Nequaquam Vacuum ( αλλά και Μηδένα προ του τέλους μακάριζε...)

Χωρίς έναν ποιητή είναι πιο βαριά η νύχτα

2011-05-26T22:25:00.003+03:00

Πέθανε αιφνιδίως ο ποιητής Γιάννης Βαρβέρης, απροσδόκητα για τους αναγνώστες που τον διάβαζαν να γίνεται ηχηρότερος με τις ευαίσθητες παρατηρήσεις του τα τελευταία χρόνια. Είχα εντυπωσιαστεί όταν έσκυψα προσεκτικότερα και εξακολουθητικά πάνω από κάποια ποιήματα για τις ανάγκες μιας ανθολόγησης. Είχε το ρυθμό ενός βιώματος που τον ένοιωθα οικείο. Σκέψεις και βήματα στην πόλη ενώ η απόσταση (τα Τείχη εκείνα) τοποθετεί κιόλας τη ματιά στα περαιτέρω, αυτά που κανείς δε θέλει εύκολα να του τα συζητήσεις.

Οι δικοί μας στα ξένα

Όσοι σε ακολούθησαν
στο ταξίδι
είναι πιο ξένοι
απ΄όσο στην πατρίδα.

Βλέπεις στα μάτια τους τη νοσταλγία σου
βλέπεις στα μάτια τους τη νοσταλγία τους
στο τέλος βλέπεις
ότι στα μάτια των ανθρώπων
πρωτοκουράζεται η αγάπη.

Δικούς δεν έχει εδώ
δικοί είν' οι ξένοι
μόνο επιστήθιους έχει

είναι οι άγνωστοι.

(Από τη συλλογή του, Στα ξένα, Αθήνα 2001)

Χωρίς του χρόνου άραγε την τυραννία;

2011-05-24T12:44:00.009+03:00

Αλλιώς αναμετρώνται με το χρόνο οι Αμοντάουα

Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβαζα γι'αυτήν τη φυλή της Αμαζονίας, τους Αμοντάουα που μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '80 δεν την ήξερε κανείς και μακάρι να μην ήξερε και κανέναν. Τώρα στις φωτογραφίες τους, κλεμμένες από τους επιστήμονες, ανθρωπολόγους κι άλλους καραγωγείς της εξαφάνισης της ζωής μέσω της δημοσίευσης, εμφανίζονται σεμνά ντυμένοι, παντελονάκια, σορτς, μπλούζες, ακόμα και στα μικρότερα παιδιά. Στην περίπτωση που με ενδιαφέρει, η δημοσίευση αφορούσε την έκπληξη των γλωσσολόγων όταν ανακάλυψαν πως η γλώσσα τους δεν περιείχε κανέναν όρο για την αφηρημένη έννοια του χρόνου αλλά ούτε και όρους για τις διαιρέσεις του χρόνου που χωρίς αυτές θεωρείται αμνημόνευτος κι επικίνδυνα εύκαμπτος. Δεν υπάρχουν λέξεις για τις μέρες, την εβδομάδα, τους μήνες, τις εποχές, τα χρόνια. Το αριθμητικό τους σύστημα είναι περιορισμένο. Δεν κατονομάζουν περιόδους. Μόνη διάκρισή τους η χοντρική διαφοροποίηση σκοταδιού και φωτός. Η ερώτηση "πόσων χρονών ήσουν όταν.../είσαι;" δεν έχει νόημα για τους ευγενείς Αμαζόνιους. Παρατήρησαν οι ερευνητές κάτι εξαιρετικά πιο δυναμικό που τοποθετούσε τον άνθρωπο στο επίκεντρο μιας άλλως παραλυτικής αναμέτρησης με το αφηρημένο. Ενώ δεν ξέρουν την ηλικία τους με τον τρόπο της αριθμητικής, οι ίδιοι όσο ταξιδεύουν μέσα στον προσωπικό τους χρόνο αλλάζουν ονόματα κατά τις απαιτήσεις του νέου ρόλου τους μέσα στην κοινότητα και τον αναπροσδιορισμό της ταυτότητάς τους που αυτό το νέο στάδιο επιφέρει. Ο Κωστάκης λοιπόν όταν ξεσκολίσει από τα θαύματα και τα πάθη της παιδικής ηλικίας εγκαταλείπει το όνομά του που θα το αναλάβει κάποιο μικρότερο αδερφάκι. Ο ίδιος πιθανότατα θα γίνει όχι απλά Κώστας αλλά ίσως και Τζέημς, ίσως Νουρ ή Γιώργης. Αν αυτό δεν είναι δυναμικός χειρισμός του προσωπικού χρόνου, δεν ξέρω τι είναι. Εκείνη η τυμβωρυχία να ανακαλυφθεί δήθεν η μυστική συνέχεια, εκείνη η μανία μας με τις παιδικές φωτογραφίες και τα πιστοποιητικά κάθε είδους, τότε η γέννηση, τότε το ενδεικτικό της δευτέρας δημοτικού, τότε το αριστείον προόδου στην τρίτη γυμνασίου και ούτω καθεξής. Δεν έχω τίποτα εναντίον της πιστοποίησης του στιγμιοτύπου. Απλά διερωτώμαι αν αυτή η αρχειακή προσήλωση ανταποκρίνεται ακριβώς στη σημασία που είχαν τα αποδεδειγμένης στιγμής γεγονότα για τις ζωές μας. Υποστηρίζω ότι η ερώτηση είναι: "Μήπως και υπάρχουν αποφασιστικές τροπές, επανερμηνείες, βαθιές καταρρεύσεις ή αναζωογονήσεις μας που συνέβησαν χωρίς καμιά αρχειακή απόδειξη;" Πολλά μου έτυχαν εν κρυπτώ, κατ'όναρ, σε περιστάσεις που δε βρέθηκε ούτε μια φωτογραφική μηχανή, πόσω μάλλον ένας ληξίαρχος...

Οι ερμηνείες που επιχειρήθηκαν για τους Αμοντάουα είναι, όπως συνηθίζεται, ενδεικτικές των προθέσεων του διερμηνευτή: κάποιοι μίλησαν για την επίδραση που έχει η έλλειψη τεχνολογίας μέτρησης του χρόνου, η απουσία ρολογιών και ημεροδεικτών... Μα φαίνεται ότι η συναίσθηση της ροής του χρόνου ήταν αρκετά αρχαιότερη από την τεχνολογία των εργαστηρίων της Γενεύης. Κι αν ήθελαν, άνθρωποι που ζουν μέσα στη φύση, θα είχαν βρει πλήθος τέτοιων σημαδιών στο συνεχές του χρόνου. Από το χρώμα των φύλλων μέχρι το μήκος της σκιάς των δέντρων, πλημμυρίδες, γεννήσεις, θανάτους, ελεύσεις απρόσμενων επισκεπτών.

Εξάλλου παρατηρήθηκε και το εξής υπέροχο: όταν άρχιζαν να μαθαίνουν ξένες γλώσσες, δεν είχαν κανένα πρόβλημα να χρησιμοποιήσουν στη σωστή περίσταση τους χρόνους των ρημάτων και τους άλλους χρονικούς τυφλοσούρτες (ημερομηνίες, χρονολογίες, ενδείξεις ύστερου και πρότερου). Από δύναμη λοιπόν κι όχι από άγνοια οι Αμοντάουα...

Αντιστρέφοντας

2011-05-18T23:01:00.004+03:00

Nathan Bye, Το τραγούδι της Λάμιας

Βλέποντας τις αναχωρήσεις του Βέγγου, του Παπάζογλου και του Ρασούλη μετά από ώριμα χρόνια, στοχαστικές τοποθετήσεις, παρατηρώντας σε λαθραία βίντεο το τρέμουλο ανθρώπων που δεν ψάχνουν πια την αναγνώριση των άλλων μα της ζωής τους ένα συνδετικό βαμβακένιο νήμα, ενοχλούμαι ακόμα περισσότερο από τις σημερινές δηλώσεις του Διονύση Σαββόπουλου, άτεχνου εδώ και αρκετά χρόνια.
Αφού πούλησε για χρόνια Θεσσαλονίκη και Θεσσαλονικισμό,
αφού επαλήθευσε ό,τι περιέγραψε για τον πονηρό πολιτευτή,
αφού κι ο Καραμπελιάς τον μελέτησε πριν τον ακολουθήσει,
εμφανίζεται όποτε οι Σειρήνες του συλλογικού υπνωτισμού χρειάζονται από καμιά ασπρομάλλα Σίβυλλα. Σήμερα, οπότε όλα τα παιδιά της ευκαιρίας έχουν αναλάβει ως καθήκον τους την επιστροφή στην ανύπαρκτη Αθήνα των στίχων του Αττίκ και του Λαπαθιώτη, προέβη σε δηλώσεις για τους ανθρώπους που δεν εμπίπτουν στη χρυσή κοινωνία όπως την φαντάστηκε...

"Ο γνωστός τραγουδοποιός πρότεινε να κηρυχθεί η Αθήνα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, τον «καθαρισμό» των κτιρίων της Αθήνας από τοξικομανείς και μετανάστες και τη μεταφορά τους σε αραιοκατοικημένα νησιά με χαμηλό πληθυσμό, υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ, όπου θα μπορούν να καλλιεργούν τη γη. Ο κ. Σαββόπουλος προτείνει επίσης τη μεταφορά των τοξικομανών σε μέρη που δεν θα έχουν πρόσβαση οι έμποροι ναρκωτικών. Επίσης, τόνισε ότι η Αθήνα υποφέρει από την τρομοκρατία και τη βία. Στο τέλος της συζήτησης ο ίδιος απάντησε σε σχετική ερώτηση παραφράζοντας στίχους του, ότι «ήρθε η ώρα να αποφασίσεις αν θα πεθάνεις ή θα ζήσεις».

Τι άνθρωποι έφυγαν και τι φωνόγραφοι απέμειναν...

Κι από τη λογοτεχνία

2011-05-16T13:40:00.003+03:00

Κι από τη λογοτεχνία
με φτάνουν υποθέσεις εργασίας που δεν υπόσχονται την αφρόντιστη χαρά να ξεχειλίζει. Είτε από την ποίηση με τις χρησμοδοσίες της είτε από της πεζογραφίας τους χάρτες μαθαίνω ότι έζησε και διαιωνίζεται (άκληρη ως επί το πολύ, μα καρποφόρα) μια ολόκληρη φάρα που η μόνη ιστορία που εμπέδωσε ήταν εκείνη για τους πίθους των Δαναΐδων. Γιατί τι να πω για τα Ελεγεία της Οξώπετρας που εσχάτως μελετώ αποσπασματικά, όσο αντέχω, ή για Τα Σακιά της Ιωάννας Καρυστιάνη ή έστω για τον δήθεν φαρφουρένιο Cheri της Colette που όμως είναι πιο αιχμηρός από ατσάλινες βελόνες του Σέφιλντ; Ότι μου ξανοίγουν την ψυχή; Και μήπως δεν αμφιβάλλω κιόλας τελεσίδικα για το το νόημα της φράσης "μου ανοίγει την ψυχή"; Ισχύει, εντάξει, ισχύει ενίοτε σα δωρεά. Μόνο που ό,τι την ανοίγει απλά ξαναβιδώνει κλειδαριές πιο δύσκολες, σκαρφίζεται κωδικούς ασφαλείας που τους ξεχνώ ευκολότερα.
"Άλλο αν και μελετώντας πάλι βγήκα εκεί που το κολύμπι μ' έβγαζε απ' ανέκαθεν" λέει σόλοικα ο Ελύτης, σοφότερος με το γήρας δίπλα στη φωτιά.
Κι εκεί βαθιά, όπου οι απλωτές του μυαλού με βγάζουν, βρίσκω όχι μόνο το φόβο της σκιάς που γυροφέρνει στους βυθούς, όχι μόνο το εγκώμιο για τη μεγαλοσύνη του νερού. Αλλά και την απόσταση που αφήνει το περιθώριο στη ματιά να παρατηρεί την προοπτική. Ιστορίες των ανθρώπων. Οι πιο μεγάλες ένας ύφαλος, οι περισσότερες τριμμένες, άμμος στην κλίνη του πελάγους.

Δεν είναι ο θάνατος

2011-04-17T20:11:00.004+03:00

Οι εκδημίες είναι δίχως τέλος, φαίνεται, αυτόν τον καιρό κι ίσως είναι η άνοιξη που τις κάνει να νιώθονται βαρύτερες. Τελευταία ο Ρασούλης, τώρα ο Παπάζογλου. Τα νέα με βρίσκουν ενόσω είμαι ακόμα μακριά κι όμως με κλονίζουν με καίριο χτύπημα στο στήθος. Όπως στις κονταρομαχίες που πίσω από την περικεφαλαία του σε σχήμα λευκής τίγρεως, ο άγνωστος Χ με το δόρυ του που είναι ντυμένο με υφάσματα ριγωτά χτυπά και ρίχνει καταγής τον αντίπαλο. Άρα τίποτα από όσα κανείς προσπαθεί να βάλει σε μεγάλην απόσταση, στο πέραν του κόσμου, δε θα καταφέρει να γλιτώσει. Περίπου όπως στην ιστορία "Υιός και λέων γεγραμμένος", βρίσκεται η αγκίδα από την κορνίζα και τον φαρμακώνει και του κακοφορμίζει τις αδυναμίες του ώσπου να γίνουν μοιραίες.

Το μαντήλι ήταν κόκκινο πάντα

Δεν είναι ο θάνατος, αυτός είναι όρος απαράβατος όπως η στροφορμή στην περιδίνηση και η αδράνεια στα φυσικά σώματα. Δεν είναι αυτός που τυραννεί. Αυτόν τον εκλογικεύεις ή τον σπρώχνεις στην ανεξέλεγκτη επικράτεια της υπερβατικής ελπίδας. "Πήγε με τα χρόνια του" ή "Παίρνει γρήγορα ο θεός αυτούς που αγαπάει" ή "Τουλάχιστον δεν πόνεσε", έχει τόσα έτοιμα ιατρικά η γλώσσα. Είναι όσα σου θυμίζουν εκείνα που συμφώνησες με τους δικούς σου ανθρώπους, πάνε πολλά χρόνια τώρα. Είναι οι φωνές μαχαίρια που άνοιγαν τις φλέβες με το ζωντανό αίμα για να γίνουμε αδερφοποιτοί. Προδώσαμε και προδοθήκαμε κατά το δυνατόν. Λιγόστεψαν οι δικοί μας άνθρωποι. Κάπου ξέμειναν. Κάποιο γράμμα μας μας επιστράφηκε ως ανεπίδοτο. Κάποιες γιορτές οργάνωσαν και δεν μας καλέσανε. Είτε θυμώσαμε είτε κατανοήσαμε, το θέμα είναι ότι κάπως κρυώσαμε κι απομακρυνθήκαμε κι οι φωνές μας γίναν πιο μακρινές ή καθώς πρέπει. Αλλά έρχονταν κάτι απρόσμενες τυχαιότητες, ένας οδηγός λεωφορείου που ακόμα επέμενε στις παλιές κασέτες, ένα αφιέρωμα κατά τα Χριστούγεννα ή το ραδιόφωνο στην εξάντληση του καλοκαιριού, μια νύχτα. Και τότε σάλπιζε η αναπνοή τον πανικό της ακούοντας αυτά τα άγια τραγούδια. Τι να απέγινε ο δείνα; Τι κατόρθωσε από τον όρκο μας; Πώς ανατρέφει τα παιδιά του; Τι να διάλεξε να θυμηθεί ή να ξεχάσει; Αυτοί οι λίγοι που ακούγονταν στα κασετόφωνά μας τότε, είναι οι μάρτυρες για όσα μας έδιναν χαρά, ευθύνη ή έσπρωχναν το δέρμα ένα χιλιοστό πιο πέρα από το φυσικό μας σχήμα. Είναι οι διακόπτες φωτοστεφάνου. Όταν φύγουν, η τέχνη τους δεν τελειώνει μα γίνεται πιο δύσκολη η χειρονομία της φωταψίας.
Δεν είναι ο θάνατος. Έτσι κι αλλιώς, τον διασχίζαμε πέρα ως πέρα περνώντας από τα κασετάδικα στην υπόγεια διάβαση κάτω από τη Θεολογική για να πάμε στα μαθήματα ή να βγούμε στο Συντριβάνι και να δούμε τι θα κάνουμε. Ήταν γεμάτη μνήματα αυτή η καταπακτή, ρωμαϊκά κι εβραϊκά. Στις καλοκαιρινές συναυλίες στο Θέατρο Δάσους απέφευγα τον Παπάζογλου, είχε τόσο κόσμο που δεν μπορούσα να υποφέρω το θόρυβό του, τους αναπτήρες και τις αλλοφροσύνες των οπαδών. Αλλά είχε τη θέση του κοντά μου, το στούντιο στην Τούμπα ήταν δίπλα μου. Κι ο ενοριακός μας ναός, ο Άγιος Θεράπων, αύριο θα δει το ξόδι του. Τι να ένιωσαν άραγε οι φίλοι που μέχρι τα τελευταία χρόνια ψιθύριζαν τους στίχους του Ρασούλη:
"Χαρά στον Έλληνα που ελληνοξεχνά
και στο Σικάγο μέσα ζει στη λευτεριά
εκείνος που δεν ξέρει και δεν αγαπά
σάμπως φταις κι εσύ καημένη
και στην Αθήνα μέσα ζει στη ξενιτιά";
Τίνος την απουσία;

Όσους καταδολιεύτηκαν

2011-04-08T18:33:00.003+03:00

-"Δεν έχουμε ειδήσεις μέχρι τη Δευτέρα."
-"Η τάδε κι ο δείνα εγκαταλείπουν την κυβέρνηση, το σχήμα καταρρέει."
-"Η πτώχευση έφτασε και θα τα χάσουμε όλα."
-"Hannibal ante portas."
Αυτά τα νέα μου φτάνουν ως αντήχηση περίπου κάθε φορά που συζητώ στο τηλέφωνο ή μέσα από την οθόνη του υπολογιστή, σειρά-σειρά, σε μια συζήτηση που κάποτε διανθίζεται με προσωπάκια που χαμογελούν ή σφίγγονται λυπημένα.
Όσους πάτησαν στο κινούμενο χώμα της παγίδας
κι όσους προτίμησαν να δουν στο μεγάλο δίχτυ την ομορφιά των παιχνιδιών του φωτός,
αυτούς σκέφτομαι.
Και δεν είναι μακριά, πάντα βρίσκω κάποιον αν κοιτάξω στον καθρέφτη. Είναι μια συστοιχία προσώπων που διατάσσεται πίσω από το είδωλο του προσώπου που αναγνωρίζουμε ως εαυτό. Αρκεί κάποτε ένας μοντέρνος ανελκυστήρας από εκείνους που έχουν αντικριστές επιφάνειες ανακλαστικές. Τότε, με τι έκπληξη πάντα, βλέπω το επ'άπειρον της μορφής μου. Κάποτε και στην οροφή τους βλέπω πώς με θωρούν τα δέντρα. Εκεί όμως χρειάζεται ψυχραιμία, να ξεχωρίσω ποιος απ'όλους αυτούς και για ποιους λόγους κάθε φορά διάλεξε να παίξει το ρόλο του ευεξαπάτητου. Ανοίγω τότε με προμελέτη χαρτονομίσματα που δείχνουν νεκρούς ως επί το πλείστον, γέφυρες σε άγνωστα ποτάμια, ναούς και προσκυνήματα, ανάκτορα σε τοπία που πολύ έχει στο μεταξύ η ζωή αλλοιώσει, επιγραφές σε άλλες γλώσσες, ιριδίζοντα σημάδια, αριθμούς. Ανοίγω αυτά τα ασήμαντα χαρτιά με τα αποτυχημένα χρώματα, που σιχαίνεσαι να τ'ακουμπήσεις κι ωστόσο πολλήν από τη ζωή σου έκλεψαν με την τακτοποιημένη λογική και τη νοικοκυροσύνη τους. Ενώ ετούτα τα ίδια όλην την αρρυθμία, την αναμπουμπούλα και την αθλιότητα των ζωών μας κατεργάζονται. Σκέφτομαι πόση διαστροφή μυαλού και φύσης απαιτείται για να χαθεί τόση ζωή μέσα από αναφορά σε "άυλες αξίες". Να δημιουργήσει κανείς ένα συμβολικό σύστημα όπου τρέχεις (και δε φτάνεις) για ένα χαρτί τυπωμένο, χωρίς καμιά πλοκή και λέξη της προκοπής επάνω του. Την υλική ασημαντότητα του σημαίνοντος τη διαπιστώνουμε σαν βρούμε σε στρώμα καταχωνιασμένα ή τυλιγμένα προσεκτικά (με την ευλάβεια που αρμόζει στα ιερά λείψανα) σ'ένα ύφασμα νομίσματα που αποσύρθηκαν πια από την κυκλοφορία. Μασούρια μεγάλα κι εύθραυστα της Οθωμανικής Τράπεζας, της Κατοχής δισεκατομμύρια, το γαλήνιο Ποσειδώνα ετοιμοπόλεμο, πιο πρόσφατων σειρών. Τα παιδιά αγαπούν να παίζουν τους μαγαζάτορες και να θησαυρίζουν σε ανύπαρκτη μονέδα. Τα προτρέπουμε χαμογελώντας, γιατί αντιλαμβάνονται επιτέλους το φροντιστήριο της "πραγματικής ζωής". Όμως ποιος τους μαθαίνει επί παραδείγματι ως αξία τα επίθετα που χαρακτηρίζουν τη θάλασσα στη λογοτεχνία μας; (αβαθής, αβυθομέτρητη, αγία, άγρια, αγριεμένη, αδάμαστη, αεικίνητη, ακοίμητη, ακύμαντη, ακύμων, αλμυρή, αμείλικτη, ατέρμων, κ.τ.λ.) Ποιος τους μαθαίνει να φτιάχνουν αξία, όταν σκοτεινιάσει;

Παροιμιώδες

2011-04-04T10:28:00.005+03:00

Λέει ο άλλοτε σώφρων κι άλλοτε αλλόφρων λαός:
"Του Απρίλη η βροχή, κάθε στάλα και φλουρί."
Φαίνεται ότι η ανοιξιάτικη βροχή πολύ βοηθούσε τις καλλιέργειες, ιδίως αν ερχόταν με μέτρο και σωστή κατανομή. Οι ρίζες μεγαλώνουν ακόμα και τρέφονται τα στελέχη των φυτών κι αργότερα με την υγρασία που τους απομένει θα δέσουν καλούς καρπούς ή σπόρους. Κάποτε σκέφτομαι ότι πολλές παροιμίες, ιδίως οι ουκ ολίγες που αναφέρονται στους μήνες, στις εποχές, στο χρόνο, έχουν αχρηστευτεί από την εγκατάλειψη της γνώσης που κουβαλούσαν. Κυρίως έχει ξεχαστεί η αγωνία της πρακτικής τους σοφίας που συνέδεε το μάτι του χρήσιμου ανθρώπου με τα επουράνια, τα δρολάπια, τις συννεφιές, τους πάγους, τις βροχές, την πάχνη και τη δρόσο. Ποιος νοιάζεται πια για των βοδιών την περπατησιά και της θάλασσας τα δώρα ή τις απαγορεύσεις; Όλα είναι κινητήρες και λιπάσματα τώρα, ατσάλινα κι άκαιρα.
Όμως οι προτάσεις αυτές έχουν ρυθμό, διάταξη ονομάτων (κυρίως ουσιαστικών) αξιομνημόνευτη, νοούμενες σχέσεις αιτιώδεις ή χρονικές που παριστάνουν τις αιτιώδεις. Έχουν μιαν ομορφιά. Δε θέλω να τις δω παρατημένες ολότελα. Τις βασανίζω να δω την αξία τους σ' ένα διαφορετικό πεδίο μέσω της μεταφοράς και νομίζω ότι μου κλείνουν το μάτι μερικές φορές.

