαζί τους. Όπως το κάτωθι:
Άγιε μου Γιώργη αφέντη μου κι αφέντη καβαλάρη
αρματωμένος με σπαθί και με χρυσό κοντάρι ...

Άγιος είσαι στη θωριά κι άγιος στη θεότη
παρακαλώ βοήθα με άγιε μου στρατιώτη
Από το άγριο θεριό και δράκοντα μεγάλο
όπου τον πήγαιν' άνθρωπο κάθε πρωί και άλλον
Αν δεν τον πήγαιν' άνθρωπο κάθε πρωί στην ώρα.
νερό δεν άφηνε να πιεί κανείς μέσα στη χώρα.
Τα βουλετιά τα ρίξανε τίνους θέλουν να τύχουν.
Και τύχανε τα βουλετιά εις τη βασιλοπούλα
όπου την είχε η μάνα της μία και μοναχούλα
Ο βασιλιάς σαν τ' άκουσε πολύ βαρύ του φάνη.
- Το βιός μου όλο πάρτε το και το παιδί μου αφήστε.
Για περισσότερες λεπτομέρειες και ολίγη ψαλτική μελωδία, βλ. http://www.aegean.gr/culturelab/Sounds/sound44.htm

Έτσι, σήμερα είναι μέρα γιορτινή, ακόμη και στον Σουρρεαλισμό, ανατριχιάζουν οι στίχοι του Γκάτσου. Κάτι που μοιάζει με Ρ.Μ.Ρίλκε μα δεν είναι.

Ο ιππότης κι ο θάνατος

Καθώς σε βλέπω ακίνητο
με του Ακρίτα τ' άλογο και το κοντάρι τ' Αι Γιωργιού
να ταξιδεύεις στα χρόνια
Μπορώ να βάλω κοντά σου
μια νεραντζιά στου φεγγαριού
τους χιονισμένους κάμπους
κι αυτά τα σίδερα που φορείς
μπορώ να σου τα στολίσω
μ' ένα κλωνί βασιλικό κι ένα ματσάκι δυόσμο
Μα εγώ που είδα τους απογόνους σου σαν πουλιά
να σκίζουν μιαν ανοιξιάτικη αυγή
τον ουρανό της πατρίδας μου
θα βάλω τώρα κοντά σου
τα πικραμένα μάτια ενός παιδιού
μέσα στη λάσπη και το αίμα της Ολλανδίας
Αυτός ο μαύρος τόπος
θα πρασινίσει κάποτε
Το σιδερένιο χέρι του Γκετς
θ' αναποδογυρίσει τ' αμάξια
θα τα φορτώσει θημωνιές από κριθάρι και σίκαλη
Και τότε πάλι στις σπηλιές των ποταμών θ' αντηχήσουν
βαριά σφυριά της υπομονής
Όχι για δαχτυλίδια και σπαθιά
αλλά για κλαδευτήρια κι αλέτρια.

(όπως το διάλεξε ο Χατζιδάκις, αλλά ας το δει κανείς κι ολόκληρο με την αγγλική μετάφραση στο χρήσιμο πάντα http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/poetrygreece/6/11.html)

Paques des exiles

Majd, growing vague in distance, sent me the following "thought", while he prepares for Easter in Indianapolis:

THE NEW LAND

And so, I come to the new land, dragging the baggage of the old land with me.
I impose the old maps on the new places.
The old vegetation springs newly named in the new land.

I have traveled a great distance and still my arrival is a dream.
The old land is under everything
- like the old landscapes found glowing faintly under the skins of forgotten portraits.

My life is becoming like the kneading of bread, an endless turning in on itself; the dailiness alone sustains me.

My life is like the transitions of the language: I find myself in the translucent streets of the new land, shouting in a voice no one seems to hear: however, moreover, nonetheless,furthermore, . . .

and so he brought back to my memory that poem of Blaise Cendrars "Paques a New York"

Lord, the dawn has slipped in cold as a shroud and has laid the skyscrapers bare in the clouds.
Already the city is alive with sound,trains thunder and roll underground.
The trains bound and rumble and shudder away,bridges are seized by the railway.
The city trembles. Cries, smoke and fire and the raucous wail of steam sirens.
Fevered from gold sweats this throng jostle and cram down tunnels dim and long.
In the maze of plumed roofs the sun’s so murky,it’s your Face gobs of spit have made dirty.