Είναι η άνοιξη βάσιμα συνδεδεμένη με τη θάλλουσα νεότητα; Όλοι βιάζονται να νεύσουν χαρούμενοι. Αλλά δεν είναι και σπάνιο η ομορφιά και το σφρίγος στις κινήσεις να συνοδεύονται από ευμετάβλητες διαθέσεις, μιαν μονοδιάστατη σκέψη που προχωρά βανδαλίζοντας, την αδιαφορία για ό,τι θα απαιτούσε το δίκαιο του μέτρου και της ενσυναίσθησης. Με έχουν ζαλίσει όλες αυτές τις μέρες με τις καραμούζες και την άσχημη επίδειξή τους. Μεταμφιέστηκαν σε νομιμόφρονες και εθνιστές. Σέρνουν παντού μαζί τους τη σημαία και την κραδαίνουν, κορνάρουν σε αυτοσχέδιες τάχα διαδηλώσεις υποστήριξης του καθεστώτος. Μπροστά στο ρολόι του Πανεπιστημίου κάθε τρεις και πέντε τρέχουν με αφίσες του ηγέτη, με μιαν πανηγυριώτικη ηχητική εγκατάσταση που αυτοσχέδια τάχα βρίσκεται πάντα διαθέσιμη κι αρχίζουν έναν βαρετό ανέμπνευστο χορό επιδεικνύοντας τα μαντήλια τους και τα ίδια μονότονα τέσσερα βήματα.

Αλλά σήμερα ξημέρωσε με βροχή, σιγανή όπως την υπονοούν οι παροιμίες. Και ιδού το μέγα δώρο. Διάλειμμα στον πυρετό της ταυτότητας (που στην πραγματικότητα δε λέει να ξεκολλήσει από την υποθερμία). Ομπρέλες άνοιξαν. Τα κυπαρίσσια έριξαν αίφνης τη γύρη τους πυκνή και κίτρινη. Ξαναφάνηκαν οι μάλλινες ζακέτες και εξαφανίστηκαν τα γυαλιά του ηλίου που εδώ και κάποια χρόνια χρησιμοποιούνται ως αποκριάτικο προσωπείο ολοχρονίς. Και ναι, καθάρισε ο τόπος από ιδεασμούς. Του Απρίλη η βροχή, λοιπόν, κάθε στάλα και φλουρί.

Τυραννίς

2011-04-02T19:53:00.013+03:00

φωτογραφία του L. Galanis από τη Σίφνο, άνοιξη

Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας

Μες απ’ την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας
Θύμηση κι επιθυμία, ταράζοντας
Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές.
Τ.Σ.Έλιοτ, Έρημη χώρα, μετάφρ.: Γ.Σεφέρη

Η ισημερία (παράξενο που άλλες γλώσσες της Δύσης προτιμούν τον όρο "ισονυκτία") είναι προάγγελος και τόσο πεινασμένοι είμαστε να γυρίσουμε λίγο το βλέμμα έξω από τον κύκλο των ανθρώπων και των έργων τους που καθιερώνουμε και τη μέρα της ποίησης τότε. Παρεμβάλλεται ολόκληρη χρονιά έπειτα και τη λησμονούμε. Ωστόσο είναι ο Απρίλιος που τραβάει τη γραμμή στα πράγματα, εκείνος που φουσκώνει τις ρίζες και φέρνει τα άνθη τολμηρά και τα πολλά τα χρώματα. Εκείνος που φέρνει τη βαθιά αναπνοή και τις ελπίδες. Τι είναι να συμβεί μέχρι το καλοκαίρι, τούτο δε διαφαίνεται.
Τον Απρίλιο ξεχωρίζει το φύλο στα αισθήματα, στην επιθυμία, στο σώμα.
ِΑυτουνού την εσθήτα φοράει η Άνοιξη του Μποτιτσέλι.
Τότε βγαίνουν και οι έγκλειστοι από το έρμο Μισολόγγι. Και μέσα στο θάμπωμα του μυαλού από τις αντιβαίνουσες πολυρυθμίες των αισθήσεων, κοιμάσαι ελεύθερος μα ξυπνάς από τα διαγγέλματα των τυράννων με το "ημείς, ημών, ημίν, ημάς".

First Greek saying mentioning donkeys

2011-03-29T09:55:00.009+03:00

The human characters and behaviours encoded in the form of animals as a topic has been studied quite extensively and even more so because the relevant patterns considerably vary from one culture to an other. For instance, the donkey signifies in Greek folk culture mainly stubbornness, poor manners and patience. In the Arabic culture I am familiar with, it suggests a closed mind and, even, idiocy.

ο Έλλην γάιδαρος

Greek saying:
"Εκεί που μας χρωστούσαν, μας πήραν και το γάιδαρο" "While they were in debt to us, eventually they confiscated even our donkey"
The saying is used to describe the unfair turn in a negotiation. The people who were righteously expecting some compensation, lose in the end everything, due to an unjustifiable implementation of agreements. I won't mention here how this brilliantly describes the attitudes of politicians in Greece, and I will rather combine it with the recent suppressive violence that fell upon the heads of peaceful demonstrators in Jordan.
The events which led to the attack against the youth movement "24 March" who asked for several reforms and civil rights are more or less known, since it ended up with one dead and dozens of wounded civilians. Moreover it happened in a period that the international and Arabic mass media are hungry for heroic and impressive images of the region. Supposedly a group or, rather, a mass of supporters of the regime attacked the annoying demonstrators and showed them who has gotten the upper hand. Meanwhile, the police interfered making things just more violent.
Many commentators started advertising the idea that the protest movements in the Middle East and Northern Africa are some sort of fashion. And that they spread like the habits in dressing or the pop songs. In reality, if one looks closer, the suggestion does not seem valid, because each movement or collective voice has very different origins, it describes local realities and is confronted with different dynamics of the status quo ante. It is true that the outbreak of a massive protest in one country encourages the active expression in the neighbouring one but the influence is not ideological, it is simply methodological, operational.
Getting back to the Greek saying let me note that the quest for civil rights is a legitimate one and always the administration should feel that it is in debt to the citizens. The concept of the social contract between the civilians and the governors is the only reasonable one for the healthy maintenance or transformation of a living society. And in a way, the administration is always in debt to the civil entity. Many concessions has it demanded, from regulatory decisions, to penalization and taxation. It produces in reality nothing but a framework for the society to produce, create and enrich. Therefore, the citizens have always the right to see their aspirations growing, their daily life details improving, their small or grand debate for practical or intellectual, moral or aesthetic issues supported. They are entitled to demand better education for the younger and second chances for the elder, stronger legal protection, opportunities in professional life and in leisure. They can further their need for representation and participation in the decision-making process especially because all the public buildings, the flags, the donation, the loans, the support programs, the anthems, the military and peace adventures stand and happen in their names. I am confident that the leadership of this beautiful country comprehends that and starts considering this seriously.
So, the people have constantly some revenues to claim back. There shouldn't be anyone who demands their donkey. All in all, the donkey should not be confiscated.

Εθνική Ευπρέπεια

2011-03-25T12:59:00.005+02:00

Όσο συρρικνώνεται η ακτογραμμή της φαντασίας (γραμμή που μειώνεται σε χιλιόμετρα ανάλογα με τα χιλιοστά των γραμμών στα μάτια, στο μέτωπο, στο λαιμό) τόσο χρειάζεται κανείς κάτι να επαίρεται. Άλλοι για τις δουλειές και τις προόδους τους, άλλοι για τις κληρονομιές και τα καζάντια τους, άλλοι για τα παιδιά και τις ανδραγαθίες τους, άλλοι για τους τόπους και τις ιστορίες τους ή για συνδυασμούς των παραπάνω κατά το χαρακτήρα. Δεν έχω αποφασίσει ξεκάθαρα για τι απ' όλα.
Όμως για την Καβάλα, τόπο γενέθλιο κι αργότερα τόπο εφηβείας ούτε άξενο ούτε εύξεινο, περηφανευόμουν. Η ομορφιά του ανοιχτού κόλπου και του βράχου όπου σκάλωσε η ιστορική συνοικία της, η λαμπερή εικόνα της καθώς μπαίνει κανείς από τον Άγιο Σίλα κατηφορίζοντας και τα περνά όλα σε μικρογραφία. Περνάει και το γηροκομείο και τα προσφυγικά "1000" και τον εγκαταλελειμμένο πια "Διόνυσο" όπου ανέβαιναν το '70 και λίγο μετά να δουν την πόλη φωτισμένη και το πέλαγος φεγγαροστόλιστο. Είχε την ιστορία της. Μύριζε ακόμα καπνά και νικοτίνη. Όλο το κέντρο ήταν ποτισμένο από την παλιά τυραννική μυρωδιά της. Τα περιγράφει ο καπνεργάτης Πέγιος: πώς έγιναν οι απεργίες, πώς ο ξεσηκωμός των γυναικών, πώς η καταστολή και οι συλλήψεις, το ξύλο, η αγωνία των καπνεμπόρων μήπως κι αλλάξει ο κόσμος. Μου τα περιέγραφαν κι οι δικοί μου: οι καπνεργάτριες από τα χωριά του Παγγαίου, τα φτωχόπαιδα από τη Θάσο που κάποτε ξυπόλυτα έφταναν για την εποχική δουλειά με τα πλεούμενα.

Λοιπόν η δεκαετία του ενενήντα τα πέρασε όλα σα γομολάστιχα. Όλα; Ό,τι είχε απομείνει, εννοώ.
Και τώρα που ο Λάζαρος Παπαδόπουλος, ετών 60, και η Φρειδερίκη Τόκα, ετών 40, έστησαν το αντιανεμικό τους σκίαστρο στην Πλατεία Ελευθερίας για να διαμαρτυρηθούν για την ανεργία τους που χρονίζει κι άρχισαν απεργία πείνας ο Δήμαρχος Σιμιτσής έστειλε τη δημοτική αστυνομία να κατασχέσει τη σκηνή κι ο εισαγγελέας έστειλε τα αστυνομικά όργανα να συλλάβουν τον απεργό πείνας με την κατηγορία της καταπάτησης δημόσιου χώρου. Εμ, πλησίαζε κι η παρέλαση, η κατάθεση στεφάνων, η ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου και το πρόσταγμα για την ενός λεπτού σιγή. Χάριν του ενός λεπτού επιβάλλεται σιωπή διαρκείας με αισθητικού τύπου δικαιολογίες. Η ευπρεπής πόλη σημαιοστολισμένη και με κλειστά τα μαγαζιά (έτσι που δε φαίνεται τι είναι κλειστό, τι ξενοίκιαστο, τι πτωχευμένο) υποδέχεται το δικό της 1821 ξεχνώντας όσα συντάραξαν την τοπική κοινωνία της τον 20ο αιώνα και παριστάνει την ανίδεη σε όσα της ξημερώνουν.

Αγανάκτηση

2011-03-22T22:12:00.004+02:00

Στα εγγλέζικα ο τίτλος ήταν Indignation και δεν έψαξα αν μεταφράστηκε ακόμα στα ελληνικά το μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ, πρωτοδημοσιευμένο το 2008. Δεν είμαι ειδήμονας στην αμερικάνικη λογοτεχνία αλλά υπάρχει μια ποικιλία της που με καθηλώνει: ο Salinger για παράδειγμα ή, εδώ, ο Ροθ ρίχνουν στην αγκαλιά του αναγνώστη μια Polaroid βιαστική φωτογραφία με στιγμιότυπο νεανικής ζωής. Ακούγεται αυτονόητο πως η νεότητα με τη γλώσσα και τη σιωπή της, με τη ρητορεία της και τις δανεικές της κουβέντες, ανάμεσα στην εφηβεία και στην ενηλικίωση, θα τραβά τη μελάνη του συγγραφέα σαν το ξεραμένο σφουγγάρι. Εντούτοις αυτονόητο δεν είναι.
Ο νεαρός υποδειγματικός γιος Μέσσνερ, το εργατικό εβραιόπουλο που προσπαθεί να ικανοποιήσει τους πάντες και να ορίσει ένα τετραγωνικό μέτρο αυτοδιάθεσης παθαίνει όσα φοβάται μέσα από τον ακριβή συνδυασμό τυχαίων, πιθανών κι αναμενόμενων. Είναι το 1951 και έπειτα έρχεται το 1952. Αλλά δεν τον προφταίνει το 1953.
Κορυφώσεις: α. Η ξαφνική αποκάλυψη του μακάβριου τόνου στην αφήγηση (σελ. 54 της πανόδετης έκδοσης)
β. Ο ρητορικός θρίαμβος του Μάρκους στο γραφείο του Κοσμήτορα. Μπέρτραντ Ράσελ απολογία.
γ. Η επίσκεψη της μητέρας και οι όροι της συνθηκολόγησης των γενεών.
Αδυναμία: Η σιωπή του νεκρού αφηγητή στα γεγονότα του τέλους όπου τυχαίο, λογικό και ιστορική συγκυρία συναντώνται.

Σε όσους εξακολουθούν να μιλούν για τη χρυσή τη νιότη (ή, μάλλον, τη χρυσή τη νιότη τους) δεν έχω τι να πω. Μάλλον η δική τους εκτυλίχθηκε σε άλλο τόπο, όπου μοίραζαν κι ένα παγούρι με νερό της λησμονιάς και διψούσαν και το έπιναν. Θυμάμαι καταλεπτώς τις δυσκολίες της, τα τρεμάμενα βήματα και την αγανάκτησή της. Τόσοι τυφλοί, τόσοι άφωνοι, τόσοι υπνοβάτες και κανείς πολλές φορές δε βρισκόταν να κάνει ένα σινιάλο όχι της κατανόησης μα έστω της πρώτης αναγνώρισης.

Κι αν δεν το τραγουδούσα το 1983 που πρωτοβγήκε, ξεκίνησα από το 1986 κι έκτοτε αδιάκοπα, τελευταία δε κατά μόνας.

Στοχαστικό τσιγάρο

2011-03-20T21:42:00.006+02:00

Βλέπω πόσο πασχίζει φέτος μαζί μου η Άνοιξη, άλλοτε με τις αδύναμες βροχές στα αγριολούλουδα που φύονται στις κυκλοφοριακές νησίδες του κεντρικού δρόμου, άλλοτε με τις αχλαδιές και τα λείψανα από το κλάδεμα και τον καθαρισμό των φοινίκων.
Τι χρονιά, θεέ μου,
με μυρωδιά σφαγείων σχεδόν προτού αρχίσει
κι επίμονη, όλη στον ίδιο τόνο.
Χτες και προχτές το τελευταίο ολόγιομο φεγγάρι του χειμώνα κι αύριο η ισημερία, η ζυγαριά του χρόνου που σωρεύει κι έπειτα μηδενίζει.

Η μέρα της ποίησης.
Μικρή η παρηγοριά της,
μα και το μικρό είναι ζήτημα απαντοχής.

Και σαν σε ρωτούν να κρένεις... (β)

2011-03-14T19:33:00.003+02:00

Και, συνεχίζοντας στο ίδιο μονότονο ύφος της χθεσινής ανάρτησης, έγραψα μερικά ακόμα στο δικτυακό τόπο της ηλεκτρονικής διαβούλευσης περί θεμάτων ελληνομάθειας στο εξωτερικό. Υποτίθεται ότι το ερώτημα αφορά τις προϋποθέσεις αξιοκρατίας στην επιλογή προσωπικού. Όμως, προτού ο ένας αρχίσει να λέει το κοντό του κι ο άλλος το μακρύ του, δε θα ήταν περιττό να ξεκινάει η προσπάθεια από την τοποθέτηση ειδικευμένου προσωπικού στην ίδια τη Διεύθυνση Παιδείας Ομογενών (ΔΙ.Π.Ο.Δ.Ε) . Παρακολουθούσα στις κατά καιρούς επαφές μου με το Υπουργείο εσμό υπαλλήλων (αποσπασμένων εκπαιδευτικών) που ούτε ειδικό ενδιαφέρον για το αντικείμενο είχαν ούτε καμιά δεξιότητα χειρισμών. Έγινα μάρτυρας αξιοδάκρυτων σκηνών με εκπαιδευτικούς ταπεινωμένους να σέρνονται έξω από γραφεία ή σε διαδρόμους αφού είχαν κληθεί "δι' υπόθεσίν τους", ήτοι να απολογηθούν τυλιγμένοι σε μια κόλλα χαρτί από κάποιον φωστήρα. Στα ανώτερα κλιμάκια έβλεπα οι υπουργοποιήσεις να φέρνουν αλλαγές ανάλογα με τις φιλίες αλλά όχι κατά την ειδίκευση. Ο τέως υπουργός Τουρισμού έφερνε προσωπικό από το υπουργείο εξωτερικών που με απέχθεια και περιφρόνηση αντιμετώπιζε αυτό το "προσωρινό, ο Θεός να δώσει" στάδιο στην υπηρεσιακή αναρρίχηση. Και άλλος άλλους. Δεν ξέρω τι ακριβώς γίνεται στο παρόν γιατί κανείς δεν κάνει απολύτως καμιά κίνηση επικοινωνίας. Ξέρω μονάχα πως έσπρωξαν την Ειδική Γραμματέα Π.Ο.Δ.Ε σε παραίτηση, γιατί όλοι πιστεύουν ότι πρέπει να έχουν πολιτικάντικο όφελος από τα εθνικιστικά πυροτεχνήματα περί αγάπης της γλώσσας και του πολιτισμού μας. Αν τόσο πια τα αγαπούν, αναρωτιέμαι για ποιον λόγο δε σωπαίνουν για ένα δύο χρόνια μπας και κατακαθίσει ο κονιορτός από τις γλωσσικές αστοχίες και τις βαρβαρικές εκποιήσεις του πολιτισμού. Λοιπόν...

Θέμα: Διαφάνεια και αξιοκρατία στον τρόπο επιλογής του εκπαιδευτικού δυναμικού, επαναπροσδιορισμός του χρόνου παραμονής στις εκπαιδευτικές μονάδες, καθώς και του τρόπου αμοιβής τους.

Απόκριση:

Διαφάνεια κι αξιοκρατία, πράγματι. Αλλά ως προς τι;
Συμμετείχα σε δύο διαδικασίες επιλογής/αξιολόγησης. Την πρώτη φορά για απόσπαση σε γραφεία εκπαίδευσης εξωτερικού, την δεύτερη για την απόσπαση φιλολόγων με αυξημένα προσόντα σε φορείς τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εξωτερικού.

-Στην πρώτη διαδικασία εξετάστηκα γραπτά και με επιτυχία στην ξένη γλώσσα. Άραγε όμως, επειδή είδα στο μεταξύ κι άλλους επιτυχόντες, αυτό με έχριζε και κατάλληλο για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας; Εκεί βρίσκεται το κλειδί αλλά και η γλάστρα με την άμμο της στρουθοκαμήλου. Ένας άξιος φιλόλογος ή δάσκαλος ή μαθηματικός είναι πολύ πιθανόν να αποδειχτεί λιγότερο άξιος όταν βρεθεί στο περιβάλλον της ξένης γλώσσας και χρειαστεί να χειριστεί και την δική του ως ξένη με μηχανισμούς μετάδοσης πέρα από το αυτονόητο της ελλαδικής εγκύκλιας παιδείας. Τώρα θα μου πείτε υπάρχει και το σεμινάριο προετοιμασίας (τότε ελάμβανε χώρα σε κεντρικό ξενοδοχείο στην οδό Πανεπιστημίου). Κι εγώ εκτιμώ τους αστεϊσμούς αλλά, αν θέλουμε να σκυθρωπάσουμε και να σοβαρευτούμε, προετοιμασία τέτοιου είδους σε πέντε ημέρες δε γίνεται. Διάφοροι γενικολογούσαν ή πωλούσαν τα πονήματά τους.
Θεωρώ ότι η καλή γνώση της ξένης γλώσσας, έστω της αγγλικής σε περιπτώσεις, είναι σημαντικό μαξιλάρι ασφαλείας για τον εκπαιδευτικό ώστε να μην απομονωθεί από την κοινωνία υποδοχής, να μη βρεθεί σιωπηλός σε έναν μικρόκοσμο αδυναμίας, να επικοινωνήσει με τους μαθητές του ή τους γονείς τους, αν αυτό απαιτηθεί, στην ενδιάμεση γλώσσα. Όμως δεν είναι επαρκής συνθήκη. Χρειάστηκε να καταβάλω πολύ κόπο για να μάθω ειδικότερες στρατηγικές διδασκαλίας, να βρω υποδείγματα και υλικό αναφοράς.

-Η δεύτερη εμπειρία ήταν ικανοποιητικότερη. Διεξοδική συνέντευξη στις δύο ξένες γλώσσες που είχα δηλώσει. Συζήτηση με επιτροπή ειδικών αξιολογητών πάνω σε ζητήματα μεθόδου και υλικού. Φάκελος υλικού, δημοσιεύσεων, αποδεικτικών. Σημαντικότερη ακόμα ήταν η συμμετοχή μου δύο φορές στα προγράμματα του Κ.Ε.Γ. για την ανταλλαγή εμπειρίας και τον πειραματισμό με νέο υλικό και τη δημιουργία δικτύου ενημέρωσης, τράπεζας υλικού και συνδέσμων. Νομίζω ότι η τέτοιου είδους ετοιμασία θα μας κάνει επαρκέστερους και θα μας προσανατολίσει προς τα επάλληλα επίπεδα πληροφορίας, εφαρμογής, επικοινωνίας που περιλαμβάνει η δουλειά μας.

Σε σχέση με το χρόνο παραμονής στην αλλοδαπή τίθενται διάφορα διλήμματα. Η μια άποψη μιλά για την ισότητα ευκαιριών. Η άλλη επιθυμεί την αξιοποίηση συσσωρευμένης εμπειρίας. Νομίζω ότι τα δύο μπορούν να συνδυαστούν: εκπαιδευτικοί που εκπλήρωσαν το ρόλο τους με ευσυνειδησία και μεράκι θα έπρεπε να μπορούν να συμμετέχουν εκ νέου στις διαδικασίες επιλογής. Δεν ξέρω αν η εμπειρία που ερανίστηκαν πρέπει να μοριοδοτείται ή όχι (φαντάζομαι ότι πρέπει) όμως σε κάθε περίπτωση πρέπει να τους επιτρέπεται να εμφανιστούν στις διαδικασίες αξιολόγησης. Αλλιώς ας ξεκινάμε πάντα στα τυφλά, ας περιμένουμε καμιά τριετία μέχρι να ωριμάσει ο εκπαιδευτικός στο νέο αυτό πεδίο κλπ. Το «ράβε-ξήλωνε» είναι ίδιον πολιτισμικό, φαίνεται.

Ίδιον πολιτισμικό επίσης, από τον Πτωχοπρόδρομο κιόλας, είναι και η ταλαιπωρία των δασκάλων. Η Πολιτεία μου δίνει ακριβώς το νοίκι σε μέτριο σπίτι χωρίς καμία πολυτέλεια, ένα σάντουιτς κι έναν καφέ ανά ημέρα. Αυτή ακριβώς είναι η αγοραστική αξία του επιμισθίου μου με κάθε ειλικρίνεια κι αιδώ. Το πώς έφτασε η ακριβότερη χώρα της περιοχής της Μέσης Ανατολής να προικίζεται με το χαμηλότερο επιμίσθιο και γιατί αγνοήθηκαν οι απεγνωσμένες εκκλήσεις των εκπαιδευτικών από το 2004 και οι εισηγήσεις τριών πρέσβεων, αυτό είναι έργο της διοίκησης που προσκαλεί στη διαβούλευση να απαντήσει. Αποτέλεσμα όμως των απερισκεψιών της είναι το γεγονός ότι απέμεινε ένας εκπαιδευτικός εδώ κι άλλος ένας που για οικογενειακούς λόγους ζήτησε προσωρινά να παραμείνει χωρίς το επιμίσθιο. Πολύ σύντομα, χάριν οικονομίας, φοβάμαι ότι κι αυτά θα κλείσουν. Και, ειδικοί στους Επιτάφιους, θα μιλάμε για την πάλαι ποτέ ελληνόγλωσση εκπαίδευση.

Και σαν σε ρωτούν, να κρένεις... (α)

2011-03-13T22:25:00.005+02:00

Προ ημερών έλαβα ηλεκτρονικό μήνυμα από αυτά που έχουν τα βαρύτιμα τελειώματα στη διεύθυνση (gov. και τα παρόμοια). Τωόντι ήταν από το γραφείο της Αναπληρώτριας Υπουργού Παιδείας η οποία ζητούσε από έναν κατάλογο ούτε μακρύ ούτε μικρό να μετάσχουν στην ανοιχτή διαβούλευση για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό. Με προσφώνηση αντικομφορμιστική, με δύο ορθογραφικές αστοχίες και πλημμελή χρήση του αόριστου άρθρου. Κάτι είναι και τούτο γιατί φέτος μέσα σε καθεστώς προσωρινότητας δεν προηγήθηκε καμιά επικοινωνία μαζί μου, δε ζητήθηκε καν η έκθεση πεπραγμένων της έδρας. Αλλά μήπως αξιοποιήθηκαν εννέα εκθέσεις που έχω αποστείλει; Γράφουμε γράμματα και τα ρίχνουμε στο κενό για να γεμίσει, όπως περίπου έλεγε κι ο Σεφέρης.
Τώρα τι είναι η διαδικασία της ηλεκτρονικής διαβούλευσης; Είναι συχνά ο αστάθμητος μηχανισμός δημιουργίας συναινέσεων κι επιλεκτικής επίκλησης μερών του.
Ιδού όμως που δεν το πήρα εντελώς αψήφιστα το πράγμα. Είπα ας πω όσα σκέφτομαι έστω και στρογγυλεμένα. Μπορεί σε κάποιους κάτι να σημαίνουν.

Μέρος Α'.
Θέμα προς διαβούλευση: Αποτίμηση των σημερινών δομών παροχής ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης σε σχέση με (α) την παιδαγωγική τους καταλληλότητα, (β) την αποτελεσματικότητά τους, (γ) το κόστος και (δ) τις προοπτικές κοινωνικο-οικονομικής ένταξης των νέων γενιών ελληνικής καταγωγής στις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης.

Απόκριση:

Χαίρομαι που αρκετές από τις εκπεφρασμένες απόψεις θίγουν τολμηρά ορισμένα ζητήματα προβληματικής λειτουργίας και πενιχρών αποτελεσμάτων σε ό,τι αφορά την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό.
Κατ’αρχήν διατηρώ αμφιβολίες, οι οποίες αντί να διαλύονται μάλλον πληθαίνουν, σχετικά με τη σοβαρότητα με την οποία εξετάζονται οι προτάσεις δημιουργίας, διατήρησης ή αναμόρφωσης φορέων ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό.
Για παράδειγμα, πόσο σοβαρά έχουν εξεταστεί προτού εγκριθούν οι περιπτώσεις διασποράς εκπαιδευτικών δυνάμεων σε χωριά, πολίχνες και κωμοπόλεις, σε σχολεία που κάποια στιγμή εκδηλώνουν την πρόθεση να εντάξουν περιθωριακά κι ακατάστατα την ελληνική γλώσσα στο πρόγραμμά τους;
Αρκεί η επιστολή ενός αρχιερατικού επιτρόπου, μιας ένωσης διακρατικής φιλίας, μιας λέσχης κυριών με το διαβιβαστικό έγγραφο κάποιας διπλωματικής υπηρεσίας για να αρχίσει η περιπέτεια του εκπαιδευτικού στην αλλοδαπή; Φτάνει η επίνευση του εκάστοτε Συντονιστή εκπαίδευσης και η λειψή εικόνα που σχηματίζει κατά τις επισκέψεις του σε περιοχές ή χώρες;
Έχει εξασφαλιστεί από τη μεριά της Πολιτείας η ισότιμη θέση του μαθήματος των Ελληνικών στο πρόγραμμα σπουδών του φορέα που ζητά την ενίσχυσή του; Έχουν προβλεφθεί τρόποι ώστε να δοθούν κίνητρα συμμετοχής σε τέτοια μαθήματα; Έχουν βρεθεί σταθερές που θα επιτρέψουν τη διάρκεια και την αποδοτικότητα; (π.χ. οι εκπαιδευτικοί που είναι κατάλληλοι, διαθέσιμοι, ετοιμασμένοι για το ιδιαίτερο έργο της διδασκαλίας στο εξωτερικό;) Ή μήπως όλα αρχίζουν και, συνακόλουθα, τελειώνουν ανάλογα με τις σχέσεις του τάδε διπλωμάτη ή συντονιστή με τον δείνα επίσκοπο ή εκπρόσωπο φιλελληνικής οργάνωσης; Εφόσον μου ζητηθούν παραδείγματα, έχω διαθέσιμα.
Θεωρώ ότι οι συνθήκες εξοικονόμησης και προκρούστειας λογικής (οι οποίες για τους εκπαιδευτικούς που ζουν σε αρκετές χώρες της αλλοδαπής έχουν ξεκινήσει πολύ πριν οι όροι μνημόνιο και Δ.Ν.Τ. γίνουν συρμός και σύνθημα) προτρέπουν σε μια επαναξιολόγηση κι εξορθολογισμό.
Για τα πρακτέα πιστεύω πως:

-Τίποτα ακατοχύρωτο, αναπόδεικτο και μεγαλοϊδεατικό δεν πρέπει να συντηρείται. Σχολεία αμιγή με παιδιά ελάχιστα που αποβλέπουν μόνο στην εισαγωγή στα ΑΕΙ δεν θα έπρεπε να υφίστανται. Συνήθως οι αποσπασμένοι υπάλληλοι στέλνουν τα παιδιά τους αλλού και μόνο κάποιοι εκπαιδευτικοί ίσως, κι αυτοί πιεσμένοι από την οικονομική αδυναμία τους να εγγράψουν τα παιδιά τους σε τοπικά ιδιωτικά, τα καταδέχονται.

-Σε διοικητικό επίπεδο, οφείλει το Υπουργείο να επανεξετάσει το ρόλο των Συντονιστών και, σε περίπτωση που επιθυμεί να τους διατηρήσει, το προφίλ τους (γλωσσομάθεια, ειδίκευση, επικοινωνιακές δεξιότητες, οργανωτικά προσόντα, επαγγελματική συμπεριφορά). Είναι κοινό μυστικό σε μικρό κόσμο ότι οι θέσεις αυτές κατοχυρώνονταν εν πολλοίς ή εν μέρει με κομματικά κριτήρια και με ανάλογο τρόπο επεκτάθηκαν από άποψη πληθυσμού τα οικεία Γραφεία δίχως να εξυπηρετήσουν καλύτερα τις πάγιες ανάγκες. Τι υλικό διαφωτιστικό κι επιμορφωτικό απέστειλαν στους εκπαιδευτικούς; Πόσο συνολική και όμοια ήταν η ενημέρωση για υποτροφίες στις χώρες ευθύνης; κ.τ.ο.

-Η λειτουργία των σχολείων μητρικής γλώσσας πρέπει να στηριχτεί με ειλικρίνεια. Είναι ο φορέας που, εφόσον λειτουργήσει σωστά, θα αναζωογονήσει την επαφή των μαθητών ελληνικής καταγωγής με τη γλώσσα και θα θεμελιώσει την επωφελή κι εμπεριστατωμένη γνώση του πολιτισμού, αρχαίου και σύγχρονου, των Ελλήνων. Αυτό σημαίνει καλά αμειβόμενους, κατάλληλους εκπαιδευτικούς που μπορούν να αφοσιωθούν στη δουλειά τους, σημαίνει λειτουργία βιβλιοθήκης, έγκαιρη αποστολή διδακτικού υλικού, προϋποθέτει καινοτόμες δράσεις στα πολυμέσα και με χρήση του διαδικτύου.

-Αιτήματα φορέων όπως στρατιωτικές ακαδημίες γλωσσομάθειας πρέπει κατά περίπτωση να εξετάζονται και, αν πια αποφασίσει η Ελλάδα ότι επιθυμεί αυτήν την κατεύθυνση, να φροντίσει να τα επανδρώνει έγκαιρα ώστε πλήρως να λειτουργούν. Για παράδειγμα, στην Ιορδανία τα μαθήματα προβλέπεται να εκκινούν τον Αύγουστο. Μετά διαδοχικές αρνήσεις και καθυστερήσεις των ενδιαφερόμενων εκπαιδευτικών, οι θέσεις καλύπτονταν το Νοέμβριο (ώσπου να εκδοθούν και τα σχετικά υπηρεσιακά διαβατήρια)οπότε χάνονταν τα τμήματα μιας ολόκληρης διδακτικής περιόδου. Τα δε μαθήματα της δεύτερης ολοκληρώνονταν στο δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου… Φέτος, λόγω και του επιμισθίου πενίας, δεν καλύφθηκαν καν.

-Η λειτουργία των τομέων, τμημάτων ή λεκτοράτων Ελληνικής Γλώσσας (αρχαίας, μεσαιωνικής αλλά, κυρίως, Νέας) και Πολιτισμού στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού οφείλει να στηριχθεί αποφασιστικά κι έξυπνα. Αντί προτάσεων περί δημιουργίας δίγλωσσων κολεγίων (σχολείων) ωσάν να γνωρίζουμε πολλές περιπτώσεις στον κόσμο που επιθυμούν στην παρούσα συγκυρία να θέσουν ως δεύτερη γλώσσα τους την ελληνική και να καταλήγουμε στο οξύμωρο της ανάληψης από την Πολιτεία της λειτουργίας ιδιωτικών σχολείων σε ξένες χώρες, καλό θα ήταν να στοχαστούμε πως ήδη είναι κατοχυρωμένη και λειτουργική η παρουσία μας σε φορείς τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Εδώ υφίστανται προτεραιότητες στρατηγικής σημασίας. Είτε πρόκειται για Τμήματα που οδηγούν σε πτυχίο ελληνικής ή για τομείς που προσφέρουν το πρόγραμμα των μαθημάτων τους ως υποχρεωτικό και/ή κατ’επιλογήν υποχρεωτικό είναι σημαντική η δυναμική παρουσία της ελληνομάθειας μέσα στον εκκολαπτόμενο πληθυσμό πτυχιούχων που θα γίνουν οι φορείς της ανάπτυξης και της εξέλιξης στις κοινωνίες των χωρών που την φιλοξενούν. Άραγε επί ματαίω δίδαξα τα ελληνικά και τον πολιτισμό μας σε διαφορετικά επίπεδα σε πάνω από πεντακόσιους φοιτητές κατά τα χρόνια που δραστηριοποιούμαι στο Πανεπιστήμιο της Ιορδανίας; Ήταν μάταιο που με ξόδεμα όλου του ελεύθερου χρόνου μου έφτιαξα και λειτούργησα την Ελληνική Γωνιά στο Πανεπιστήμιο; Περιττό το χαμαλίκι και η ζητιανιά για βιβλία και λευκώματα; Άχρηστες οι προβολές των ντοκιμαντέρ, των ταινιών; Άνευ περιεχομένου οι ομιλίες, τα αναλόγια και οι μεταφράσεις; Διάβημα στο κενό οι αρχαιολογικές περιηγήσεις για τους φοιτητές μου; Άσκοπες οι διαπανεπιστημιακές συνεργασίες που καθιερώσαμε με ανταλλαγές και υποτροφίες (σκέφτομαι τη συνεργασία που καθιερώσαμε με το ελληνικό τμήμα του Lund University/Σουηδία); Σε όλες τις λογικές απαξίωσης φοβάμαι ότι θα απαντήσω με απορημένο το βλέμμα.

Μετάπλαση με χρήση καλενδαρίου

2010-12-15T15:04:00.004+02:00

Κι αν ήσουν
το ισκιερό μου καταφύγιο
ενόσω καλοκαίρι,
ο ίδιος εσύ απέγινες
διώκτης το χειμώνα.

"Άσπρο σινδόνι... να μας ασπρίσει όλους..."

2010-12-13T14:23:00.004+02:00

Χάρη στο χιόνι
του μουεζίνη η φωνή
έχασε την αντήχηση
του θλιβερού της "πρέπει".

Discordant Muse

2010-12-12T09:24:00.004+02:00

What verse on earth
was ever written in joy...

Apparently, the music comes
when chords are cut or broken.
The golden lyre is tuned
in our shabby attic.

Epics of wounded heroes,
their arms are stiff holding
the spear for years,
and now suddenly they yearn
for their velvet slippers.

Performances on stage
under the tragic mask
or under the comic mask alike,
while events have carried through
some kind of adjustment.

What verse on earth
was ever written.

Ντίμα Μποβαράτ

2010-09-20T21:23:00.005+03:00

Moebius Ship γλυπτό του Tim Hawkisnson

Μου λέει τους καημούς του πάντα. Δεν ξέρω πως τού μπήκε η ιδέα να με ονομάσει δεύτερο πατέρα του μα θα ήταν γιος να τον καμαρώνει κανείς. Από μικρός κράτησε το μαγαζί, οι γονείς έφυγαν να εργαστούν και να φέρουν καλά και προκοπή. Εκείνος έμεινε στο πόδι τους όχι μόνο με την έγνοια του μαγαζιού αλλά και με την ευθύνη του μικρότερου και ρέμπελου αδερφού. Όταν την αγάπησε, όταν αγαπήθηκαν όπως νόμιζε, μου την έφερε να την γνωρίσω. Έμεναν στα κενά τους στη βιβλιοθήκη της Ε. Γ. και διάβαζαν. Με τι φροντίδα της έδειχνε εικόνες και λέξεις και της εξηγούσε τα πολλά που με άσβεστη δίψα μάθαινε... Με τι πουριτανική σοβαρότητα την αντιμετώπιζε για να μην την εκθέσει... Σαν αποφοίτησε κι ενώ είχε υποτροφία για θερινό πρόγραμμα κι εύκολα θα εξασφάλιζε κι άλλην για τα μεταπτυχιακά του, αποφάσισε μετά μια βδομάδα να πάει στις χρυσοφόρες χώρες του Κόλπου να δουλέψει, να μαζέψει λεφτά και να την αρραβωνιαστεί κατά το πρέπον, του χρόνου το καλοκαίρι. Σήμερα μου έστειλε απελπισμένο μήνυμα πως εκείνη είπε το "ναι" στον πρώτο που εμφανίστηκε στις σκάλες του πατρικού της και ζήτησε το χέρι της. Σκέφτηκε το χαμένο χρόνο, το πόσους δρόμους ανηφόρισε λοξοπατώντας χάριν του μέλλοντος, του σχεδόν απτού μέλλοντος. Έπειτα, δεύτερο συμπληρωματικό σημείωμα ζητώντας μου μια χάρη: να του πω τα πέντε βιβλία που θα ξεδιάλεγα από τη βιβλιοθήκη μου ως θησαυρούς. Ήθελε την παραμυθία μέσα από πλοκές και μύθους, να σταθεί ένα βήμα πίσω από την θλιβερή έκπληξη που μόνον ένας αγαπημένος άνθρωπος μπορεί να μας φιλοδωρήσει.
Κι έτσι, βγάζοντας την εικόνα, φάνηκε η σκιά από το κάδρο της Ντίμας Μποβαράτ.

-Παραλλαγμένα περιστατικά βέβαια, όπου το Ντίμα είναι τυπικό όνομα κοριτσιού (σημαίνει σύννεφο που φέρνει βροχή) και το Μποβαράτ είναι υβρίδιο τυπικής κατάληξης επιθέτου ιορδανικής οικογένειας και ηρωίδας του Φλωμπέρ...

Πώς γίνεται η ντεμί σαιζόν

2010-09-19T21:51:00.006+03:00

Με ελάχιστα υλικά
και συχνά με άρνηση των πραγματικών συνθηκών του παρόντος.

Τη μέρα ο ήλιος ντάλα (κι ας λέει το λεξικό πως απαντά μόνο στη φράση ντάλα μεσημέρι- όπως κι αν το χρησιμοποιήσεις ο κοντόφθαλμος ορθογραφικός Προκρούστης θα το υπογραμμίσει με μικρές κόκκινες τελείες σα συρμή αιμάτινη). Ζέστη. Κάποια παιδιά στη σχολή φορούν ακόμα τις βερμούδες τους, για να υπογραμμίσουν ότι δεν παραδέχονται πως το διάλειμμα τέλειωσε.
Με ελάχιστα υλικά.
Το βράδυ, απόψε, δεν έχεις τίποτα επείγον, πουθενά να πας με το βλέμμα στο ρολόι.
Πηγαίνεις στο μαγαζί της γειτονιάς, τίποτα αναγκαίο, λίγη θεωρία ανθρώπων και προσώπων μόνον.
Ανεβαίνοντας τις σκάλες στο γυρισμό φτάνεις εξώ από της γειτόνισσας που μένει κάτω. Έβγαλε στο διάδρομο τη σόμπα της κηροζίνης για να την καθαρίσει και ίσως να της αλλάξει φίλτρο. Ήταν σκονισμένη η κόκκινη λαμαρίνα της.
Κι ενώ ντάλα, κι ενώ βερμούδες, κι ενώ πρωινιάτικα επιμένει το γιασεμί να ραντίζει τις αισθήσεις, η προεργασία έφτιαξε με το τίποτα τη φάτνη του χειμώνα.

Αυλαία και πάλι

2010-09-19T10:20:00.006+03:00

Μετά του καλοκαιριού τα όσα και τα τόσα (και δεν θα τους άξιζε άραγε η απαρίθμηση ή η επαναφήγηση;),
μετά του Ραμαζανιού τις λίγες μέρες που πέρασα στο ήσυχο σπίτι,
μετά την εκδρομή στα καθώς ταιριάζει αλμυρά νερά της Μεσογείου,
μετά τις ετοιμασίες, τις φωτοτυπίες, τις αναρτήσεις, τις υπογραφές, τους προγραμματισμούς,
τώρα είναι η ώρα της αυλαίας.
Πάντα πίστευα ότι έχει κάτι το θεατρικό η διδασκαλία, γιατί νιώθω την αναμονή των παριστάμενων και τη θέληση να μετάσχουν αλλά κυρίως διότι έπειτα παίζεται ξανά, έστω και με καθυστέρηση εβδομάδων ή μηνών στο μυαλό, αυτό το home theatre του καθενός. Όπως συμβαίνει με τις ταινίες που παρακολουθήσαμε κι ανακαλύπτουμε μια κρυφή εικόνα, ένα ολίσθημα, μιαν πληροφορία που μας ξέφυγε εκείνη τη στιγμή στη σκοτεινιά του παρόντα χρόνου.
Αυτές τις μέρες ψάχνω για καινούργια τεχνάσματα, χάριν ερμηνευτικής ποικιλίας και κάπου καταλήγω. Πρώτη φορά που χρησιμοποίησα wikis και τα βρήκα δυνητικά δημιουργικά. Π.χ. κάτι που έφτιαξα για τους αρχάριους 2 και το ενδιάμεσο επίπεδο (3): http://greekforall.wikispaces.com/%CE%93%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%BA%CE%B5%CF%82
Στη σελίδα υπάρχουν στο κάτω μέρος δύο συνδέσεις προς γραμματική επανάληψη (Ουσιαστικά κι επίθετα γένους θηλυκού) με ασκήσεις που επιτρέπουν λοξοδρομήσεις και ενεργοποίηση τυχόν στάσιμης γνώσης.
Επίσης, στην κορυφή της σελίδας παρατίθενται και τρεις φωτογραφίες, η καθεμιά από τις οποίες οδηγεί σε άλλο υλικό, όχι πια γραμματικό. Η μια αφορά τη Σαπφώ και θέλει να ξεκουράσει αλλά όχι και να κοιμίσει τους φοιτητές με μουσική. Ο στόχος εδώ βέβαια δεν είναι να κατανοήσουν την αιολική. Η νεοελληνική μετάφραση μας αρκεί.
Η δεύτερη αφορά την τρέχουσα μουσειακή εκπαίδευση με την ανασύνθεση της μορφής της Μύρτιδος, της εντεκάχρονης που πέθανε από το λοιμο του 430 π.Χ. Οι εικόνες που πρόσθεσα μας επιτρέπουν να μελετήσουμε συνήθειες του αρχαίου ιδιωτικού και δημόσιου βίου και να δούμε ομοιότητες με χριστιανικές και μουσουλμανικές τελετουργίες που επιβιώνουν συχνά στις παρυφές των δογματικών επιταγών.
Η τρίτη φωτογραφία (εικονίζει την Κική Δημουλά) φέρνει μια σύγχρονη φωνή γυναικείας δημιουργίας κι αίσθησης του πραγματικού. Θυμίζω ή αναφέρω ότι και στον αραβικό κόσμο η γυναικεία γραφή συνιστά δυναμική ώθηση στα λογοτεχνικά πράγματα.
Το γλωσσάρι που παρατίθεται εδώ κι εκεί έχει να κάνει με τους δικούς μου φοιτητές, όσα θεωρώ πως δεν ξέρουν ή δύσκολα θυμούνται και δεν έχει γενική αξία.
Όπως ίσως βλέπετε στο υλικό που κρύβεται πίσω από τις εικόνες, θεωρώ ότι έχει μεγάλη σημασία να μην ξεχάσω πως α. πάλεψα για τον τίτλο μαθημάτων "Ελληνική Γλώσσα και Πολιτισμός", β. είναι η συνολική ενεργοποίηση (γνωστική, συναισθηματική, συνεργατική) των σπουδαστών που φέρνει την ικανοποίηση, γ. απευθύνομαι σε 75% γυναικείο ακροατήριο με ομοιότητες και διαφορές από την ελληνική ανάλογη ομάδα. Φυσικά και στο παρελθόν έχω αξιοποιήσει άλλες μορφές υλικού μέσω του διαδικτύου που είτε δημιούργησα ( http://amman-gr.blogspot.com/2009/11/on-december-and-his-golden-table.html για τη θλιβερή επέτειο των γεγονότων στη Γάζα.) είτε παρέπεμψα.

Τι είδε ο νοσταλγός από τα μάκρη του λιμένα;...

2010-07-06T10:25:00.003+03:00

Το Μερεμετιστάν:

Μιαν άλλη χώρα δηλαδή κι απ'αυτή της επιθυμίας, κι απ'εκείνη της μνήμης, κι απ'την άλλην των βιβλίων του.

A State specialized in Piracy

2010-05-31T08:44:00.004+03:00

Israel managed pretty well in wasting all its halo as a state of troubled victims. In reality its actions against Gaza, its continuous attitude in the West Bank, and its totalitarian methods for more than 50 years, build gradually an immense wave of disapproval and disgust towards its policy. By it being so victorious, it prepares itself to become a fair loser in terms of international policy. Last night its commandos raided against the international flotilla which was expected to deliver humanitarian aid to the Palestinians of Gaza who get daily strangulated 17 months after the murderous attack against their territories by the Israeli army. The reports refer to some 2 to 16 killed activists and a larger number of wounded who were transported to a hospital of unknown location.
Hence, the State of Copy-Paste, gathering irrelevant populations to Palestine, exploiting the guilt of the European West and the short-sighted plans of post-war U.S. concerning the superpower antagonism in the M.E., after it deprived the legal national rights of Palestinians in 1948, 1967, after it occupied lands of neighbouring states (Lebanon, Syria, Egypt), after it imposed a life of misery in the West Bank and the Gaza Strip upon successive generations of Palestinians who saw their youth wasted in massive attacks and funerals, now continues its piratical legacy, by raiding against boats of various registered flags carrying international humanitarian aid, near a shore that belongs to the Palestinian people.
I do not have any good feelings left towards these pirates. They should be isolated, and expelled from the international community. Enough with excuses!