Lord, I return tired and mournful, alone . . .my room is bare as a tomb . . .
Lord, I’m all alone, I’ve a fever . . .my bed is cold as a coffin . . .
Lord, I close my eyes, my teeth are chattering . . .I’m too alone. I’m cold. I’m calling . . .
A hundred thousand spinning tops dance before my eyes . . .no . . . a hundred thousand women . . . no . . . a hundred thousand cellos . . .
I think, Lord, of the hard times . . .I think, Lord, of the gone times . . .
I no longer think of You. I no longer think of You.
New York, April 1912

Our image in few pixels

I do not know how it goes with the younger generation: I mean-I do not know how they establish links, bonds, real friendships through their blogging dashboards and virtual interaction. I guess they manage well, taking into account their stable and mutual cross-references, the many and friendly comments I discover attached to their pages. I find it thrilling, exciting, different: personally not only I am not accustomed to it, but even in real circumstances of communication I take my time, trying to balance between personal time, obligations and a reservation about how I intrude the personal time of a potential friend... worrying, feeling shy not to impose too much of me upon him/her. Of course, later on I discover that usually they interpret my shyness as lack of interest. So, really I plan next time to meet with people in one of those blogger gatherings. I want to see how virtual becomes three-dimensional. Hmmm...
Et voila! Yesterday The Observer, after him having replied to the questions of Redrose, asked me and few other people to take the same questionnaire and write down the answers. Since we have recently exchanged ideas, I find it convenient and meaningful to respond to his friendly gesture.
Here is the project (all of them difficult to decide. question marks covered with bitter honey) :
1.If there is fire at home..choose one thing to save?
This is one thing ummm? If it would be several, it would be two volumes of poetry and my diaries. But since it is one, I think I would take a byzantine style icon I have for Archangel Michael. I love it with the afternoon light, on its golden lines and the background. More of an aesthetic pleasure to tell you the truth. (By the way, has it ever occured to you at the airport to feel afraid that you lost your luggage, and that you have to describe what was there in the bag, and realizing that you do not recall but very few items?? meaning that all the rest, the kilos that torture your hands are not important in reality?)

2.Situation you felt embarrassed in?
Well, this can be an encyclopedia-size account. I remember details since my very early years, so I have many instances of embarrassment. Embarrassment, I conclude, springs from the magical equation Memory X Reinterpretation (E= M X R). Ok, an innocent one, when mom was catching me having attacked the sweets and stuff (pies, cookies) kept for later in the cupboard. I was overweight, it was bad for me, I was greedy, it was bad for the arrangement of the right time for a feast.

3- If you can do over a part of your life, what will you change?
A long relationship I had established. Out of its many years, I believe I had been creative and shivering only for few months. This I would change, although I have no clue what I would do with those 6,5 extra years.

Η δεσποινίς Κουμ κουάτ

Σε αντίθεση με το προηγούμενο που ήταν υλικό για ένα μονόπρακτο μικρολογίας, ετούτο το μήνυμα που πήρα από τη Βούλα το βραδάκι θα μπορούσε να στηρίξει κάτι μεγαλύτερο. 'Ελεγε κεφαλαιογράμματη "ΕΠΙΑΣΕ ΞΑΦΝΙΚΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ-ΜΙΚΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΛΠΙΖΩ- ΚΑΛΟΜΑΘΑ ΒΛΕΠΕΙΣ". Αυτή η φροντίδα να μη χάσω την επαφή με τις εικόνες από την Αθήνα, με τις εναλλαγές του φωτός από τη μια μέρα στην άλλη, από το ένα τσάκισμα της σελίδας στο επόμενο. Τις σκέφτηκα τότε, τις εύσπλαχνες, την Πελαγία να βγαίνει με τη βυσσινιά της κάπα στο μπαλκόνι, με νάυλον στα χέρια της, να ξετυλίγει και να σκεπάζει τη γαζία τους και την ακακία μετά ξανθής, τη λεμονιά και, από υπερβάλλουσα φροντίδα, την ελιά. Ενώ από κάτω, εικοσιτέσσερα μέτρα χαμηλότερα, η βουή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας συνεχίζεται αμετάπτωτη. Τη Βούλα, να εμψυχώνει τη δεσποινίδα Κουμ κουάτ, στη γλάστρα να μη ρίξει τα άνθη της, να κρατήσει τα φρούτα της. Με τι έκπληξη με είδε μια φορά να κόβω λίγα κουμ κουάτ (citrus japonica- kumquat), να τα ανοίγω με το μαχαίρι στη μέση και να τα βάζω στο πιατάκι: Πρέπει να τα τρως από καμιά φορά, της είπα, να θυμάσαι το άρωμα και το σπίρτο τους.

Want to play? Want to be my pal?

Among other similarities, Arabs and Greeks share also this one: their perception of this complex feeling/community called friendship. And because families are small in Greece, friendship obtains even more powerful features. It becomes an extension of the family, a kind of substitute with the strength of blood bonds, but without the full-glory-headache of the practicalities that kinship implies (property issues or the fundamental drama of the relationship with parents and siblings as discribed in psychoanalysis). From what I have noticed, and despite appearences, friends there get more intimate. They do not hold hands but they share all tiny details and communicate frequently full reports concerning their most private feelings. They do not have the long kissing ceremonies that I notice almost every morning at work, while crossing the crowded alleys of our Uni, but they drive their partners (girlsfriends, boyfriends, spouses) crazy when the latter realize that the friends know much more than them about the emotional world of their "other half". Recently, I found a nice depiction of this delicate situation at the novel of Vangelis Raptopoulos, Friends. Even in terms of language the words φίλος(friend), φιλί(kiss), originate from the verb φιλώ (love, in classical greek, kiss in modern) and prove this almost erotic atmosphere.