"This is the place, gentlemen"

2010-05-26T19:30:00.002+03:00

Στη Νεκρή θάλασσα
η καταφρόνια
είναι η πραμάτεια
του κανενού,
όξω απ' το νου

Καρδιά και στόχαση
πήζουν στ΄αλάτι
που είναι πικρό
σμίγουν τον κόσμο
τον ορυχτό,

THIS IS THE PLACE, GENTLEMEN
...
Γ.Σ. Σεφέρης, Ο Στράτης Θαλασσινός στη Νεκρή θάλασσα

Τι ευχάριστη έκπληξη όταν, πριν κάμποσα χρόνια κοντά στο Νυμφαίον της Γέρασας, αυτής της μαγικής έρημης πόλης στα βόρεια του Αμμάν, μας πλησίασε και μας μίλησε με καλά ελληνικά και διάθεση επικοινωνίας για το "άλλοτε" και το "τότε" μεσήλικας Ιορδανός από την περιοχή! Δίπλα μας άρχιζε απότομη και μνημειακή η κλίμακα που κατέληγε με διαλείμματα στο ναό της Αρτέμιδος. Γύρω μας η άνοιξη κρατούσε ακόμα αντίσταση με τα λουλούδια, τα αγριόχορτα. Δε θυμάμαι πια το όνομά του όμως είχε σπουδάσει στα νιάτα του στη Θεσσαλονίκη, στο ΤΕΦΑΑ, που δεν ξέρω αν τότε λεγόταν έτσι ή πιο παλιομοδίτικα, Γυμναστική Ακαδημία. Είχαν μείνει ακόμα στη γλώσσα του τα λάμδα τα γλυκά της πόλης. Οι περιστάσεις τον έφεραν πίσω και τον έκαμαν διαπιστευμένο ξεναγό στον αρχαιολογικό χώρο της Γέρασας. Άλλωστε ζούσε λίγες εκατοντάδες μέτρα πιο χαμηλά, στο σύγχρονο Τζέρας. Τη συνάντηση τη θησαύρισα ως ευτυχή εξαίρεση.
Όμως ήρθαν χρόνια δύσκολα και στο μεταξύ άρχισα να έχω, ανάμεσα στ' άλλα, την ευθύνη να διοργανώνω το ελληνικό μέρος των εξετάσεων γλωσσικής δεξιότητας για τους υποψήφιους της Σχολής Ξεναγών που λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Ιορδανίας. Με συναδέλφους άλλων ειδικοτήτων παρατηρήσαμε ότι σταδιακά το κύμα υποψήφιων ξεναγών φούσκωσε. Προχτές οι σκάλες του Τμήματός μας γέμισαν με ανθρώπους (για να είμαι ακριβής μόνο με άντρες) κυρίως από 30 χρονών και πάνω. Μου έτυχε να εξετάσω στα γραπτά και τα προφορικά οδοντιάτρους και μηχανολόγους μηχανικούς περίπου 50χρονους. Τους ρώτησα με ενδιαφέρον για να καταλάβω την αιτία: "δεν υπάρχει δουλειά στο ιατρείο πάντα", "έχω παιδιά που σπουδάζουν και τα έξοδα είναι πολλά", "το βλέπω ως αξιοπρεπή ευκαιρία μερικής απασχόλησης", "ο οικοδομικός και κατασκευαστικός οργασμός έχουν παγώσει τελευταία και με έχουν ουσιαστικά απολύσει"... Πολλές ιστορίες, πολλά δρομολόγια, πολλή αγωνία. Οι υποψήφιοι για τα ελληνικά δεν είναι πολλοί, 4-5 κάθε φορά. Αλλά αν δει κανείς τι γίνεται με τα ισπανικά, τα ιταλικά και τα γερμανικά, θα μείνει έκπληκτος. Δεν ξέρω αν η επιτυχία της Πέτρας να συμπεριληφθεί στο σύγχρονο κατάλογο των επτά Θαυμάτων του Κόσμου (εκεί που ξέμεινε ασθμαίνουσα χωρίς αρκετές ηλεκτρονικές ψήφους η Ακρόπολη) έφερε τόσο κόσμο στη χώρα κι αν καταφέρουν τελικά τόσοι επίσημοι ξεναγοί να οικονομήσουν τις ζωές τους.
Η μαζικότητα έχει τις συνέπειές της- ή, να πω, τις επιπτώσεις της; Τελευταία, με την αιτιολογία της αντικειμενικότητας, μας ζητήθηκε να μετατρέψουμε το διαγώνισμα σε παράθεση ασκήσεων κλειστού τύπου. Υποδείχτηκαν μέθοδοι απαντήσεων επιλογής μεταξύ πολλαπλών επιλογών κι αντιστοιχίσεων. Καταργήθηκε το τμήμα παραγωγής γραπτού λόγου. Ζητήθηκε η βιντεοσκόπηση σύντομων προφορικών συνεντεύξεων. Μετά βίας κράτησα μικρή ενότητα συμπλήρωσης αντιθέτων, έτσι ώστε να μπορώ να δω το γραφικό χαρακτήρα των υποψηφίων. Και φαντάζομαι ότι η βιντεοσκόπηση θα λιγοστέψει και τις ιστορίες που άκουγα και μάθαινα.

(αναρτήθηκε πρώτα στις Φρυκτωρίες- τις οποίες φυσικά και υπογραμμίζει ο ορθογραφικός τυφλοσούρτης αδυνατώντας να αναγνωρίσει...)

Catastrophe, Καταστροφή, النكبة

2010-05-15T18:47:00.008+03:00

62 years today, the soul under a temporary roof

...Since I left the naïvetés of childhood behind me I no longer wish to retrieve the dead so that they come back as I have known them in my past or theirs. I do not want to recapture Deir Ghassanah as it was or my childhood in it as it was. I know the meaning of time passing. But this is no metaphysical matter. I know what it means for cities and villages to be under occupation.
In the last few days Ramallah told me a great deal about what the Occupation had done to it. And now the village tells me the same story. Even at the moment of the return after a long absence, the moment that tempts the most hard-headed to lose themselves in romantic mists, I found no tear to shed over the past of Deir Ghassanah and no yearning to recreate the village as it was in my childhood. But questions about the crime of occupation made me think about the extent of the 'handicapping' practiced by the Israelis.
I have always believed that it is in the interests of an occupation, any occupation, that the homeland should be transformed in the memory of its people into a bouquet of 'symbols'. Merely symbols. They will not allow us to develop our village so that it shares features with the city, or to move with our city into a contemporary space. Let us be frank: when we lived in the village did we not long for the city? Did we not long to leave small, limited, simple Deir Ghassanah for Ramallah, Jerusalem, and Nablus? Did we not wish that those cities would become Cairo, Damascus, Baghdad and Beirut? The longing always for the new age.
The Occupation forced us to remain with the old. That is its crime. It did not deprive us of the clay ovens of yesterday, but of the mystery of what we would invent tomorrow...
Mourid Barghouti, I saw Ramallah (transl. Ahdaf Soueif), 2000

...Αφότου άφησα πίσω μου τις αφέλειες τις παιδικής ηλικίας, δεν πασχίζω πια να ανασύρω τους νεκρούς, ώστε να επιστρέψουν όπως τους ήξερα στο παρελθόν μου ή στο δικό τους παρελθόν. Δε θέλω να ξανάβρω το Ντέιρ Γασάνα όπως ήταν ή να βρω τα παιδικά μου χρόνια εκεί, όπως υπήρξαν. Ξέρω τι σημαίνει το πέρασμα του χρόνου. Μα δεν το εννοώ ως μεταφυσικό ζήτημα. Ξέρω τι σημαίνει για τις πόλεις και τα χωριά να βρεθούν υπό κατοχή.
Τις τελευταίες μέρες, η Ραμάλα με δίδαξε πολλά για το τι της επέφερε η Κατοχή. Και τώρα το χωριό μού ξαναδιηγείται την ίδια ιστορία. Ακόμη και τη στιγμή της επιστροφής μετά από απουσία μακρά, εκείνη δηλαδή τη στιγμή που κι ο πιο ξεροκέφαλος λυγίζει και χάνεται στη θολούρα του αισθηματισμού, δεν μπόρεσα να χύσω ούτε ένα δάκρυ για το παρελθόν του Ντέιρ Γασάνα ούτε κατάφερα να βρω την επιθυμία να ανασυνθέσω το χωριό όπως ήταν σαν ήμουν παιδί. Όμως ζητήματα σχετικά με το έγκλημα της κατοχής μ' έκαναν να συλλογιστώ το βαθμό "αναπηρίας" που επιφέρουν οι πρακτικές των Ισραηλινών.
Πάντα πίστευα ότι είναι προς το συμφέρον ενός κατοχικού καθεστώτος, όποιου κατοχικού καθεστώτος, να μετατρέψει την πατρίδα στη μνήμη του λαού της σε ένα συνονθύλευμα συμβόλων. Σκέτων συμβόλων. Δε θα μας επιτρέψουν να αναπτύξουμε το χωριό έτσι που να μοιράζεται χαρακτηριστικά απ΄τη ζωή της πόλης, ή να προχωρήσει μαζί με την πόλη στη συγχρονία. Ας το πούμε ξεκάθαρα: όταν ζούσαμε στο χωριό, δε λαχταρούσαμε την πόλη; Δε θέλαμε να αφήσουμε πίσω μας το μικρό, περιοριστικό, απλοϊκό Ντέιρ Γασάνα για να βρεθούμε στη Ραμάλα, την Ιερουσαλήμ, τη Νάμπλους; Δε λαχταρούσαμε να γίνουν αυτές οι πολιτείες σαν το Κάιρο, τη Δαμασκό, τη Βαγδάτη και τη Βηρυτό; Είναι ο πόθος για τη νέα εποχή.
Η Κατοχή μάς εξανάγκασε ν' απομείνουμε με το παλιό. Αυτό είναι το έγκλημά της. Δε μας στέρησε το χτιστό φούρνο του χτες. Μας στέρησε το μυστήριο για το τι θα μπορούσαμε να εφεύρουμε στο μέλλον...

Μουρίντ Μπαργούτι, Είδα τη Ραμάλα, 2000 (μτφρ. Βασίλης Οικονομίδης)

Η Ιστορία στο σκαμνάκι της κεντάει

2010-05-07T22:30:00.005+03:00

Δύστροπη κι όμως ευφάνταστη και συναρπαστική γραία η Ιστορία κεντάει στο σκαμνάκι της, όπως η Αποσώστρα του Παπαδιαμάντη. Κι όπως όλοι την αφήνουν κατ'ουσίαν μονάχη (κάτι τηλέφωνα στις γιορτές, κάτι κάρτες, υποσχέσεις για καλοκαιρινά ανταμώματα) εκείνη ψιθυρίζει και τα τέσσερα ντουβάρια την ακούν ξαφνιασμένα, μόλο που τα άκουσαν συχνάκις. Κι όσο τα κλωθοφέρνει στον καθαρόν της νου, τόσο ξεπηδούν οι λεπτομέρειες, τα εγκλήματα, οι απουσίες, οι πνιγμοί, οι φασουλήδες κι οι χασάπηδες. Κι όσο σκέφτεται τις φυσιογνωμίες, ιδιαίτερα εκείνους που πήγαν ανυποψίαστοι, αθώοι κι από την πολλήν αθωότητα μοιραίοι, παίρνει βυσσινιές κλωστές κι ανιστορεί.
Εδώ ένα κέντημα (Χατζιδάκις, Γκάτσος, Θεοδωράκης, από τα Παράλογα).

Ελλαδογραφία

Τω καιρώ εκείνω ο ακμαιότερος κλάδος της πελασγικής δρυός
εκάλυπτε τρεις οικισμούς
πέριξ του μυστηριώδους Βράχου της Ακροπόλεως
Αλλά μετά τα δραματικά γεγονότα της Μεσοποταμίας,
τα οποία οδήγησαν εις την έξωσιν των πρωτοπλάστων εκ της κοιλάδος του Τίγρεως
και προεκάλεσαν σύγχυσιν εις τας φρένας των ανθρώπων,
οι οικισμοί των Αθηνών ήρχισαν να πληθύνονται παραλόγως.
Αποτέλεσμα υπήρξεν η αλματώδης επέκτασις της πόλεως
και η δημιουργία του λεγομένου "άστεως",
το οποίο κατά τους αρχαιοπλήκτους ιστορικούς
εμεγαλούργησε και περιεβλήθη την αίγλην της αιωνιότητος.

Επίσκοποι και προεστοί
κατακτητές και στρατηλάτες
επαναστάτες και αστοί
της ιστορίας οι πελάτες.

Αλλά οι αρχαίοι Θεοί, εν τη μερίμνη των δια τα υπόλοιπα πελασγικά φύλα, απεφάσισαν την βαθμιαία κατάρρευσιν των Αθηνών ως ηγέτιδος πόλεως
και την απαλλαγήν του Ελληνισμού, ως εθνικού πλέον συνόλου,
εκ των κινδύνων του συγκεντρωτισμού.
Κατά τους επόμενους μακρούς αιώνας
κατεβλήθησαν αρκεταί προσπάθειαι δια την αναβίωσιν του παλαιού άστεως,
αλλ' αύται απέβησαν άκαρποι.
Ευτυχώς δε, διότι κατά την νεωτέραν και σκληροτέραν δοκιμασίαν του γένους,
η εκ νέου κυριαρχία των Αθηνών, θα απεδυνάμωνε
τας κορυφάς και τας πεδιάδας της πελασγικής γης,
αι οποίαι διεμόρφωσαν την οριστικήν φυσιογνωμίαν της φυλής
και κατηύγασαν δι' ανεσπέρου φωτός τους ομιχλώδεις ορίζοντας της περιδεούς ανθρωπότητος.

Στο Σούλι και στην Αλαμάνα
κάναμε φως τη συμφορά
θα μας θυμούνται τάχα μάνα καμμιά φορά;

Ματαία ελπίς. Ουδείς τους ενεθυμήθη ως ζώσας αιωνιότητας,
ουδείς τους κατενόησεν εις τας πραγματικάς των διαστάσεις.
Και αι Αθήναι, καταστάσαι πρωτεύουσα νεοπαγούς κράτους,
ήρχισαν να προετοιμάζονται δια την εκ νέου απορρόφησιν της ικμάδος του έθνους.
Αλλά η προγονική κληρονομία δεν είχεν εξ ολοκλήρου σπαταληθή
και οι μεταγενέστεροι αδελφοί του μικρού Χορμόπουλου,
εκ των Ηπειρωτικών ορέων και εξ όλων των στενωπών της αθανάτου πατρίδος, διέπλευσαν την Αχερουσίαν της μοίρας των,
με την γαλήνην του μαρτυρίου και της θυσίας.
Και τα βαρβαρικά έθνη ηπόρησαν και κατ' ιδίαν εκάγχασαν
- ακριβώς όπως αι Αθήναι.

Χτυπάτε της οργής,
προφήτες καμπάνα στην Καισιαριανή
νά 'ρθουν απόψε οι Διστομίτες
νά 'ρθουν κι οι Καλαβρυτινοί
με σπαραγμό κι απελπισία για τη χαμένη τους θυσία.

From: http://lyricstranslate.com

Άφωνος μουσουργός στην Αμαλίας

2010-05-05T20:06:00.003+03:00

Ακούω τα νέα, παρακολουθώ με ξένα σχόλια τις διαδηλώσεις, τη βία, το υβρεολόγιο εντός του Κοινοβουλίου. Έτσι κι αλλιώς, δεν είναι ικανή η αρχιτεκτονική του άχαρου Οθωνικού ανακτόρου να μεταβάλει τις συνήθειες και το λόγο των υψηλόμισθων παρεπιδημούντων κοτζαμπάσηδων. Σχεδόν πετάγομαι αξημέρωτα με το αίσθημα του κενού, να αρπαχτώ από τη ράχη του βιβλίου που διαβάζω, γιατί τέτοιες ώρες μεταξύ ύπνου και ξύπνου παίρνουν τα χάρτινα αντικείμενα τις μαγικές τους διαστάσεις... Η κανονική σελίδα γίνεται σχεδία- προς τα πού όμως πλέει;...
Έπειτα μαθαίνω για τους θανάτους των τραπεζικών υπαλλήλων. Αρχίζει το όλο πράγμα να παίρνει τις διαστάσεις άγους. Πρώτα οι αυτοκτονίες των απελπισμένων, τώρα η απροσεξία ή κι ο δόλος της ανθρωποθυσίας.
Σκέφτομαι τον ποιητή που είδε και είδε στις λεωφόρους των Αθηνών όσο κυκλοφορούσε παραγνωρισμένος μέχρι το βαθύ γήρας. Φωτιές,αληθινούς εφιάλτες που οι άλλοι τους παίρναν για υπερρεαλιστικά γυμνάσματα. Όμως συζητούσε, όπως του επιτρεπόταν, με άλλους πλάνητες.

Μίλτος Σαχτούρης, Ο Μότσαρτ

O Mότσαρτ μ' ένα μαύρο σκύλο τριγυρίζει τα καμμένα
σπίτια· ψάχνει κει μέσα στην καφτή τέφρα και την καρβου-
νίλα.
Σε μερικές γωνιές δεν έχουν ακόμη σβήσει οι φωτιές...

―ΠAPAΞENO -λέει- ΠOYΘENA ΔEN AKOYΓETAI
ΠIA H MOYΣIKH MOY...

Μεταξύ Ησιόδου και Max Weber

2010-05-02T22:56:00.005+03:00

Στις καταστάσεις τραύματος μιλούν συχνά για τις στρατηγικές με τις οποίες επιχειρεί η ταλαιπωρημένη ψυχή να βγάλει άκρη, να φτιάξει με τα ελάχιστα έναν φράχτη πριν πηδήσει στον γκρεμό που βλέπει κιόλας ξεκάθαρα.
Εκεί επεμβαίνει η άρνηση αποδοχής, η γελοιογραφική αποτύπωση, ο εξωραϊσμός, εν γένει ό,τι κάνει το πικρό γλυκό. "Όλα μια ιδέα είναι" λοιπόν;
Παραθέτω δύο αντιδράσεις στα δραματικά νέα περί των ανακατατάξεων που διαφαίνονται στο Ελληνικόν. Γιατί το διακύβευμα δεν είναι μόνον κάποια χρήματα που, καθώς θα μας λείψουν, θα δυσχεράνουν τη ζωή μας βέβαια. Αντίθετα, είναι κι άλλα: κοινωνικά κι εργασιακά δικαιώματα, προϋποθέσεις για ατομικές και πολιτικές ελευθερίες, το δικαίωμα στην ασφάλιση, την υγειονομική περίθαλψη, τη συμμετοχή σε πολιτιστικά αγαθά, τέτοια πράγματα. Περισσότερο απ' όλα ξεβολεύει η συνειδητοποίηση ότι η ζωή που βίωνε το υποκείμενο ως κανονική ήταν μια μασκαράτα, κι ότι μετά το Τριώδιο έρχεται η Σαρακοστή. Δεν έχω ψευδαισθήσεις για τις υποτιθέμενες αρετές της πενίας, για αναδιανομή και δικαιοσύνη. Κανείς δε φαίνεται να πιστεύει ότι υπάρχει κολυμβήθρα του Σιλωάμ για τους πολιτικούς και τις λίγες χιλιάδες τσόγλανους προστατευόμενους. Εννοώ μια κολυμβήθρα Σιλωάμ για την πολιτεία και το ήθος τέτοιων ανθρώπων. Έτσι κι αλλιώς, φρόντισαν αυτοί και μοναστήρια να ανακαινίσουν ώστε ως ανακαινιστές να βρουν το πορθμείο για τη θεϊκή νήσο των Μακάρων και πισίνες να φτιάξουν προς αναψυχήν και τέρψιν τόσο στο σπίτι στην πόλη όσο και στα εξοχικά.
Σε άρθρο των ΝΕΩΝ αναφερόμενο σε δημοσίευμα του γερμανικού Spiegel, ιδού πώς αντέδρασε ο αναγνώστης με το προσωνύμιο "Αχαιός":

"Ελπίζω να μείνουν για πάντα και να μην φύγουν ποτέ μπάς και γίνουμε ποτέ σύγχρονο κράτος και πάψουμε να είμαστε μπανανία. Οπως όλοι καταλαβαίνετε, μόλις κάνουν ότι φύγει το ΔΝΤ οι απατεώνες και άχρηστοι πολιτικοί που έχουμε στην Ελλάδα θα υποκύψουν στους εργατοπατέρες με αποτέλεσμα πάλι να χρεοκοπήσουμε κυρίως λόγω των Δημοσίων Υπαλλήλων και της ρεμούλας που παίζει στο Δημόσιο., Οπότε, όχι 10 χρόνια επιτήρηση, 100 χρόνια επιτήρηση και να μην φύγει ποτέ το ΔΝΤ απο δώ."

Με λίγα λόγια, "σφάξε με Αγά μ', ν' αγιάσω". Παράξενο, λέω, όμως που προηγούμενες επιτηρήσεις δεν οδήγησαν σε χρηστή διοίκηση, μα σε περισσότερη απατεωνιά με συνεργασία. Είναι αφέλεια συχνή στην κοινή γνώμη η φανταστική υπόθεση ότι κάπου στη Δύση ζει ένα είδος αγνών πουλιών, καπιταλιστών μα προτεσταντών, άτεγκτων μα αγνών που θυσιάζεται για την ιδεώδη λειτουργία του συστήματος. Όπως τους υπαινίσσεται ο Max Weber. Τέτοιο είδος δεν υπήρξε ποτέ. Τα συστήματά τους ήταν αποδοτικά και σώρευσαν πλούτο γιατί ρήμαξαν τις αποικίες, κατέκλεψαν τις ζωές των Ευρωπαίων δύο φορές στον 20 ο αι., πούλησαν οπλισμό και προστασία νταβατζή ήδη από τον 19 ο αι., πλούτισαν με τις πρώτες ύλες άλλων φτωχών χωρών που τις αγόρασαν με όρους διομολογήσεων.
Έπειτα είναι και οι λογοτέχνες, οι δημοσιολόγοι και οι μεταξύ τους επιμειξίες.
Χαριτωμένα κείμενα, νοσταλγικά. Αφορούν την ανάμνηση της παιδικής ηλικίας και τις ενθυμήσεις από κουτσουρεμένες αφηγήσεις των άλλων. Σημειώνει, επί παραδείγματι, ο Γιάννης Ξανθούλης τα παρακάτω:

"Να ξαναγίνουμε φτωχοί. Όπως ήμασταν πάντα. Όπως οι ήρωες των παλιών αναγνωστικών που οι γιαγιάδες έμοιαζαν με γιαγιάδες κι όχι με συνταξιούχες πόρνες. Όπου οι μπαμπάδες επέστρεφαν το μεσημέρι για να καθίσει ΟΛΗ η ελληνική οικογένεια στο τραπέζι και να φάει το σεμνό φαγητό -όσπρια πεντανόστιμα και ζαρζαβατικά με μαύρο ψωμί μοσχοβολιστό- ενώ η γάτα και ο σκύλος περίμεναν στωικά να 'ρθει η σειρά τους ... Να ξαναγίνουμε φτωχοί όπως ήμασταν πριν σαράντα και πενήντα χρόνια. Τότε που ονειρευόμασταν εν μέσω γκρι, μπλε και μπεζ χρωμάτων, τότε που καμιά Ελληνίδα δεν φιλοδοξούσε να γίνει ψευδοξανθιά, τότε που η λάσπη κολλούσε συμπαθητικά στα παπούτσια μας και οι αυθεντικοί ζήτουλες βρίσκονταν έξω απ' τις εκκλησιές περιμένοντας το τέλος της λειτουργίας και του μνημόσυνου. Να ξαναγίνουμε φτωχοί πλην τίμιοι, χωρίς κινδύνους να ξεστρατίσουν οι αρχιμανδρίτες προς την ψηφιακή παιδοφιλία. Να βρούμε ξανά τις σωστές μας κλίμακες χωρίς αγωνία παρκαρίσματος και παχυσαρκίας. Να ξαναβρούμε τη γεύση του «μπατιρόσπορου», των ελαχιστοποιημένων αναγκών, να ανακαλύψουμε εκ νέου τον ποδαρόδρομο και το συγκινητικό μοντέλο της «γυναίκας της Πίνδου». Μόνο με τέτοιες ηρωικές διαδρομές ενδεχομένως να ακυρώσουμε το κόμπλεξ μας έναντι του Μπραντ Πιτ και της Ναόμι Κάμπελ. Να ξαναβρούμε -γιατί όχι- και τους παλιούς καλούς εχθρούς (κυρίως από τα βόρεια) που σήμερα τους έχουμε σκλάβους στα παβιγιόν μας. Να ξετρελαθούμε από την επικοινωνιακή μας υστερία με τα σιχαμένα κινητά τηλέφωνα που κατάργησαν κάθε έννοια ιδιωτικής ζωής. Να σκάψουμε στις αυλές -όσοι έχουν αυλές- και να κάνουμε παραδοσιακούς ασβεστόλακκους για να ασπρίζουμε τα δέντρα έτσι για καλαισθησία και υγεία. Να βρούμε πάλι τη σημασία του χώματος καταργώντας το καυσαέριο του επάρατου τρέχοντος πολιτισμού. Να εφεύρουμε τις παλιές νοσοκόμες που σέρνονταν από σπίτι σε σπίτι ρίχνοντας ενέσεις πενικιλίνης στα οπίσθια ολόκληρου του Έθνους. Να προσδιορίσουμε ξανά την ντροπή και τον «σεβασμό» προσέχοντας το βλακώδες λεξιλόγιο των τέκνων μας. Επιτέλους, όποιο τέρας βρίζει ή χρησιμοποιεί την πάνδημη και πολυμορφική λέξη «ΜΑΛΑΚΑΣ» πάνω από εκατό φορές την ημέρα να το μπουκώνουμε με «κόκκινο πιπέρι εξόχως καυτερό», όπως τον καιρό της εξαίρετης φτώχειας μας . Να μάθουμε να χρησιμοποιούμε τα κουλά μας χέρια σε δουλειές που σήμερα δίνουμε του κόσμου τα λεφτά, όπως μεταποίηση ρούχων, αλλαγές γιακάδων στα πουκάμισα, καρικώματα στις κάλτσες, υδραυλικές και σχετικές εργασίες. Να απαγορευτεί διά ροπάλου το γκαζόν που για μας τους πρώην φτωχούς δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Στη θέση του να φυτευτούν λαχανικά ή και οπωροφόρα για να μην καλοσυνηθίζουμε την κάστα των μανάβηδων. Κάποτε ο μαϊντανός, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα ήταν τα βασικά καλλωπιστικά των κήπων μας . Να επανακτήσουμε το κύρος μας, χρησιμοποιώντας βέργες κι ό,τι τέλος πάντων απαιτούσε ο βασικός σωφρονιστικός κώδικας τα χρόνια της περήφανης ανέχειας ... Σταματήστε τις ψυχολογίες και τις παραφιλολογίες για τα «τραύματα» των παιδιών. Μόνο λύσεις γήινες και πρακτικές -χωρίς ενστάσεις από τον Ρομπέν της ευαισθησίας, τον ΣΥΡΙΖΑ- θα αποκαταστήσουν την τρέλα και το χάος που υπαινίσσονται οι στατιστικές. Να θυμηθούν οι Νεοέλληνες πως προέρχονται απ' τον Μεγαλέξανδρο, από τον Μιλτιάδη, τον Αριστείδη και προφανώς απ' τον... Αλκιβιάδη, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να βάλουν σε ενέργεια τον «δίκαιο θυμό» αν συμπέσουν με ληστές τραπεζών, περιπτέρων, σούπερ μάρκετ και κοσμηματοπωλείων. Κανένας δισταγμός. Τα παλιά χρόνια για ψύλλου πήδημα σε μπαγλάρωναν. Θυμήσου και κόψ' τους τα χέρια ή και τα αχαμνά. Επιτέλους ας σταματήσουμε την ευρωπαϊκή μας ψυχοπάθεια ... ΠΟΤΕ κανένας Έλληνας δεν έγινε σωστός Ευρωπαίος. Ούτε καν ο Αβραμόπουλος ούτε καν ο Σημίτης και άλλοι τέτοιοι που μου διαφεύγουν. Απ' τον καιρό που σταματήσαμε να θυμώνουμε σωστά, την πατήσαμε. Σταματήστε το «ντόπινγκ» με το τσουλαριό των λαϊκών ασματομουλάρων. ΠΟΣΟΥΣ ΠΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΕΣ ΧΩΡΑ Η ΕΛΛΑΣ, κύριοι καναλάρχες της πλάκας; Δεν είναι καιρός να ξεβρωμίσει ο τόπος απ' τους εκφραστές του τραγουδιστικού Κάμα Σούτρα; ΠΟΙΟΣ θα μαζέψει τις ελιές στα περιβόλια όταν ο κάθε πικραμένος ονειρεύεται να γίνει αφίσα στη Συγγρού; Ποιος θα καθαρίσει τη Συγγρού απ' το αίσχος της καψουρικής ταπετσαρίας, κύριοι δήμαρχοι; Οι τραβεστί; Οι καημένες οι τραβεστί έχουν άλλες υποχρεώσεις ... Μη φοβάστε τη φτώχεια. Η πατρίδα μας είναι ευλογημένη έστω κι αν δεν παράγει λαμαρίνες αυτοκινήτων ή καλής ποιότητας νάρκες και όπλα για τριτοκοσμικούς. Θυμηθείτε την ευλογία του ελαιόλαδου, της κορινθιακής σταφίδας, του χαλβά Φαρσάλων, των εσπεριδοειδών, της σαρδέλας και των λατρεμένων ραδικιών. Λάδι, χόρτα, ελίτσες, λίγο τυρί και ψωμί ζεστό, να φρεσκάρουμε στο μνημονικό μας το παλιό αναγνωστικό του Δημοτικού. Το ξέρω πως είναι ζόρι να κόψουμε το σούσι απότομα, όμως ήρθε ο καιρός να αναβιώσουμε την όπερα της πεντάρας, της δεκάρας και των άλλων χρηστικών μας αξεσουάρ. Μια δοκιμή νομίζω πως θα μας πείσει ... ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΣ και ο θεός των μικρών πραγμάτων μαζί μας".

Έκπληκτος διάβαζα το κείμενο αυτό που μου απέστειλε φίλη τις προάλλες. Παίζοντας με τις λέξεις, βάζοντας στο σέικερ ακραίες εικόνες ανάμεικτες, δημιουργεί ο λογοτέχνης ευχάριστο σύννεφο. Αυτή είναι η μερίδα του στο λόγο. Κάτι θυμόμαστε από τα σχολικά αναγνωστικά, κάπως ωραίο ήταν το φαγητό στα οικογενειακά τραπέζια των παιδικών χρόνων, κάπως πιο λιγνοί ήταν οι άνθρωποι κι οι φιγούρες τους γλυκύτερες. Μα από εκεί μέχρι την εξιδανίκευση της φτώχειας ως βασικού φυλετικού χαρακτηριστικού ακμής και προκοπής υπάρχει πολύς δρόμος. Και ανησυχώ μήπως τον διαβούμε όλον, για να θυμηθούμε ότι ούτε τα κλασσικά δημιουργήματα, ούτε τα βυζαντινά ούτε τα νεοκλασσικά ούτε τα μοντέρνα διαμάντια έγιναν χάρη στην πενία.
Και, εν τέλει, σκέφτομαι το ακόλουθο: για να βρεις το χαμένο δήθεν μέτρο των πραγμάτων, προϋπόθεση είναι να έχεις συνειδητοποιήσει πως βρίσκεσαι πια εκτός μέτρου. Αμφιβάλλω αν ο νεοέλληνας συμπολίτης είχε την εντύπωση ότι κινούνταν δυσαρμονικά κι εκτός μέτρου. Τίποτα δεν τον είχε ενημερώσει σχετικά: ούτε η βλακώδης εγχώρια ειδησεογραφία, ούτε η λειψή του μόρφωση, ούτε η δημόσια προστασία από όσα πρόβαλλαν οι διαφημιστές και οι πράκτορες των Τραπεζών που τον μάγευαν τηλεφωνικώς σαν τις κυρίες που λάνσαραν Tupperware στο τέλος της εποχής που νοσταλγεί κατ' εξακολούθηση ο Γ. Ξανθούλης.

Ημεροδείκτης

2010-05-01T11:16:00.005+03:00

ُΕ Μάιε που έφτασες
δρασκελώντας,
όπως στα μελανόμορφα σε δείχνουνε δρομέα,

τι κάθισες, τι ρίχτηκες στα στάχυα και ξαπλώνεις;
Ποιον να ξεπλανέψεις προσπαθείς;

Μήπως δεν είδα, θάρρεψες,
που έκανες τον δείκτη σου
ρολόι;
Ίδια η σκιά στο πράσινο, στο γκρίζο ή στην ώχρα.

Όπως στα βυζαντινά ποικίλματα

2010-04-29T22:48:00.003+03:00

Βυζαντινά μεταξωτά, μεταξωτά όλο νερά...

Όπως στα βυζαντινά ποικίλματα,
όπως σε κάτι εγκώμια, κάτι ύμνους με άγχος για το μέτρο, όπου προστίθενταν επίθετα σα χάντρες από αλαφρόπετρα, σκάψαμε τη γλώσσα με τη δεξιότητα του τυμβωρύχου. Όπως παρατάσσονταν οι τίτλοι σαν τους πήλινους στρατιώτες στο ξόδι του Qin Shi Huang.
Με λόγια φτάσαμε στη σιωπή. Από την πολλήν θεοληψία ξεμπαρκάραμε στην εντελή απιστία. Το σκεφτόμουν σήμερα ενόσω ετοίμαζα υλικό για θεματική ενότητα σχετικά με τις προβαλλόμενες κοινωνικές αξίες στον τομέα της εργασίας. Έπεσα σε κείμενο του Ν. Ξυδάκη σχετικά με το χρηματιστήριο τότε, σε καλοκαιρινή δημοσίευση του ευδαίμονος 1999. Περιγράφονται τα ίδια φαινόμενα (φενάκη, οικονομία αβάσιμη, κερδοσκοπία, τυχοδιωκτισμός, κατάρρευση) που τώρα προκαλούν τόση ψυχική αναστάτωση και αθυμία στους πολίτες. Όλα αυτά ως υλικό διδασκαλίας υπήρχαν και χρησιμοποιούνταν και στολίζουν τις θυμόσοφες εκθέσεις των εφήβων μας στο τμήμα της παραγωγής γραπτού λόγου. Όμως οι λέξεις στέκονται κούφιες, με όλην τους την αλήθεια.
Πώς να αναπτύξεις την τέχνη της ρητορικής, ως τρόπου σκέψης και τοποθέτησης, όταν οι πάντες κλείνουν το μάτι και λένε "τα ξέρεις, αυτά είναι όλα προσχήματα, θα τα πούμε στο διάλειμμα με πιπεράτες λεπτομέρειες"; Και πώς να επιμείνεις να την εκλεπτύνεις την τέχνη, μέχρι που από κάτω να φανεί η λάμψη της σκέψης, ένα αχνό κι ευγενικό σέλας, όταν το μόνο που κρατάς είναι οι πανηγυρικοί και, ιδίως, οι εμβληματικές νεκρολογίες;

basics

2010-04-25T21:56:00.008+03:00

While working on a small presentation,
I mumbled with considerable satisfaction few basic sentences I have not thought of lately...
so busy with the pragmatics of my daily details and anxieties...
so ready to become a subject in/of misery...

The text, on my slide, goes as follows:
The pioneer of British Cultural Studies, Raymond Williams, fifty years ago, wrote in his inspiring essay “Culture is ordinary” (1958):
‘Every human society has its own shape, purposes, meanings… (and) … expresses these in institutions, arts and learning… A culture has two aspects: the known meanings and directions which its members are trained to; the new observations and meanings which are offered and tested’

The issue becomes complicated though once we consider that the known meanings are the only valid and permitted ones, or once we celebrate the new observations and meanings as if they are mainstream and institutionalized.

Commemoration

2010-04-24T14:56:00.003+03:00

April 24th 1915,

The start of the last phase of the Armenian Genocide.
History should be remembered, crimes should be investigated,
tragedies should not be repeated.

How the world became smaller? By certainties of this type.

But there is a promising start: raising consciousness.

I was glad to read this:"..................

Un groupe d'intellectuels, dont Cengiz Aktar, est à l'origine d'une pétition, rédigée en 2008, demandant "pardon" aux Arméniens ottomans pour "la grande catastrophe qu'ils ont subie en 1915". Elle a été signée par plus de 30 000 citoyens turcs.

L'emploi de l'expression "grande catastrophe" plutôt que du mot "génocide" a provoqué un débat dans la communauté intellectuelle et a été diversement apprécié dans la diaspora arménienne. "Bien sûr que c'est un génocide, mais le mot ne passerait jamais. La reconnaissance par l'Etat comme préalable est irréaliste", répond M. Aktar.

Militante à l'association des droits de l'homme (IHD), Ayse Günaysu défend l'autre approche. "Sans reconnaissance officielle, rien ne peut se passer. C'est une position morale. Nous devrions tous ressentir cette honte", dit-elle. Un avocat d'Ankara a déposé, en mars, une action en justice pour demander la reconnaissance du génocide et la condamnation de Talat Pacha. Un procès est ouvert contre lui pour "insulte à la nation turque".

Depuis quelques années, les confrontations, directes ou indirectes, des intellectuels avec l'Etat turc se sont multipliées. En 2005, l'écrivain Orhan Pamuk s'était attiré les foudres de la justice pour avoir déclaré qu'"un million d'Arméniens et 30 000 Kurdes ont été tués sur ces terres". Deux ans plus tard, l'émotion déclenchée par l'assassinat du journaliste Hrant Dink ouvrait la voie à une remise en question de l'histoire officielle, d'une ampleur inédite.

Le débat s'invite sur les plateaux des émissions de télé ou dans les librairies. Les milieux culturels et de la recherche universitaire ont commencé à s'emparer du sujet. "On est dans la recherche d'un passé enfoui sous la superstructure de la République", constate Vincent Duclert, historien auteur de L'Europe a-t-elle besoin des intellectuels turcs ? (éd. Armand Colin). "Il y a en Turquie une vraie tradition d'intellectuels dissidents et une progression de la liberté de l'histoire, poursuit-il. La question est de faire baisser l'intensité du nationalisme qui nourrit le négationnisme.".............."

Οδηγός επιστολογραφίας

2010-04-22T19:27:00.004+03:00

"Ο πόνος είναι απόδειξη του αισθάνεσθαι", Ελληνική Πολιτεία

Να τι έστελνα σήμερα στον αγαπημένο μου Πανδέκτη του αιθεροβάμονος, στις "Φρυκτωρίες":
.......

"Κοινολογώ την παρακάτω επιστολή όχι από αδιακρισία αλλά επειδή είχε παραλήπτες όσους συναδέλφους της περιοχής "ευθύνης" δρέπουν τους καρπούς και τις πίκρες της ηλεκτρονικής δικτύωσης. Εξάλλου οι ίδιες ιδέες εμφανίζονταν προεξαγγελτικά και στο μπλογκ του επιστολογράφου. Το θέμα είναι η παραίτηση του Συντονιστή της περιοχής ευθύνης μας, για οικονομικούς λόγους, όταν έγινε σαφές ότι η ιδέα περικοπής 12% είχε λάβει σάρκα και οστά κι είχε ήδη αποσταλεί στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.

Προς: Αποσπασμένους εκπαιδευτικούς

Χριστός Ανέστη!

Θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι από 31-3-2010 υπέβαλα την παραίτησή μου από τη θέση του Συντονιστή Εκπαίδευσης ........ για οικονομικούς λόγους.

Συμπληρώνεται, ήδη, μια πενταετία, κατά την οποία πρόσφερα τις υπηρεσίες μου στη θέση αυτή και πιστεύω πως εργάστηκα με κριτήριο το αγαθό συμφέρον και τις ουσιαστικές ανάγκες των μαθητών, των εκπαιδευτικών, των γονέων, των ομογενειακών φορέων και γενικότερα της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στα αραβικά κράτη. Έργο κοπιαστικό και δύσκολο, γιατί απαιτούσε συνεχή αναζήτηση των εκάστοτε ισορροπιών. Έτσι, μαζί – άλλοτε με διαφωνίες, άλλοτε με παράπονα, αλλά πάντα μαζί – μπορέσαμε να αναδείξουμε το έργο και την αξία του αποσπασμένου εκπαιδευτικού στις αραβικές χώρες κάτω από δύσκολες κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες.

Εύχομαι σε όλους, και σε καθένα ξεχωριστά, υγεία, δύναμη, σύμπνοια και δημιουργική συνέχεια στο δύσκολο αλλά τόσο αναγκαίο παιδαγωγικό έργο που έχετε επωμιστεί. Να ξέρετε ότι, όπου και να βρεθώ, θα είμαι δίπλα σας, αρωγός σε κάθε σας προσπάθεια είτε στο εξωτερικό είτε πίσω στην πατρίδα.

Με εγκάρδιες ευχές

Α. Κ

Δεν επιθυμώ να σχολιάσω εδώ αν και κατά πόσον ίσχυσαν οι σχετικές περιγραφές συλλογικότητας, συνεργασίας και συνεννόησης. Εν μέρει ίσχυσαν. Θέλω όμως να σας πληροφορήσω για την απάντησή μου, ιδίως επειδή και πάλι δεν είναι προσωπική αλλά απεστάλη και στους υπόλοιπους συναδέλφους της περιοχής.

Αγαπητέ κ. Α. Κ.,

σας ευχαριστώ για την επιστολή σας. Σας στέλνω ειλικρινείς ευχές για τη συνέχεια, σε όσα τυχόν επιλέξετε.

Κατανοώ απόλυτα τους λόγους που σας ωθούν στην απόφασή σας. Δυστυχώς, εδώ και αρκετά χρόνια, η οικονομική μας κατάσταση έχει καταντήσει αφόρητη και λυπάμαι ή και ντρέπομαι για την ελαφρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκαν οι επανειλημμένες εκκλήσεις προς τον προϊστάμενο φορέα, τις οικονομικές υπηρεσίες και λοιπές αρχές. Έχετε, ασφαλώς, καταχωρισμένο στο αρχείο σας πλήθος σχετικών πρωτοβουλιών, διαμαρτυριών κι εκκλήσεων.

Παρά τα ηχηρά σχήματα λόγου, τις κομπορρημοσύνες που μετήλθαν και μετέρχονται πολλοί, όταν σε πανηγυρικές εκδηλώσεις επικαλούνται την ελληνομάθεια και την πολιτισμική ακτινοβολία της στο εξωτερικό, η εξαθλίωση του εκπαιδευτικού παραμένει η πραγματικότητα που βιώνουμε σε καθημερινή βάση. Η περίπτωση της Ιορδανίας, όπως γνωρίζετε, είναι από τις χαρακτηριστικότερες. Ήδη αρκετές θέσεις δεν πληρούνται, άλλες εκκενώνονται ή, με καθυστέρηση και υπό καθεστώς προσωρινότητας, σπρώχνονται μήνα τον μήνα.

Περισσότερο από περιέργεια παρά από αισιόδοξη προσδοκία παρακολουθώ την υπόθεση, διερωτώμενος πού έχει τεθεί ο πήχης της σταδιακής απαξίωσης πραγμάτων που θα έπρεπε να θεωρούνται περιουσία και τιμή.

Σας εύχομαι υγεία και προκοπή,

Βασίλης Οικονομίδης

University of Jordan

Και για να μη μου αποδοθεί κρυψίνοια, εξηγούμαι: Το επιμίσθιο στην Ιορδανία διαμορφώθηκε πια στα 840 δηνάρια, προ φόρου. Το κόστος ενοικίου είναι όχι λιγότερο από 400 δηνάρια. Επομένως η Πολιτεία μας δίνει γενναιόδωρα και φιλοδώρημα: τα υπόλοιπα αρκούν και για έναν καφέ με σάντουιτς. "Άντε βρε, να φάτε, να πιείτε και νηστικοί να κοιμηθείτε". Ας είναι καλά."

Νερά αδιαπέραστα

2010-04-17T22:39:00.004+03:00

Επέτειος

Βρέχει κι απόψε μα η βροχή μου φαίνεται παλιά και τη θυμάμαι από τον ήχο της, μπορεί και από τη γεύση της- εκείνη του μετάλλου, της σκουριάς. Στη λασπωμένη επιφάνεια του μυαλού συλλαβιστά όπως έπεφτε σαν ψίθυρος. Τη νύχτα που τα λόγια και οι φωνές πνιγμένες μες στο σάλιο τους, κάτω απ' τη γλώσσα αγκομαχούσαν πλέκοντας μία μάλλινη σιωπή. Θυμάμαι τη βροχή μα και οι σταγόνες της νομίζω με θυμούνται, αλλιώς γιατί έτσι τρυφερά να με χτυπούν, να μην κυλούν, παρά τρεμάμενες κρατιούνται στων ρυτίδων τα χαλάσματα και απόκρημνα ιριδίζουν τρεμοπαίζοντας. Κρατιούνται να μην πέσουν στη χαράδρα των χειλιών και με δροσίσουν αλλά προπαντός τα δάκρυα μη νοθεύσουν.

Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, Η λύπη των άλλων, Αθήνα 2009

Δεν είναι παράξενο, που θά' λεγε, αν ήθελε να παίξει με την έννοια της συμβατικής λογικής μας, κι ο Ρίτσος (κοροϊδεύοντας) να γυρνάς τις σελίδες από τη συλλογή ενός δόκιμου ποιητή, ενός ανθρώπου που δεν ήρθε χτες να γράψει πέντε σειρές και να χαθεί σε κάποιο πόστο, δεν είναι παράξενο λοιπόν να φτάνεις στην ακροτελεύτια σελίδα των εκδοτικών στοιχείων όπου βρίσκεις τη σημείωση ότι "τυπώθηκε σε 500 αντίτυπα";
Τρομάζουν οι Έλληνες την προοπτική της σκληρής δεκαετούς λιτότητας που προαναγγέλλουν διεθνείς οργανισμοί και υπνωτικά διατυμπανίζουν μέχρι συνηθείας τα εγχώρια έντυπα. Κι όμως, από καιρό λιμοκτονούμε και πάμε αδιάβαστοι.

Δάνειο άτοκο

2010-04-12T14:36:00.004+03:00

Επανάληψη

Πρόχειρες μέρες αναδύονται με νερά να στάζουν της νυχτός- μελανιασμένες. Μέρες που βουίζουν σαν μελίσσι εργατικό, με ίχνη από τσιμπήματα στο δέρμα επάνω αφήνοντας. Που εγώ μόλις αισθάνομαι αλλά υποδύομαι πως πονάω. Μόνο θυμάμαι.

Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, Η λύπη των άλλων, Αθήνα 2009

1. Απ' όλες τις ανδραγαθίες των φίλων, με συνεπαίρνουν η σιωπή και τα νεύματα του αποχαιρετισμού, όταν επιχειρούν.
2. Ο Παπαγεωργίου, ακόμα και στον τόνο της φωνής, ερμηνεύει αυτό το ξάφνιασμα που του έδωσε το άγγιγμα του σκοτεινού ονείρου.
3. Στο όνομα της εντιμότητας: έλειψαν σε κανέναν οι περισπωμένες και τα πνεύματα στο παραπάνω; Προς τι αυτή η αντικερί των εκδόσεων;
4. Για προσεχή εκδήλωση, με παρακάλεσε η τελετάρχης συνάδελφος να μη συμπεριλάβω ποιήματα: "We have so many poems, please do not add to that", μου είπε.

Άνοιξη σαν πάντα

2010-04-06T22:33:00.004+03:00

Μέρες χρονιάρες-
άλλοτε το θυμόσουν και μου έφερνες
άλλοτε υποσχόσουν και το ξέχναγες
αυγά του Πάσχα χάρτινα, ντυμένα στο ατλάζι.

Μου πήρε καιρό
να μετρήσω ψύχραιμα
πεντέξι κουφέτα άνοστα
και τόσο θάνατο-
στρώσεις πολλές βαμβάκι.