So, the story starts early, the children of the neighborhood, boys and girls, offer the magical spell "do you want us to play together?" "let's be pals". Sometimes, in urbanized areas this may be postponed till school age, but eventually it happens. Easy to propose, but it establishes a contract indefinitely valid... Many questionable doctrines appear to safeguard the connection: "There is nothing like childhood friends", "Only in childhood we obtain true friends" and so on and so forth. Of course, the criteria for a child to choose mates are heavily conditioned: they live close, they are of the same age almost (you see, for a child two or three years of age difference make a huge big issue, and dig a deep gap) and sometimes it has to do with the social circle of parents who can facilitate this relationship or undermine it according to their own judgement.

In reality, I have noticed that early I found this framework tight for me. I did not keep my childhood friends and the very few ones out of them that are currently friends, they became connected again to me because of their objective qualities and affinities in thinking, feeling and behaving. Other than that, I avoid schoolmates, gatherings of alumni, these circumstances that they start and end with the chewing gum brand "Do you remember?". Even my college mates do not mean much to me. Especially the ones we got in fierce friendship during the first two years in college. Meanwhile, I discovered that I made my best friends later, much later even: Usually they are women (I find them clever and with deeper understanding), normally they are older than me, they are opinionated, sometimes politically active. Yesterday I found the text of Areti, a "new" friend now in Spain, on our website, and while reading her ultimate farewell to her neighbour Libertad, I knew why I love her blue eyes that they are both sharp and tender. I could hear her passionate voice breaking at some point. And through her text I saw the details of her daily world she had been talking about, but which I had not been always able to visualize.

I wonder sometimes how my life would have been without Pelagia, Voula, Ala'a, Mikhalis, Ioanna, Birgit. I think I would have jumped out the window long ago :) None of them is a childhood friend.

Labyrinth

This is a story about a grown up, and the silver screen: how he became a grown up at the expense of the silver screen. While he was younger (a college student, let us say), he could not bear life unless he was covering himself regularly (twice/three times per week) with the silver screen: i hope the term still signifies nicely in english, cinema. He had also developped an early dislike towards american cinema and the easy, shallow tears the movies with children and family drama (illnesses, tragical accidents, divorces, separations, departing UFOs) were bringing him. He still uses them of course in days of depression, crying his guts out on the adverse luck of Meryl Streep or something, even Barbra Streisand, no problem at that stage.

To the contrary, he loved european, japanese, australian, n.zeal. and korean (why not?) cinema. He was marking the promising titles/stories and was expecting them to appear and be screened in Thessaloniki or Athens. It was an addiction, a regular and important segment of his monthly allowance. The addiction was not just about the films, but also about the special condition of watching them in a theater, with other people around, watching their figures in the shifting light of the hall, listening to their laughter, feeling their sobbing and trying to escape at the end with them, avoiding looking at each other's eyes. A thin line between private and public.

Now, geography appeared meanwhile: the years on Amorgos- no cinema on the magical island, but it was like living in a movie, with the skies and the sea as a screen, and the constant wind as the projector. The years in Amman made things even more difficult- american movies, always american best sellers, and the annual European Film Festival as a regular occasion for ethnic communities and an arty flock to appear; a social event mostly rather than personal. DVDs are not the same. Cinema is not made for TV, or it should not.

What has been left? Breaks and vacations. Again trying to catch up with some, few samples of what has appeared in filmography. It is not easy, because every time he realizes that the ones that he would really like to watch, have been shown already or will be shown in the coming month (while there will be no break). So he rushes to second rank choices, and the first time he is about to fall asleep in the semidarkness of the theater, because even cinema needs its training, a physical condition of consciousness.

This time, I would like to mention that beautiful film by Guillermo Del Toro (Mexican I think), Pan's Labyrinth I watched, which deals with the Spanish Civil War, and the phychological retreat in legends and fairy tales. The scenery for both reality and fantasy is impressive. He admits that he was influenced by Edward Lear, the one who drew the scetches for the first edition of Lewis's "Alice in Wonderland". It is a garden for visual arts, with symbolisms and imposing images, like the ones a child imagines while listening to a fairy tale narrated by a loving adult. The moment that Ophelia dies, her elaborate fantasy takes her to salvation and relief.

Here we are with coincidences: after 5 years, I saw at the break, while trying to smoke half a cigarette and buy some pop-corn, Ioanna, my closest in Jordan at that time. Half a cigarette and an attempt to catch up with so many events, especially hers. On the way out, we recomfirmed our mobile numbers, to be forgotten perhaps somewhere between here and there, in our Labyrinth. Of course, I was carrying my keys with me, Pelagia and Voula, protecting me like a precise map.