Μετωνυμόπολη

2010-03-03T15:03:00.006+02:00

Λουλουδάτη Τιμωρία

Παρακολουθώντας με ποιες τεχνικές επιχειρείται να μετατραπεί
η οργή των πολιτών
η πικρία των σκεπτόμενων
η απογοήτευση των εργαζόμενων
η απόγνωση των συνταξιούχων
η ανασφάλεια των γονέων
ο εφιάλτης των αίφνης αφυπνισμένων νέων
η τύψη των εκλογέων το πάλαι και πρόσφατα
σε εθνικό σάλπισμα και παραλήρημα με το φρύδι υψωμένο απέναντι στους "κακούς" και "δύσπιστους" ξένους, ενώ το αντίστοιχο χέρι εκτείνεται ψωμοζητώντας,
νιώθω ότι δεν απομένει και πολύς καιρός για στερεότυπα και λόγο στρογγυλό που ταιριάζει σε αμφιθέατρα νομαρχιών. Πόσο ιδιώνυμο αδίκημα να γίνει πια το γιαούρτωμα;
Ο ξένος Τύπος δημοσίευε αυτόν τον καιρό γελοιογραφίες για το πώς ο πρόεδρος της Ε.Ε. Herman Van Rompuy (εκείνος που χαρακτηρίστηκε από Βρετανό ευρωβουλευτή χαρισματικός όσο κι ένα σφουγγαρόπανο) μπαίνει με φαράσι και σκούπα να συμμαζέψει τα σπασμένα πιάτα μετά το "Ελληνικό Πάρτι". Αφού ο λόγος το έφερε, ποτέ δεν ήμουν μέτοχος σε πάρτι ελληνικό, εκτός κι αν συνέβη ανεπαισθήτως.
Η ευτέλεια των ανθρώπων φαίνεται κυρίως στην ευτέλεια του λόγου. Όχι τόσο του λόγου αυτών που αγορεύουν, γιατί αυτοί κάνουν καλοπληρωμένο επάγγελμα. Φαίνεται κυρίως στην ανοχή εκείνων που ακροώνται. Ο λόγος περί θυσίας κι εθνικής συνευθύνης, τα παίγνια με τον πατριωτισμό, όλα αυτά είναι κατεξοχήν συνηθισμένα. Στην Ελλάδα μάλιστα χρησιμοποιήθηκαν επί πολύ κι από πολλούς. Ο εθνικός λόγος είναι διαβρωτικός: διαβρέχει πολλά επίπεδα εκφοράς. Αισθηματοποιεί και συσκοτίζει. Κάτω από τη γαλανόλευκη πάλι θα σπρωχτούν όσα δε βολεύουν ενόχους. Κι από το "κρύψε-κρύψε" και "μετονόμασε ό,τι προλαβαίνεις" ξεπέρασε η απωθημένη σκόνη το ύψος του Ολύμπου. Φευ, όχι κι η αξιοπρέπεια και η συνείδηση των υπευθύνων.

Δεν ξέρω πια

2010-03-01T09:47:00.006+02:00

Ας είναι καλά ο ερανιστής που έφτιαξε το σύντομο βίντεο κι "ανέβασε" τη φωνή του Ιωάννου. Κι ας είναι ακόμα καλύτερα, γιατί φαίνεται ότι ξέρει περί ποιας πόλης πρόκειται και περί ποιου ανθρώπου. Δεν είναι πάντα προς το συμφέρον της αρμονίας ανάμεσα στην αυθαίρετη εικονοποιία της προσωπικής ανάγνωσης και την αιτιολογημένη αγάπη προς το δημιουργό η καταγραφή και το μοίρασμα της φωνής. Πολλές φορές το διαπιστώνει αυτό κανείς: Κάποτε αλλάζουν και οι μόδες στην απαγγελία. Το νιώθω με τις αναγνώσεις του Βάρναλη, για παράδειγμα. Μα είναι η ίδια αυτή πεπαλαιωμένη τέχνη που κάνει τον Παλαμά θαυμαστό. Άλλοτε είναι ο θόρυβος του περιβάλλοντος χώρου, όπως στις αναγνώσεις του Σινόπουλου. Όμως εδώ δεν ισχύουν αυτά. Ο Γιώργος Ιωάννου δεν ακούγεται αλλιώτικος απ' ό,τι τον φαντάστηκε ο αναγνώστης, έτσι όπως στρώνει το μονοπάτι του κειμένου. Βοηθάει η εξομολόγηση, η πρόχειρη συγκάλυψη των περιστάσεων. Το κόμπιασμα σ΄ένα δύο σημεία μοιάζει αναμενόμενο ή και γνέψιμο προς τον αφηρημένο. Ποιος δεν ανακόπτει τη σπορά των λέξεων όταν, σημειώνοντας σ'ένα χαρτί, στο ημερολόγιο ή στο άσχετο τετράδιο το ξετύλιγμα μιας μέρας, διαπιστώνει πως η γραμμή που αφήνουν τα δάκτυλα είναι σαν τα ψίχουλα του Κοντορεβυθούλη προς μιαν άλλη ερμηνεία, μια άλλη αποτίμηση του αχνού σημαδιού μας;
Ο χρόνος έχει την υγρασία του. Στην ύπαιθρο φτάνει σε φυσικούς ταμιευτήρες, υπόσχεται έναν κύκλο φυσικό. Και στις πόλεις, στις ελληνικές πόλεις, χάνεται το ακριβό νερο, κυλάει, παρασέρνει τα σκόρπια ράκη των βιαστικών υπνοβατών. Αν βρει δρόμο, τα εξαφανίζει, αν δε βρει, τα αφήνει να λιμνάζουν και να εκμυστηρεύονται... Η βροχή μας ξεπλένει, η ομίχλη μας κρύβει κι ύστερα αυτά τα χαμένα νερά, όταν στεγνώσουμε, θα εμφανίζονται πότε πότε σα σταλαγματιές κάποια απροσδόκητη μέρα, σε κάποιο απρόσμενο όνειρο όπου μια βρύση έσπασε και φτιάχνει τη λίμνη Αράλη της ψυχής, της στενεμένης. Έβρεξε κι εδώ πολύ, τρεις μέρες χωρίς σταματημό. Έρρεαν μαύρα νερά. Έπεσε και αυτό το ιδιόρρυθμο χιόνι της ερήμου για λίγα λεπτά της ώρας: σα μαργαριτάρια από παλιομοδίτικη μπιζουτιέρα.

Πατριδογνωσία -γ΄"Η Αγνώριστη"

2010-02-09T07:43:00.005+02:00

Τικ: η αναζήτηση των ημερομηνιών
Τοκ: η αναζήτηση εισιτηρίου, συχνά με την αγωνία του συναλλάγματος
Τικ: να φτιάχνω συγκεντρωμένος τις αποσκευές, ανάμεσα σε δυο ανάγκες- να φέρω τεκμήρια της αγάπης και να μην εξαντλήσω τη μέση μου
Τοκ: να παίρνω το δρόμο προς το αεροδρόμιο με προσμονή για τις μέρες που έρχονται στην πατρίδα, με στενοχώρια για όσα επ' ολίγον διακόπτονται στη δεύτερη πατρίδα
Τικ: πάνω από την Αστυπάλαια με πορεία προς Βορρά (ο πηγαιμός)
Τοκ: πάνω από την Αμοργό με πορεία προς Νότο (ο γυρισμός)
Έτσι, ανάμεσα στα άλλα ωρολόγια, έχω κι ετούτον τον μετρονόμο μιας ιδιωτικής μουσικής, κάποτε largo, άλλοτε andante moderato. Όμως, ενώ παίζει ο εαυτός το τσέμπαλο του, κι επειδή το μοτίβο έχει κάποιες σταθερές κινήσεις και τόνους, το μάτι αρχίζει να παρατηρεί το δωμάτιο, δε φοβάται μήπως και χάσει τη μελωδία, το αρμονικό και το παράφωνο. Εδώ στο χαλί βρίσκονται ποταμοί και λίμνες και θάλασσες. Στους τοίχους είναι οι οροσειρές, τα λίγα δάση, οι λευκώνες. Και στη θέση των παραθύρων θα ήταν τα πρόσωπα των ανθρώπων, όμως αυτά είναι σφαλιστά ή αποτρόπαια.
Σκηνή στο λεωφορείο που με πήγαινε βιαστικό στο αεροδρόμιο, κι είχα ραντιστεί από μια σιγανή βροχή, κυριακάτικη, πικροστάλαχτη: Από το βάθος έρχεται νευρική μια τριαντάρα- όμορφα χαρακτηριστικά, μαλλιά κάπως μακρυά, ρούχα που παραπέμπουν σε επαγγελματία του αεροδρομίου ή κάτι σχετικό (απ'αυτούς που πωλούν ή μας φρουρούν). Φωνάζει στον οδηγό "Να πάτε πίσω και να τους κάνετε συστάσεις, δεν είναι δυνατόν να τους έχω πει δυο φορές να κλείσουν το παράθυρο και να με αγνοούν ενώ βρίσκομαι στη χώρα μου. Πρέπει να μας σέβονται, πείτε τους αμέσως αλλιώς θα καλέσω την αστυνομία. Δε θέλω να σας δημιουργήσω προβλήματα." Ο διπλανός μου εξηγεί στη γυναίκα του (είναι σαραντάρηδες) ότι πρόκειται μάλλον για τίποτα μετανάστες. Μεγαλόφωνα λέω: "Μα δε θα έλεγε το ίδιο αν ήταν Έλληνες αυτοί που κρατούσαν ανοιχτό το παράθυρο;" Ο κύριος απαντά νευρικά ότι δεν θα μπει σε πολιτική συζήτηση κι ότι έτσι κι αλλιώς παραέγινε η κατάσταση. Φεύγω προς άλλη θέση φωνάζοντας ότι έγιναν όλοι τόσο εύκολα ρατσιστές και την κατάντησαν τη χώρα αγνώριστη. Σύντομα θα χρειάζεται τέστ DNA για να δούμε αν κάποιος έχει το δικαίωμα της αναπνοής ή να ανοίξει το παράθυρο. Με τρόμαξε η σιωπή όλων τριγύρω, σα να μη συνέβαινε τίποτα, να ήταν σε άλλο όχημα ή να έπλεαν βαλσαμωμένοι σε λάδι. Μόνο ένα ηλικιωμένο ζευγάρι με κοίταξε και χαμογέλασε, ενθαρρύνοντας.

Πατριδογνωσία - β'

2010-02-02T20:57:00.005+02:00

Ακούω τον Πρωθυπουργό στο διάγγελμά του για την κρισιμότητα της κατάστασης στην οικονομία και τις πολιτικές διαστάσεις του θέματος, με υπαινιγμούς σε ζητήματα εθνικής επιβίωσης. Παρακολουθώ ταυτόχρονα την κινησιολογία και την έκφραση: Ήρεμος, σοβαρός, με την αγωνία του υπεύθυνου χειρούργου πριν μπει ο αναισθησιολόγος, αυτό που θα λέγαμε "ολύμπιος". Είναι ξεκάθαρο ότι έχει ακριβή συναίσθηση των πραγμάτων κι ότι αισθάνεται ενοχικά απέναντι σε αυτό που αποκαλεί "μέση ελληνική οικογένεια". Η έκκληση απευθύνεται επαναληπτικά στον πατριωτισμό των Ελλήνων, ομοίως στρέφεται και προς τους δημοσίους υπαλλήλους για τις αυτονόητες θυσίες (μισθολογικές μειώσεις, αναθεώρηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, φορολογικές επιβαρύνσεις). Πρόκειται λοιπόν για το δεύτερο εναλλακτικό σχέδιο μείωσης του ελλείματος- το σκληρότερο (προς το παρόν). Άρα γίναμε και Ιρλανδία, ένεκα τούτου είδα αυτό το σούρουπο υπέροχον τον ουρανό.
Πράγματα που δεν αναφέρθηκαν:
οι ευθύνες για την τρέχουσα κατάσταση,
ο διακανονισμός της συνεισφοράς κατά τις ευθύνες,
η χρονολογία.
Γιατί είναι τόσο ελλειματικό, το 2010, να κινητοποιείται η ιδιότητα του πολίτη με τον ακραίο όρο της πατριωτικής ευθύνης. Θα έπρεπε να είναι τόσο διαφορετικά όσα συζητώνται. Απορώ αν ήταν πολύ διαφορετικά τα διαγγέλματα του Δαμασκηνού, Αρχιεπισκόπου Αθηνών και αντιβασιλέως μετά την Κατοχή.
Διαβάζοντας σήμερα ευρωπαϊκές μετρήσεις, διαπίστωσα πως οι Έλληνες είναι οι πιο κατηφείς Ευρωπαίοι, αυτοί που κάποτε και αναιτίως πρώτευαν στο Champions League της αισιοδοξίας.

Πατριδογνωσία

2010-01-28T17:51:00.003+02:00

από το νομό Σερρών

Είναι μουτρωμένοι, γιατί τα οδοφράγματα με τα τρακτέρ θα τους καθυστερήσουν.
Τα λεωφορεία των ΚΤΕΛ αραίωσαν ήδη τα δρομολόγια: κάθε δίωρο. Κάτω από τον πλαστικό θόλο του σταθμού υπεραστικών συγκοινωνιών "Μακεδονία", έχει κιόλας αρχίσει το κρύο που υπόσχονταν από μέρες οι μετεωλογικές Πυθίες. Γέμισε το όχημα. Φορτωμένος κι εγώ με τις αποσκευές του γνωστού ταξιδιού που γράφω στο χάρτη σαν το εκκρεμές το βουτηγμένο στη μελάνη κάθε εξάμηνο. Λίγο πέρα από το Δερβένι αρχίζει η παράκαμψη και ακόμα περισσότερο περιπλέκεται έξω από τις Σέρρες. Αρχίζουμε την ανάβαση από όμορφους στενούς δρόμους κι έχω την εντύπωση πως πολλά χωριά δεν τα είδα ποτέ σε μια φύση καταπράσινη και επιτονισμένη από τα γυμνά κλαδιά κάποιων φυλλοβόλων, φύση που από ανατροφή την αναγνωρίζω ως όμοια με εκείνην των εκδρομών μας: Άσσηρος, Ξυλόπολη, Λαχανάς, Ευαγγελίστρια, Δημητρίτσι, Τερπνή, Σκούταρι, Σέρρες, Εμμ. Παππάς, μετά το μαγικό Παγγαίον Όρος, χιονισμένο και σχεδόν αλπικό. Μπήκαμε πια στο νομό: Παλαιοχώρι, Ελευθερούπολη, Καβάλα. Σύνολο τρεισήμισι ώρες γεμάτες εικόνες και στροφές.

Παγγαίον όρος στο νομό Καβάλας πια

Παρατηρήσεις: μετά την πρώτη ώρα άρχισαν να χτυπούν (βαρούν , βροντούν, ντιντινίζουν, παιανίζουν, κελαηδούν, χασκογελούν) τα κινητά. Οι συνεπιβάτες περιγράφουν με όρους τραγωδίας την περιπλάνηση στα χωριά. Μετά από άλλη μισή ώρα, ανταποδίδουν την κλήση. Στις δυόμιση ώρες αρχίζουν να ξεφυσούν, να βρίζουν τους αγρότες, να καταριούνται την ώρα και τη στιγμή που δόθηκαν ελευθερίες και δικαιώματα. Καθένας κι ο Μεταξίσκος της ψυχής του. Δε χάρηκαν ούτε την άφιξη: είχαν τόσο καθυστερήσει και φοβούνταν ότι έπρεπε να αλλάξουν το πρόγραμμα του απογευματινού καφέ. Προσωπικά το θεώρησα ως δώρο: είχα ξεχάσει τα απόκεντρα, πόσο όμορφο είναι το χορτάρι τέτοιον καιρό, πώς είναι οι χειμώνανθοι κι άλλα μυριστικά στις αυλές, πόσο σπουδαίο είναι να μην έχεις καμιά βιαστική υποχρέωση, τίποτα τόσο επείγον που να σε τυφλώνει. Συνέχισα για την κωμόπολή μου κι όταν έσυρα τα τροχούλια της βαλίτσας μου, ήταν σα να τραβούσα λίγο προς τα κάτω το σκοτάδι του βραδιού, γύρω στις πέντε, μια υγρή κουρτίνα βελούδινη...

Ασύχναστοι δρόμοι το βράδυ...

2010-01-15T00:21:00.004+02:00

Εκεί που την ημέρα δεν ακούς ούτε καν την αναπνοή σου από το θόρυβο των αυτοκινήτων, των λεωφορείων, των μηχανών, των ψιθύρων των άλλων περαστικών που εν-δυο, εν-δυο προς κάποιο χρέος παρελαύνουν, τη νύχτα αντιλαμβάνεσαι περισσότερα και βλέπεις λεπτομέρειες στο ασύχναστο τώρα πέρασμα. Όποιος έχει ιδέαν από την ανθρωπογεωγραφία της αστικής θλίψης, ξέρει ότι στη γωνία Αλεξάνδρας και Πατησίων, εκεί στις παρυφές του Πεδίου του Άρεως, δε θά'βρει νηφαλιότητα, ούτε τα αλαφροπατήματα των τακουνιών της Σκουφά. Ο εποχούμενος σε κρατική μοτοσυκλέτα αστυνομικός διαπληκτίζεται με διαβάτη που περπατα στην άκρη του δρόμου, ζαλισμένος ποιος ξέρει από τι... "Τι κάνεις ρε μαλάκα; Πάνε στην άκρη μαλάκα! Δε βλέπεις το πεζοδρόμιο μαλάκα;" Σκέφτεται προς στιγμήν να σταματήσει "για τα περαιτέρω". Ο διαβάτης συνεχίζει να κατεβαίνει το δρόμο κάτι απαντώντας, μέσα απ'τα δόντια του. Ο αστυνομικός σκέφτεται την καθυστέρηση που θα του προκαλούσε η διερεύνηση "των περαιτέρω" κι εκνευρισμένος κάνει παράνομα αναστροφή και συνεχίζει στην αντίθετη κατεύθυνση μαρσάροντας.
Ποικιλίες κατσαπλιάδων και τραμπούκων πάντα ευδοκιμούσαν στην Ελλάδα για ιδιαίτερους λόγους: η ψυχοπαθολογία της οικογένειας, η ανάγκη αυτοβεβαίωσης σε δύσκολα κοινωνικά περιβάλλοντα της υπαίθρου. Μα ήταν αυτοδίδακτες . Δε χρειαζόταν να τελειώνουν ακαδημίες που χρηματοδοτούνται απ' τους φόρους όσων περιλούζονται με τον τίτλο του κατά συρροήν μαλάκα.

B

2010-01-12T09:40:00.004+02:00

Δεν είναι μόνο οι αξιολογήσεις και οι απειλές αξιολόγησης από τους ξένους μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οίκους που επιμένουν στο εν λόγω Β της αλφαβήτου, όταν μιλούν για μας και μαλώνουν με πόσα Β αρμόζει να μας στολίσουν, τι πρόσημο να βάλουν και πότε. Είναι η γενικότερη εντύπωση εθισμού στο "δεύτερο". Στο ανεκτό για την ώρα.
Θυμάται κανείς τον Ed Wood του Tim Burton (1994) και ιδιαίτερα τη σκηνή που ο παρηκμασμένος Bela Lugosi (τον ερμήνευε υπέροχα ο Μάρτιν Λάνταου) παλεύει με το λαστιχένιο τεράστιο χταπόδι κι επειδή ο μηχανισμός έχει χαλάσει αναγκάζεται να ερμηνεύει και ταυτόχρονα να σείει το ψεύτικο τέρας; Κάπως έτσι, σε κλίμακα χώρας. Ό,τι δε μας εξυπηρετεί, μεταρρυθμίζεται: μερεμετίζεται είναι ο σωστός όρος και μετονομάζεται. Ό,τι μετονομάζεται και δυσλειτουργεί, καλλωπίζεται και ιστορικοποιείται: ο ταλαίπωρος ο Καποδίστριας δεν ευδοκίμησε στο Ελληνικόν ούτε ζωντανός ούτε πεθαμένος. (Το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο περιέχει μια από τις σκανδαλώδεις χρήσεις του ονόματός του για κάτι άσχετο προς το εκπαιδευτικό του όραμα.) Η αναδιάρθρωση του διοικητικού χάρτη της χώρας πήρε το όνομά του και μάλιστα εξακολουθητικά: Καποδίστριας Α και Β. Συσσωρεύτηκαν απλώς δυσαρέσκειες, μεταφέρθηκαν γραφεία, έγιναν προσλήψεις και ανακαλύφθηκαν κατόπιν σχεδόν αργόμισθοι ανώτεροι λειτουργοί. Δε μας βόλεψε ο Κυβερνήτης; Δεν πειράζει, έχουμε ονόματα: όλα τα σχέδια ανάγκης, οι αμυντικές ασκήσεις του στρατού παίρνουν κλασικά ονόματα ή ελληνιστικά κι, εντελώς κατ'εξαίρεση, βυζαντινά: Τώρα ο Καλλικράτης γίνεται ο νέος κωδικός της διοικητικής επισκευής. Όχι και πολύ γνωστός αλλά κάτι είχε να κάνει με τον Χρυσό Αιώνα του Περικλή. Μερεμέτισε (ο αγαπημένος όρος της πραγματικότητάς μας) τα τείχη και συμμετείχε στα σχέδια του Παρθενώνα. Επιτέλους, η σωστή περίοδος...
Έτσι, κυματίζουμε το λαστιχένιο χταπόδι.
Δε μας πειράζει που είμαστε Β, γιατί αυτά είναι λόγια των άλλων, των εχθρών.
Και κυματίζοντας το λαστιχένιο χταπόδι, ευαγγελιζόμαστε τη νέα Ελλάδα ως Νέα Καλλικράτεια, μπετόν, ομπρέλες στην άμμο, ξενοδοχεία με σπάταλες πισίνες πενήντα μέτρα δίπλα απ'το νερό. Για τους πολίτες της, ένα οικογενειακό κι άχρωμο Bed and Breakfast που συντομογραφείται ως ΒΒ.

Κείμενα στο χιόνι

2010-01-08T08:27:00.005+02:00

Συχνά στην ειδησεογραφία μένω με την εντύπωση πως είναι επίτηδες συγκερασμένη, ώστε να φτιάχνει στο σέικερ του μυαλού κάποιο αξεδιάλυτο μείγμα πραγματικότητας, εξωτικής παραδοξότητας και παρηγοριάς: υπονοεί το συμπέρασμα πως "υπάρχουν και χειρότερα" και "σ' ευχαριστώ Θεούλη μου". Δεν είναι κακή η τεχνική κι ας είναι ύποπτης ποιότητας το είδος αναγνωστικής απόλαυσης που δημιουργεί. Το ίδιο αποτέλεσμα- αυτήν την ένοχη χαρά του ζειν μπερδεμένη με λυπημένη ενσυναίσθηση- γεννούν και οι μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές με θέμα τις φυσικές καταστροφές και μόνη τους καλλιτεχνική επίτευξη τα ειδικά εφφέ. Παρόμοια και οι παραγωγές ζωντανού κοινωνικού προβληματισμού: άθλιοι ή εξαθλιωμένοι που λένε τον πόνο τους, προσκομίζουν φωτογραφίες ή τα σακατεμένα ψυχικά παιδιά τους ως αποδείξεις και δέχονται τηλεφωνήματα σε "πραγματικό χρόνο" υβριστικά, καταγγελτικά ή συμφιλιωτικά.
Το πρωί, διαβάζοντας τα νέα στο διεθνή Τύπο, έμαθα για τις πολικές θερμοκρασίες στη Βρετανία , τη Σκανδιναβία και την Ιρλανδία. Έπειτα, είδα νοερά τα σώματα των δέκα άστεγων ανδρών στη Γερμανία που πέρασαν εν μιά νυκτί τις κρύες πύλες του θανάτου και τους συνέδεσα με τους 122 που είχαν φέτος την ίδια τύχη στην Πολωνία. Θυμήθηκα και τα αντίστοιχα στις ρωσικές πόλεις. Σκεφτόμουν ότι ο αριθμός τους υπερβαίνει προς στιγμήν εκείνον των θυμάτων από τη νέα γρίπη. Τίποτα καινούργιο βέβαια: αφού η φτώχεια και η αναισθησία των οικονομικά προηγμένων κοινωνιών είναι οι διαρκείς πανδημικές νόσοι, για τις οποίες υπάρχει εμβόλιο αλλά κι εδώ όλοι είναι διστακτικοί να το χρησιμοποιήσουν.
Μα κάτι σημαίνει να βρίσκει κανείς ακριβείς αναπαραγωγές της Πείνας του Knut Hamsun εκατόν είκοσι χρόνια αργότερα.

Από ευγενέστερα στάδια

2010-01-03T09:29:00.006+02:00

Λιζέλ Μύλλερ,
Γιατί λέμε ιστορίες

1.
Επειδή κάποτε είχαμε φυλλώματα
και, τώρα, τις μέρες τις υγρές
νιώθουν οι μυώνες μας το τράβηγμα,
αλγεινό πια, από καιρούς που οι ρίζες
μας έμπηγαν στερεότερα στο χώμα

Κι επειδή πιστεύουν τα παιδιά μας
πως μπορούν, αν θέλουν, να πετάξουν, πεποίθηση ενστικτώδης
από καιρούς που οι βραχίονές μας
είχαν το σχήμα άρπας
και συμπτύσσονταν καλαίσθητα κάτω απ' τα φτερά τους

Κι επειδή προτού αποκτήσουμε τους πνεύμονες
ξέραμε με ακρίβεια πόσο απέχει ο βυθός
έτσι που κυματίζαμε με ανοιχτά τα μάτια,
ίδιοι ζωγραφιστά υφάσματα στο σκηνικό
του ονείρου, κι επειδή ξυπνήσαμε

και μάθαμε να μιλάμε.

(Μτφ. Βασ. Οικονομίδης)

Επέτειος

2009-12-27T23:27:00.006+02:00

Δεκέμβριος 2008, Λουτρό αίματος, Γάζα

Κι ενώ δεν έβρεξε πολύ
δε γέμισαν τα μάτια με ταξίδια
δεν έφεραν λωτούς με τα καμιόνια

Κι ενώ τίποτα δεν συνέτρεξε πολύ
δεν έλιωσαν τα σώματα
δεν έσβησαν τα ίχνη του φωσφόρου

όλοι τους λησμονήσανε
απάνω στη σχεδία
να πλέχουν μεσοπέλαγοι
πολλοί αχτένιστοι με μια φωτογραφία
άλλοι με τα προσωρινά τους διαβατήρια
στα δόντια.

Φρενήρεις στην αφήγηση

2009-12-12T18:14:00.005+02:00

Λιζέλ Μύλλερ, Γιατί λέμε ιστορίες

3.
Επειδή της ζωής μας το ιστόρημα
γίνεται η ζωή μας

Επειδή καθένας μας
τα ίδια αφηγείται
όμως τα λέει αλλιώς

και κανένας μας
δεν τα ιστορεί ποτέ
ολόιδια τη δεύτερη φορά

Επειδή οι γιαγιάδες μας οι αραχνόμορφες
αρέσκονται να μαγεύουν τα παιδιά
και οι παππούδες μας οφείλουν να μας πείσουν
πως χάρη σ' αυτούς συνέβηκε το παν

και μόλο που αφουγκραζόμαστε
απρόσεχτα, με τό' να αυτί μονάχα,
θ' αρχίσουμε το δικό μας το ιστόρημα
με τη λεξούλα "και"

(Μτφ. Βασ. Οικονομίδης)

Χριστούγεννα της προϊστορίας

2009-12-11T16:41:00.005+02:00

Λιζέλ Μύλλερ, Γιατί λέμε ιστορίες

2.
Καθίσαμε δίπλα στη φωτιά, μέσα στα σπήλαιά μας
κι επειδή ήμασταν φτωχοί, φτιάξαμε έναν θρύλο
για το βουνό των θησαυρών
που θ' άνοιγε τα σπλάχνα του για μας μονάχα

κι επειδή πάντοτε βρισκόμασταν από των νικημένων τη μεριά
υφάναμε αξεδιάλυτα αινίγματα
που μόνον εμείς να λύσουμε μπορούσαμε
τέρατα που μόνον εμείς γινόταν να σκοτώσουμε
γυναίκες που άλλον δεν μπορούσαν ν' αγαπήσουν
κι επειδή ζήσαμε περισσότερο από
αδερφές και αδερφούς, θυγατέρες, γιους,
ανασκάψαμε λείψανα οστών αναιρεθέντων που
από τη μαύρη γης υψώθηκαν και τραγούδησαν
άσπρα πουλιά στα δέντρα.

(Μτφ. Βασ. Οικονομίδης)

Επαύλεις ξύλινες

2009-12-10T12:20:00.006+02:00

Λιζέλ Μύλλερ, Γραφική διαδρομή

Για τη Λούσυ που τά' λεγε "φάσματα-σπίτια"

Όλο και κάποιος πάντα έφευγε
και δεν επέστρεφε ποτέ
Τα ξύλινα σπίτια περιμένουν σαν τις γριές συζύγους
καθ' όλη τη διαδρομή. Είναι παντού,
εγκαταλελειμμένα και γερτά, με τον καιρό γκριζάρουν.

Όλο και κάποιος πάντοτε αντάλλασσε
τα ελατοκυπάρισσα, τις πέτρινες όχθες
των λιμνών, ερημικό ωράισμα,
με την ανάγκη επιβίωσης, χωρούσε τη ζωή του σε κιβώτια
κι έσπευδε στην πόλη.
Στην αυλή επιμένουν να θάλλουν
οι μηλιές, μα χρόνο το χρόνο
μικραίνουν τον καρπό τους.

Την άλλη φορά που θά' ρθουμε από τον ίδιο δρόμο
τα δέντρα θα είναι πλέον άγρια
τα σπίτια θά' ναι χάλασμα, που δε θα αξίζει ούτε
την πράξη της διάρρηξης.
Χωράφια θά'ναι οι νικητές.

Θ' αναγνωρίσουμε μονάχα
τον αγέρα, αυτόν τον ίδιο άγριο άνεμο,
που φυσομανά έξω απ' την ιστορία.

(Μτφ. Βασ. Οικονομίδης)

Ρους ο κόσμος

2009-12-07T23:57:00.006+02:00

Λιζέλ Μύλλερ,
Ο Μονέ αρνείται την επέμβαση

Γιατρέ, λέτε πως δεν υφίσταται άλως
στου Παρισιού τους φανοστάτες ολοτρίγυρα,
πως ό,τι βλέπω είναι διαταραχή,
της γεροντικής ηλικίας κάποιο σύμπτωμα, κάτι λυπηρό βεβαίως.
Όμως τούτο θα σας πω: μου πήρε ολόκληρη ζωή
μέχρι να κατορθώσω να δω τις λάμπες φωταερίου ως αγγέλους
να απαλύνω, να θαμπώσω κι, εντέλει, ν΄αποδιώξω
τα περιγράμματα που δυστυχώς κατ' εσάς δε βλέπω
να μάθω πως η γραμμή που ονόμαζα ορίζοντα
δεν υπάρχει και πως ουράνια και νερό,
μ' όλην τους την απόσταση, είναι ίδια μορφή του όντος.
Πριν πενήντα τέσσερα χρόνια κατάφερα να δω
πως ο Καθεδρικός της Ρουέν ήταν χτισμένος
από παράλληλες ηλιαχτίδες
και τώρα επιθυμείτε να διορθώσετε
της νιότης μου τα λάθη: καθορισμένες
έννοιες του πάνω και του κάτω,
η φρεναπάτη του τρισδιάστατου χώρου,
γλυσίνες ξέχωρες απ' το γεφύρι που καλύπτουν.
Τι θα μπορούσα να σας πω για να σας πείσω
πως η Βουλή των Κοινοτήτων διαλύεται
νύχτα τη νύχτα για να γίνει
του Τάμεση το υγρό όνειρο;
Δε θα πισωδρομήσω σε ένα σύμπαν
όπου τα αντικείμενα αγνοούν το ένα τ' άλλο,
ωσάν τα νησιά να μην είναι τα απολωλότα τέκνα
μιας μεγάλης ηπείρου. Ο κόσμος
είναι ρους και το φως γίνεται ό,τι αγγίζει
γίνεται νερό και κρίνα πάνω στο νερό,
πάνω απ'το νερό κι από κάτω,
γίνεται λιλά και μωβ και κίτρινο
κι άσπρο και λαμπρογάλαζοι φανοί,
μικρές γροθίτσες που περνούν το φως του ήλιου
η μια στην άλλη τόσο γρήγορα
που θα χρειάζονταν μακριές, κυματιστές τρίχες
στο πινέλο μου να το κρατήσουν.
Να ζωγραφίσουν την ταχύτητα φωτός!
Τα βαριά μας σχήματα, αυτά τα κατακόρυφα,
καίγονται να σμίξουν τον αέρα
ν' αλλάξουν τα κόκαλα, το δέρμα και τα ρούχα μας
σε αέρια μορφή. Γιατρέ,
μακάρι να μπορούσατε να δείτε
πώς έλκει την γη ο ουρανός στην αγκαλιά του
και πώς ατέρμονα απλώνει η καρδιά
να πάρει αυτόν τον κόσμο, άπειρο ατμό γαλάζιο.

(Μτφ. Βασίλης Οικονομίδης)

Κι όσο δε μου μιλούν...

2009-12-07T10:21:00.006+02:00

Μαγεμένος απομένω πάντα από μια φωνή που δε βρήκε κατά το δέοντα χρόνο την προσοχή που της άρμοζε και μολαταύτα επέμενε: ήταν οι πόλεμοι, ήταν κι η πολεμική εκείνων που δεν τον έβρισκαν όσο επαναστάτη έπρεπε (αναρωτιέμαι αν ο Χορκχάιμερ ή ο Αντόρνο ένιωσαν ντροπή μετά το τραγικό τέλος του για τις μακρόθεν ανάλγητες σιωπές ή μίζερες ανταποκρίσεις προς τον αναγκεμένο "σύντροφο") ή όσο ιδεαλιστή χρειαζόταν για τον εκγερμανισμό με τη βούλα...

Αν οι αναγνώσεις μας με την Μπίργκιτ ήταν παραληρηματικές στην κουζίνα του μοιρασμένου, κρύου διαμερίσματος πριν από πολλά χρόνια (δεκαεπτά, τα μετρούσα τώρα), δεν έχασαν το οξύ τους με τον καιρό: γιατί από τα λίγα που δεν υποτάσσονται στην θεριζοαλωνιστική μηχανή του χρόνου είναι τα χωρία που κουβαλούν τα ξέφτια του ονείρου. Αρκεί και η ανάγνωση του "Ενυπνίου του Σκιπίωνος" προς απόδειξη του παραπάνω.

Πρώτες Βοήθειες

"Μια γειτονιά φοβερά μπερδεμένη, ένα οδικό δίκτυο που το απέφευγα χρόνια μου αποκαλύφθηκαν διαμιάς όταν μια μέρα εγκαταστάθηκε εκεί ένας άνθρωπος που τον αγαπούσα. Σαν νά' ταν στημένος στο παράθυρό του ένας προβολέας που τεμάχιζε την περιοχή με δέσμες φωτός"

Walter Benjamin, Μονόδρομος, (μτφ. Νέλλη Ανδρικοπούλου), Αθήνα 2004

Αιώνια επιστροφή

2009-11-22T10:33:00.003+02:00

Πράγματι είναι τρομαχτική η παρακολούθηση λεπτομερειών κατά την εφαρμογή της υπόθεσης του Νίτσε περί αιώνιας επιστροφής, να ξανασυμβαίνει επ'άπειρον η ζωή, σε καρμπόν χρόνου, ύπαρξης, περιστάσεων: κι ας μην πάρει κανείς τα επεισόδια που χαράχτηκαν με την ατσάλινη σμίλη στα μικρά χρόνια, ας μην υπολογίσει τα βήματα από το σχολείο πίσω στη σκάλα του σπιτιού ή τους κύκλους που γράφαμε στον προαύλιο χώρο, ή ας αγνοήσει πονηρά τα δρομολόγια στα νυχτερινά λεωφορεία του ΟΑΣΘ, ας κάνει εν ολίγοις ό,τι μπορεί για να στρογγυλέψει τη μνήμη του χρόνου. Θα αρκούσε η άνοιξη εκείνη, όταν γύρισε από τον κήπο του αστεροσκοπείου (όχι, δεν είναι το κεφαλαιογράμματο των Αθηνών) κι είχε μαζέψει σε μικρή χαρτοσακούλα για ξηρούς καρπούς ροζ μικρά-μικρά μπουμπούκια ενός καλλωπιστικού δέντρου με κορμό γέρικο και με έρανε, ενώ καθόμουν ακίνητος, εμβρόντητος από το ανεπανάληπτο της ομορφιάς. Το θυμήθηκα καθώς έφτιαχνα το παρακάτω...

On December and his golden table

2009-11-19T14:42:00.003+02:00

I was trying to make a small video for the song "December 10th". And my few ideas came on gray wings. Reading has gotten an ironic dimension among other: once I accomplished it with the imperfections of a beginner amateur and still under the recurrent shock of last year's December, I read Yalom's remark to one of his patients that Hypnos and Thanatos are twin brothers; something I had noticed while studying the crater depicting Sarpedon's funerary procession.

Again with Dionysus.

2009-11-18T17:28:00.004+02:00

after a good day's work or a day's good work? how does it go?

le seul destin

2009-10-23T14:31:00.004+03:00

Γράφουν με πέτρινο μελάνι στην πάχνη

2009-10-22T10:55:00.004+03:00

Μπετόν ντεζαρμέ

2009-10-19T20:52:00.004+03:00

Το δημοτικό νεκροταφείο στην Πάλμα όπου και η Άννα και ο Χανσπέτερ Χερτλ

"Από τον Μάρτιο ως τον Δεκέμβριο, γράφει ο Ρούντολφ, όπου σημειωτέον, κατάπια μεγάλες ποσότητες πρεντνισολόν..." κατ'αρχήν, σύμφωνα με τη μετάφραση του Αλ. Ίσαρη. Και "Έκλεισα τις κουρτίνες του δωματίου μου, γράφει ο Ρούντολφ, πήρα αρκετά υπνωτικά χάπια και ξύπνησα είκοσι έξι ώρες μετά, μέσα σε τρομερή αγωνία" εν κατακλείδι. Αυτές είναι και οι δύο μοναδικές παρένθετες αναφορές στον Ρούντολφ τριτοπρόσωπα (γράφει ο Ρούντολφ) για να νιώσουμε ότι πρόκειται για λαθραία ανάγνωση σημειωματαρίου. Όλα τα υπόλοιπα εκτυλίσσονται στο πρώτο πρόσωπο μιας χειμαρώδους καταγραφής, εξομολόγησης, μετάπτωσης από την κατηγόρια, στην καταγγελία, στη διαπίστωση, στη συγχώρεση, στον αυτο-οικτιρμό: σε όλα σχεδόν τα είδη ύφους που μετερχόμαστε στον εσωτερικό μονόλογο.
Μικρό σχόλιο οι λίγες γραμμές μου για του Τόμας Μπέρνχαρντ το αφήγημα με τον συνεπή τίτλο Μπετόν, (Thomas Bernhard, Beton, 1982). Το είχα ξαναρχίσει κάποια στιγμή όπως παραξενεμένος διαπίστωσα- θυμόμουν καλά την αρχή του. Δε μπορώ να φέρω στο νου για ποιον λόγο δεν το είχα αποτελειώσει. Σίγουρα δεν είναι από τα βιβλία που παρατάω, εκτός κι αν έπρεπε να ταξιδέψω ή κάτι επείγον μεσολάβησε, κάτι που δε θυμάμαι πάντως. Στις σελίδες του υποτιθέμενου σημειωματαρίου παρακολουθούμε το παραλήρημα του εύγλωττου μυαλού που ζει στην απομόνωση. Η βαριά αρρώστια (σαρκοείδωση), η έμφυτη ή διδακτή ροπή στην απόσταση, η σιχασιά για τα χούγια των ανθρώπων της "καλής κοινωνίας", η υπερπροστατευτική ή δεσποτική αδερφή του, το ψύχος και η ομίχλη του Πάισκαμ, του αυστριακού χωριού στο οποίο περνά ένα ομοίωμα ζωής, όλα τον περιτριγυρίζουν συμπαγή σαν καλούπι από μπετόν. Κοντά σ'αυτά και οι διαδοχικές αποτυχίες να συνθέσει μια μονογραφία (έργο ζωής;) πάνω στο έργο του Μέντελσον Μπαρτόλντυ.Απαξάπαντα τον ηχομονώνουν. Η διαφυγή στη Μαγιόρκα, για να περάσει εκεί τον τελευταίο ίσως χειμώνα του στην Πάλμα, δε δημιουργεί το ρήγμα σε τόσο σωρευμένο μπετόν δυσφορίας του ζειν. Έρχεται και αρκεί η ανάμνηση της ιστορίας ενός απόλυτα δυστυχισμένου πλάσματος, της Άννας Χερτλ, να τον αποτελειώσει. Η Άννα έψαχνε κι εκείνη ένα ρήγμα στο μπετόν των περιστάσεων. Στην αποτυχία των εμπορικών σχεδίων της, στην ενοχή για την πίεση που άσκησε στον άντρα της και στους περιορισμούς που έθεσε στα μητρικά της καθήκοντα. Κι όσο κι αν μίσησε την καλοκαιρινή Πάλμα, εντέλει βρήκε ακωλύτως το σαρκασμό της Μεσογείου στο μπετονένιο πολυόροφο μνήμα, στο οποίο επιτέλους χαράχτηκε και το δικό της όνομα.
Ο Μπέρνχαρντ ήταν σκληρό καρύδι. Στη διαθήκη που επιμελήθηκε τον πρόωρο θάνατό του και τα παρεπόμενα, απαγόρευε ρητά να επανεκδοθούν κείμενά του ή να παρουσιαστούν νέες σκηνοθεσίες έργων του επί αυστριακού εδάφους. Τίποτε πατριωτικότερο της ειλικρίνειας.

Της σημειολογίας η πανήγυρις ήτοι το παναϊρ στο ντουβάρι

2009-10-15T09:34:00.006+03:00

Τα όσα μεσολάβησαν δραματικά εδώ και πάνω από δεκαπέντε χρόνια και συρρίκνωσαν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο δημόσιο λόγο, διέστρεψαν την εμπιστοσύνη σε ιδέες που δεν έχουν αντίκρισμα σε κάποια μπάνκα, καταδολιεύτηκαν την υπεύθυνη πίστη σε έναν ολόκληρο εαυτό, δεν έχω σκοπό να τα αναφέρω εδώ ούτε λεπτομερειακά ούτε με συνοπτικά περιγράμματα. Όμως, αφού ακόμα διαβάζω τα νέα, δεν μπορώ παρά να θυμώνω με όσα συνεχίζουν στη γραμμή της κενολογίας.
Διάβασα με απορία τη δήλωση του υποψηφίου για την αρχηγία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Δ. Αβραμόπουλου! Ενώ γύρω τους εκφράστηκαν τα εντονότερα συναισθήματα δυσφορίας για τα προηγούμενα πέντε χρόνια από μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που έδινε κι έδινε χρόνο, ελπίδες κι εμπιστοσύνη, ενώ το 83% εκπεφρασμένης εκτίμησης στη σύνθεση της νέας κυβέρνησης δείχνει πόση ανάγκη έχει ο πολίτης να δει κάτι να κινείται, εκείνος έμεινε σε μια από τα ίδια. Κι ενώ φάνηκε λάλος ο τέως υπουργός, θυμίζω ότι για πρώτη φορά δε συνεδριάζει η κοινοβουλευτική ομάδα της αξιωματικής αντιπολίτευσης προ της πανηγυρικής έναρξης της βουλευτικής περιόδου. Σύμφωνα με την ειδησεογραφία:

Ανακοινώνοντας την υποψηφιότητά του ο κ. Αβραμόπουλος είπε ότι η ΝΔ χρειάζεται ένα νέο ξεκίνημα. «Το μήνυμα των εκλογών ήταν ηχηρό. Οι πολίτες μας είπαν: 'Aλλάξτε τα όλα'. 'Αλλάξτε και σεις'» είπε.

Ο κ. Αβραμόπουλος έκανε λόγο για μία «νέα, σύγχρονη, κεντροδεξιά παράταξη» και «μία παράταξη αξιών, όχι μία παράταξη μηχανισμών».

Ο ίδιος τόνισε ότι «η πρότασή μου για εκλογή του νέου Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας από την κοινωνική μας βάση είναι ο μόνος δρόμος για να αλλάξουμε εποχή. Να εμβαθύνουμε τη δημοκρατία και να δώσουμε φωνή και ρόλο στην κοινωνία των πολιτών, που προσβλέπει σε εμάς. Είναι ο μόνος τρόπος να διασφαλίσουμε την ενότητα και την προοπτική της παράταξής μας».

«Ισχυρότερη νομιμότητα από την επιλογή των πολιτών δεν υπάρχει. Ισχυρότερη αντιπολίτευση, με μία ηγεσία προερχόμενη από τη βάση, δεν υπάρχει. Ισχυρότερη ηγεσία για το αύριο, με όλους τους πολίτες δίπλα της, δεν υπάρχει."

Οι πολίτες λοιπόν είπαν αλλάξτε τα όλα, αλλάξτε και εσείς...

Διαβάζει κανείς το βιογραφικό του ανδρός. Τιμητικά διδακτορικά και καθηγεσίες χάριν των δημοσίων σχέσεων ξένων κρατών. Αποσιωπώνται κατ' ουσίαν τα χρόνια της παρεκκλίνουσας πολιτικής διαδρομής και της συναφούς εκλογικής αποτυχίας (Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών 2001-2002). Απλά αναφέρεται σα να ήταν σωματείο αλληλοβοήθειας. Φυσικά η διπλωματική καριέρα 13 ετών δεν καρποφόρησε σε μεγάλα: δύο προξενικές θέσεις (Λιέγη και Γενεύη) αφού η εξέλιξη εκεί προχωρά με τον υπηρεσιακό τρόπο και δεν επιτρέπει θεαματικά άλματα εκτός από το σάλτο μορτάλε. Σε σχέση με τη Δημαρχία των Αθηνών, νομίζω πως ό,τι θυμάται ο Αθηναίος από εκείνα τα λαμπρά (καθώς ισχυρίζεται ο δικτυακός τόπος) χρόνια είναι τα κάγκελα με τις χρυσοστολισμένες επιστέψεις στους πασσάλους, που στοίχισαν ανθρώπινες ζωές και μετέτρεψαν ατυχήματα σε δυστυχήματα. Ευτυχώς, πλείστα όσα έχουν απομακρυνθεί. Οι αφίσες του υπουργείου τουρισμού ήταν υπερφίαλες κι άρες μάρες κουκουνάρες, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίστηκε το τουριστικό προϊόν. Στο Υπουργείο Υγείας, καταχρεώθηκε το δημόσιο σύστημα υγείας, οι φαρμακευτικές και τα ιδιωτικά θεραπευτήρια θησαύρισαν, τα κρατικά νοσοκομεία ζητούσαν από πολλούς ασθενείς να προμηθεύονται οι ίδιοι τα αναλώσιμα και τέτοια κατορθώματα.

Έτσι φτάνουμε στην εικόνα, που ζητά να πείσει αφού τα έργα δε στέκονται αυτάρκη.

Και να, στον τοίχο θηριώδεις οι πολυκατοικίες της Αθήνας, μια ελληνική σημαία κουρελού να κυματίζει, διακοσμητικά παλαιά βιβλία, από αυτά που έχουν ακριβό δέρμα στη βιβλιοδεσία τους και φελιζόλ ή άδηλο περιεχόμενο εντός τους, εικόνισμα Βρεφοκρατούσας και φυσικά οικογενειακές φωτογραφίες ασφάλειας κι επιτυχίας. Κάπου ο φακός δείχνει σκιά αληθείας στον τοίχο, ένα όρνεο αρπάζει κάτι στο ράμφος του. Ό,τι ακριβώς απαιτείται όταν κάποιος υποστηρίζει ότι κατάλαβε τι σημαίνει "Αλλάξτε τα όλα. Αλλάξτε και εσείς."

Swedish again (with some Norwegian accent)

2009-10-11T07:58:00.005+03:00

One recalls clearly how the world got ecstatic watching the presidential campaigns of the candidates in the U.S. The global public opinion invested interest and hope concerning the internal political processes of a foreign state. What could show more precisely the success of the superpower hegemony of the United States? No matter what, in many parts of the world people were looking up at Obama as if he was to be elected for the presidency in their own country. Intellectuals and analysts were trying to decide about the dynamics and potentials of his role, militants were doubting him and his declarations. And, once he was elected, there was a wave of global relief and enthusiasm. Indeed, active, outspoken, personal and direct, he has been entitled to some special attention, even more so if he is to be compared with the failure of the previous president to become anything close to the positive icon of a leader. I see the qualities of an inspired orator in him. He has achieved a high level of inspiring speech, beyond the stereotypical phrases of early 2000s. And I have to say that I agree with major parts of his approach to economy and social policy. In terms of delivered policy though, we still see the situation in Afghanistan, the recent unpleasant developments in Pakistan, the crudity of the Israeli stance in the Middle East peace process- if any-, the open wound of Iraq, the confused steps about the detainees of Guantanamo, etc. One, at this point, whispers the classical demand while evaluating the success of a worthy citizen "Λόγω μεν, έργω δε" (Oration on the one side, practical realizations on the other). And one comprehends that president Obama, who is not newly elected anymore, has quite a way to go.
I was surprised by the decision of the Norwegian Nobel Prize committee to grant its Peace Prize to Pres. Obama. It claimed that he won it due to "his extraordinary efforts to strengthen international diplomacy and cooperation between peoples," citing his fledgling push for nuclear disarmament and his outreach to the Muslim world. It was all about hope and promise. But, let me say, it is like awarding a third year university student with the Nobel for Physics, because he is bright and hardworking and he promises to achieve much and extraordinary at some point.

Σουηδικά

2009-10-08T19:03:00.003+03:00

Δεν έχω διαβάσει Χέρτα Μύλλερ (Herta Mueller)- την ποιήτρια και πεζογράφο δηλαδή στην οποία απονεμήθηκε, κατά τη σημερινή ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας, το φετινό Νόμπελ για τη Λογοτεχνία. Γεννημένη το 1953 στους κόλπους της γερμανικής μειονότητας στη Ρουμανία, περιγράφει βιώματα της μακράς περιόδου Τσαουσέσκου.
Βέβαια το σκεπτικό που άκουσα από τον εκπρόσωπο της Ακαδημίας στο BBC μου φαίνεται τόσο αόριστο και σα να αφορά το μεγαλύτερο κομμάτι της λογοτεχνίας αξιώσεων. Είπε λοιπόν στην αγγλική κι εν συνεχεία στη γερμανική (αλλά εκεί ο βρετανικός σταθμός χαμηλώνει τη φωνή και συνεχίζει με την υπόλοιπη ειδησεογραφία, λ.χ. εκτοπισμένοι Ταμίλ να ψωμοζητούν στα στρατόπεδα που στήθηκαν για την ασφάλειά τους): "με την πυκνότητα της ποίησής της και την ειλικρίνεια της πρόζας της, σκιαγραφεί το σύμπαν των στερημένων".
Ελπίζω να βρω έργα της, κάποια κυκλοφορούν σε αγγλική μετάφραση όπως είπαν. Συνήθως οι Γερμανοί δε με απογοητεύουν.
Έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κάποιος τι γίνεται με τα Νόμπελ, ιδίως εκείνα που πέφτουν ως κεραυνοί από ανέλπιστα σύννεφα. Τι εκδοτική τύχη έχουν αργότερα. Αν πράγματι βρίσκουν αυτοί οι σχετικά άγνωστοι ένα μέρος ανάλογο της αίγλης του επάθλου στον παγκόσμιο κανόνα της αφήγησης.

Πρωτοβρόχι

2009-10-06T22:24:00.004+03:00

Το Αμμάν με τη βροχή. Φωτογρ. του Λάιθ Αλ Ματζάλι

Άρκεσε η βροχή μιας ώρας για ν΄αλλάξει η μυρωδιά της πόλης.
Από τους κήπους έγνεφαν τα γιασεμιά και οι ελιές βρήκαν το δικό τους πράσινο.
Οι φοινικιές κι οι χουρμαδιές ζωντάνεψαν τις λόγχες τους τις ανοξείδωτες. Στις σίτες έκρουαν τα δάκτυλα του νερού κι ο έχων ώτα ακούειν άνοιγε τις κουρτίνες να δει το ασυνήθιστο.
Κατά τα λοιπά, φάνηκε στις λαμαρίνες των αυτοκινήτων πόση σκόνη είχαμε συνηθίσει. Στην ανάπαυση του απογεύματος σκέφτηκα πόσες ομιλίες μεσολάβησαν από βροχή σε βροχή. Πόση επικαιρότητα και προσφορές κάθε είδους σε ψιλοκομμένα χαρτάκια παρασύρονταν χάρη στη γενναιοδωρία του σύννεφου.
Έπειτα ήρθε κι έμεινε η δροσιά...

Το μήνυμα

2009-10-05T18:55:00.004+03:00

"Νενικήκαμεν" ψιθυρίζει ο Φειδιππίδης θνήσκων, έχοντας κομίσει το χαρμόσυνο μήνυμα.

Άραγε είναι οι μεγάλες απογνώσεις τονωτικές για τη γλώσσα; Και, παρόμοια, είναι οι ανέλπιστες στο μέγεθός τους επιτυχίες εξίσου επωφελείς; Φέρνουν τη σιωπή και οι δύο και δεν κάνει κακό να τη δεχόμαστε με την ευγνωμοσύνη που της ταιριάζει.
Οι παραπάνω απορίες είναι σχόλιο στην εντύπωσή μου από τις εθνικές εκλογές. Δεν ήμουν εκτεθειμένος στις τηλεοπτικές παρουσιάσεις, στις μονομαχίες κραυγών, στα εκλογικά περίπτερα, στα συνονθυλεύματα αρμοδίων, ημιαρμοδίων κι ασχέτων κατά τη φαντασμαγορική βραδιά της ανακοίνωσης των εκλογικών αποτελεσμάτων. Όμως με τι χαρά παρατήρησα να λείπει αυτή η μεγάλη κοτσάνα που καθιερώθηκε από τους "καθαρολόγους" (αυτό δα κι αν είναι ανέκδοτο...) της δημοσιογραφίας! Έλειψε η φράση "Λάβαμε το μήνυμα", που επαναλαμβάνεται χωρίς καμιά αξία εδώ και 15 χρόνια. Οι μεν ήταν αυτοκτονικοί, οι δε αμήχανοι μπρος στο πρακτικό επακόλουθο της επιτυχίας τους. Μια σημαντική ευεργεσία στον τόπο θα ήταν η βραχυλογία των καινούριων, αν έχουν τέτοιες ποιότητες.

Νάνι Μερθέντες

2009-10-04T14:36:00.003+03:00

Mercedes Sosa- "La Negra" or "The Voice of the Voiceless"- has been an emblematic figure in many aspects.
She had set her firm foundation on the folk musical tradition of her country (Argentina) and became a voice of innovation. She stood by the youth, she supported new artists.
She was politically conscious and a fighter against oppression during the gloomy years of successive dictatorships. She got arrested in 1979 on stage along with people from the audience. Nueva Cancion represented a disturbance: most of genuine art becomes a disturbance.
She died last night in Buenos Aires.
I will miss her face behind her big glasses.
Here is a sample of her collaboration with Maria Farantouri, a lullaby by Manos Hadjidakis and Nikos Gatsos (a translated poem of F.G. Lorca). Her accent is great and the tone is superb.

Λίγην ώρα πριν την κάλπη

2009-10-04T09:00:00.003+03:00

Από τις σημερινές ειδήσεις, πριν βγει από το κουτί ο φασουλής των δημοσκοπικών εταιριών να σχολιάζει διαγράμματα, καμπύλες και το μοίρασμα της πίτας:

Δύο φορτηγά πλοία συγκρούστηκαν τα ξημερώματα της Κυριακής ανοικτά της Αμοργού. Πρόκειται για το «Καπετάν Μιχάλης», το οποίο συγκρούστηκε με το φορτηγό υπό σημαία Μάλτας «Σαντάνα». Το πρώτο πλοίο βυθίστηκε με αποτέλεσμα να ανασυρθεί νεκρός ο 70χρονος Έλληνας μάγειρας

Το «Καπετάν Μιχάλης» με πλήρωμα 9 ναυτικούς και έμφορτο με τσιμέντο είχε αποπλεύσει από την Κάρπαθο για τη Μύκονο, ενώ το «Santana» με 20μελές πλήρωμα και έμφορτο σιδηρόπλακες είχε αποπλεύσει από την Ουκρανία για την Ταϊλάνδη.

Στην επιχείρηση έρευνας και διάσωσης συμμετείχαν πλωτά του Λιμενικού Σώματος, δύο ελικόπτερα Super Puma, ένα αεροσκάφος C-130 και παραπλέοντα πλοία.

Να έβλεπαν άραγε από πέρα τη Χοζοβιώτισσα ν΄ασπρίζει ή μήπως τη Νικουριά και πιο πέρα τη σιωπή της Κέρου; Τα ονόματα και τα φορτία, οι αριθμοί, το θύμα, οι τόποι απόπλου και προορισμού φτιάχνουν μια ιστορία. Θα συζητηθεί με τη στενοχωρημένη φωνή των ανθρώπων της Θάλασσας και στα Κατάπολα και στη Χώρα και στις κώμες της Αιγιάλης.

εμπειροτέχνες

2009-08-24T10:54:00.004+03:00

Σε τέσσερις τραπεζίτες και δέκα εμπειροτέχνες εργολάβους ανατέθηκε η σύνθεση του επιτυμβίου της σημερινής Ελλάδας. Καθυστερούν λιγάκι, γιατί δεν έχουν ακόμα συμφωνήσει στον μετρικό πόδα.
Υπάρχει διαφωνία, τι να διαλέξουν, ψηφίζουν, διαβουλεύονται, τηλεφωνούν, τα φαξ τετερίζουν παραγωγικά, υπάκουα.

Λύση πρώτη:
Ω γαία τιμία
κοιτίς υιών αθλίων
παρ'αθλίων,
δι'αθλίου,
εις άθλιον.

(παράλλαγμα εύκολο σε σκωπτική διατύπωση του Διογένη του Κυνικού)

Λύση δεύτερη:
Κόψαμε, κάψαμε
πουλήσαμε, πουληθήκαμε
δε μετανιώνουμε, δε μετανιώσαμε
ήταν η περίσταση κατάλληλη
κι έχουμε παιδιά, εγγόνια

Λύση τρίτη:
Τόσες χιλιάδες στρέμματα
προς τόσα ευρώ το στρέμμα
εντός σχεδίου πόλεως
εκτός σχεδίου βίος

Optative

2009-05-22T12:43:00.003+03:00

Have you noticed how disproportionate a Grammar can be concerning some functions of the language? Not to mention the examples offered for each typical unit...
One of the basic functions of the silent evolution of the language with time is the optative mood. But even the online check spelling tool of Firefox underlines its few letters, indicating an error: change it, revise it...
Στα Νέα Ελληνικά, την παντοδύναμη ευκτική την ονομάζουν Ευχετική (μια από τις εκδοχές της αρχαίας ευκτικής) κι άντε να βρεις κανένα ψίχουλο περιγραφικής πληροφορίας στις Γραμματικές. Εδώ ας ασχοληθώ μόνον με την ευχή για το παρόν ή το μέλλον.
Μακάρι να πήγαινα,
Έπρεπε να πήγαινα,
Αχ και να πήγαινα,
Θα ήθελα να πήγαινα,...
Στους κλιτικούς πίνακες, τα σχετικά απουσιάζουν, ούτε καν η δυνητική (θα πήγαινα) πολυεμφανίζεται. Κι όμως, συν τω χρόνω, αποβαίνουν τόσο συχνές λειτουργίες της γλώσσας ένδον, όσο περισσότερο ο μέλλων ο στιγμιαίος (θα πάω) και ο μέλλων ο εξακολουθητικός (θα πηγαίνω) αφήνουν αμφιβολίες για το βάσιμο της οριστικής και της πραγματοποίησης. Ο δε αόριστος (πήγα) γίνεται βραχνάς, ο υπερσυντέλικος (είχα πάει) ακόμα βαρύτερος σαν την ανάγνωση μνημοσύνων στα κοινωνικά, με τη φωνή δυνατή να ακούν κι οι παριστάμενοι. Και τι να σου κάνει ο παρακείμενος (έχω πάει) κι ο συντελεσμένος μέλλων (θα έχω πάει); Απλά ενώνουν τελείες στο χρόνο, σα σχεδιάστριες σε εταιρεία. Κι έτσι, συν τω χρόνω που έλεγα πριν, περνάει κανείς από τους χρόνους στις εγκλίσεις, κι εκεί κατασκηνώνει. Σε μικρές προτροπές (να πάω), εσωτερικούς ψυχαναγκασμούς (πήγαινε), και περιγραφικές ανατάσεις (πηγαίνοντας), (πήγαινα) από τους αφέντες του είδους- μετοχή και παρατατικό.
Αλλά να, για το τρίτο επίπεδο ελληνικών του χρόνου λογαριάζω να φέρω και παραδείγματα, με μουσικές κι ένα χαμηλό παιανισμό από πέρα, από περιοχές του αχωρήτου.

Έπρεπε να' ρχόσουνα (Μ. Χατζιδάκις, Γ. Χρονάς)
Έπρεπε να' ρχόσουνα
έστω με βροχή
περνώντας όλα τα εμπόδια,
το σπίτι σου,
έπρεπε να'ρχόσουνα

Έπρεπε να' ρχόσουνα
υπάρχουνε περαστικοί
δυο-τρεις βιαστικοί
ένα παιδί
έπρεπε να'ρχόσουνα

Έπρεπε να' ρχόσουνα
κάποιος τα δάχτυλα έπαιζε
άλλος κάπνιζε
ένα σκυλί
έπρεπε να' ρχόσουνα

Έπρεπε να' ρχόσουνα
έξω η βροχή
το γκαρσόνι εκεί
σ'ενα σκαλί
έπρεπε να' ρχόσουνα

Έπρεπε να'ρχόσουνα
η βρύση, η σιωπή
οι λάμπες στη σκεπή
ένα σκυλί
έπρεπε να' ρχόσουνα

Έπρεπε να' ρχόσουνα
δεν ήταν η στιγμή
οι φόνοι, οι καιροί
ένα παιδί
έπρεπε να' ρχόσουνα!

At the antipodes

2009-05-18T23:40:00.007+03:00

EDUCATION BEFORE PROFITS!!!

SAVE THE MODERN GREEK DEPARTMENT OF UNSW

Gather at UNSW Library Lawn
(High Street, Gate 9)
at 12pm, TUESDAY 19TH MAY

The University plans to close the Modern Greek Department of UNSW. Currently, the Department provides popular subjects for hundreds of students, the majority of whom are non-Greek. These subjects include general history and cultural subjects, as well as the Modern Greek language. Fight for your right to study any subject - regardless of how profitable it is for the university bureaucracy!

Education is not a commodity!

This is not an isolated incident. Students should fight now. Greek is one of the first of many more subject cuts to come!

This is the text of a small poster related to the intention of closing down the Greek Studies at the University of New South Wales in Australia, where pragmatism of "productive" departments puts the existence of the Department of Modern Greek under threat. This takes place in a country where the Greek community is one of the strongest and well established ones.

Έγραφα στην εκεί συνάδελφο Δρ. Κυριακή Φραντζή νωρίτερα:
"Πολύ λυπηρό το όλο θέμα.
Διάβασα τα σχετικά κείμενά σου και τις ψύχραιμες διαπιστώσεις σου. Είδα την αφίσα για τη διαμαρτυρία μπροστά στη βιβλιοθήκη με τον ασπρόμαυρο Παρθενώνα.
Το αντίπαλο δέος: Δήθεν η λογική της ανταποδοτικότητας και της επιτυχίας με όρους αγοράς.
Φαντάσου να την είχαν εφαρμόσει τα ιταλικά, αγγλικά και γαλλικά πανεπιστήμια τρεις-τέσσερις αιώνες πριν.
Θα είχαν ευδοκιμήσει τα τμήματα πλεκτικής και οι σχολές γεωπονίας και κτηνιατρικής μόνον.
Ελπίζω κι εύχομαι να φέρει αποτέλεσμα η διαμαρτυρία.

Μέσα σ'όλα και με τα ίδια επιχειρήματα ξαναέρχονται οι κήνσορες του 2005. Διάβασα με την απορία του ανθρώπου που βλέπει το χρόνο να παγώνει τις "διαπιστώσεις" του κ. Δ. Τζιόβα πάλι. Αυτήν τη φορά στην "Καθημερινή", αρχές Απριλίου. Ότι χαριστική βολή για τα χειμαζόμενα νεοελληνικά τμήματα στάθηκε η από το 2002 απόσπαση εκπαιδευτικών από το ΥΠ.Ε.Π.Θ. Δεν έφταιξε ο οικονομικός πραγματισμός της αναδιοργάνωσης των τμημάτων στα ξένα πανεπιστήμια. Δεν έφταιξε η γενική στροφή προς το λεγόμενο χρήσιμο σε βάρος των παλιών προτεραιοτήτων στην ακαδημαϊκή παρουσία σχολών και τμημάτων. Δεν έφταιξε η επίπονη προσπάθεια παρακμής στην οποία επιδίδεται με ποιητική εμμονή η Ελλάδα ως δημόσια εικόνα. Έφταιξαν οι εκπαιδευτικοί που για πρώτη φορά αξιολογήθηκαν με κάποιου είδους διαδικασία. Ε! πλησίαζε το Πάσχα και ο αμνός ο εξιλαστήριος ταίριαζε ως εικόνα. Και όπως τελειώνει το σχετικό απόσπασμα του αναστάσιμου ευαγγελίου "εφοβούντο γαρ", έτσι και οι υπηρεσιακώς "υπεύθυνοι" για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και την ελληνομάθεια στο εξωτερικό, άναρθροι κοιτούν.
Υπάρχουν εντέλει τόσοι όροι που πρέπει να χρησιμοποιούνται εγκιβωτισμένοι σε εισαγωγικά ώστε το αποτέλεσμα οπτικά μοιάζει με διαρκή παράθεση αβέβαιων χωρίων.

Αναγωγικός διαβήτης ήτοι πολυχρόνιον

2009-05-12T23:01:00.005+03:00

Είκοσι χρόνια συναπτά ακούω
Ένα λαχάνιασμα ζωής ενώ
είμαι σε βαθυσκάφος

Ποντισμένος σε λεπτομέρειες
Ταξιδεμένος χάρη στην άνωση
σπαραγμάτων, σπαραγμών

Πόσο θα ήταν προς ίδιον όφελος
Να μην ένιωθα τη λογική
του ήσυχου χαρτογράφου

Φύγαν τα πουλιά

2009-05-10T21:53:00.006+03:00

Συμβαίνει με όσους επιζούν της τέχνης τους και από κάποιαν της μοίρας επίνευση μακροημερεύουν. Κάτι πρίγκηπες βαλκανικών βασιλείων που διαλύθηκαν ή μεταπολιτεύτηκαν, κάποιοι αυτοκράτορες που παύθηκαν κοινή συναινέσει, ορισμένοι θρύλοι που στάθηκαν (δεν θα έλεγα "αξιώθηκαν") να δουν το όνομά τους να λάμπει ενώ το επιτήδευμά τους έφθινε. Η μελαγχολία του επιλόγου "γειάαααα σας - γειάαααα σας - γειάαααα σας"...
Τέτοια ήταν η εντύπωσή μου όταν παρακολούθησα το περασμένο καλοκαίρι νομίζω κάποια λαμπερή-στρας βραδιά για τηλεοπτικούς αστέρες της ενημέρωσης (βραβεία που ανεβάζουν το κασέ και σημειώνονται απαραίτητα στην οικεία στήλη του βιογραφικού σημειώματος υπό τον τίτλο "Διακρίσεις"). Έφεραν ως τιμώμενο πρόσωπο τον Ευγένιο Σπαθάρη στα 84 του να παραλάβει το έπαθλο "για τη συνολική προσφορά" του στον τόπο. Δεν καλοάκουγε ή δεν ήθελε να καλακούει. Δεν περπατούσε σταθερά ή η όλη ολισθηρότητα του γκαλά τον έκανε να φαίνεται ασταθής ενώ ήταν ο μόνος που αντιλαμβανόταν πού πατούσε και πού βρισκόταν. Τις προάλλες, άλλο ένα ασταθές βήμα τον έφερε στο ατύχημα, έπειτα στο δυστύχημα και τώρα πια έκλεισε τον κύκλο του στον κόσμο.
Ίσως, αν η αρχαία αντίληψη για τον σκιερό τόπο των ψυχών ευσταθεί, να βρεθεί στην καταλληλότερη μάντρα, να παίζει με τα αγάλματα και τα φορτώματα που κουβαλούν οι κρυμμένοι θεράποντες ή ο ίδιος ως έντιμος θεράπων. Όπως τα περιγράφει ο Πλάτων να διαδραματίζονται στην Πολιτεία (Ζ).
Ο Καραγκιόζης, με όλην την απλότητα και επαναληπτικότητα των θεμάτων και των χαρακτήρων του ανέθρεψε παιδιά και μεγαλύτερους. Θυμάμαι που φτιάχναμε χαρτοκοπτική τις φιγούρες και κάποιοι φίλοι επιχειρούσαν να ανεβάσουν παραστάσεις. Στην ηλικία των 10-11 όλα αυτά. Μια ανάγκη αυτοέκφρασης με την τέχνη και το προσωπείο της σκιάς όπου τα χέρια, η δεξιοσύνη στις κλωστές και τα σύρματα (ή τα πηχάκια), η φωνή, η ευρηματικότητα στην υπόθεση, η ενημέρωση από σχετικά τεύχη κακοφτιαγμένων εικονογραφημένων, όλα συνεργούσαν.
Τώρα που η εντύπωση από τη χώρα όλο και περισσότερο κατατείνει προς έναν πελώριο καραγκιόζ μπερντέ, είναι γεγονός ότι ο μεγάλος μάστορας θα λείπει εξακολουθητικά. Ίσως και να μην ήθελε να παρακολουθεί τα περαιτέρω, γιατί παραπάει η εφιαλτική επαλήθευση της ρήσης του Ουάιλντ ότι η ζωή μιμείται την τέχνη. Η τελευταία συνέντευξη του Σπαθάρη στα Νέα, η γλώσσα, η ευκρίνεια της ανάμνησης και η συνείδηση της ευρύτερης εικόνας είναι ενδεικτικές του ανθρώπου που έφυγε.

Είχε σκοτεινιάσει και στο ποίημα

2009-05-07T23:00:00.006+03:00

Βραδινά σύννεφα
Το φωτισμένο ρολόι της Μητρόπολης
Ξεμαλλιασμένα δέντρα
Κρύο
Σκουπίδια
Πάνω στους λόφους ακούγονταν ακόμα πυροβολισμοί
...
Τους νεκρούς, είπε, τους κουβαλήσαμε στην αποθήκη
Τι ψαλμοί και σημαίες.

(Ρίτσος, Δελτίο Ειδήσεων, από μνήμης... αφού η Ροδούλα είχε σήμερα στην Καισαριανή τη γιορτή ποίησης με τους μαθητές της για τα εκατό χρόνια πό τη γέννηση του ποιητή.)
Τα σκέφτηκα διασχίζοντας τους δρόμους της καμπυλωμένης πρωτεύουσας, με τους γερανούς και τους νέους ουρανοξύστες να φέγγουν πιο πολύ από τη σελήνη. Μια γεννήτρια στο Αμπντούν έκαμνε το πάρκινγκ κατάφωτο. Οι τελειόφοιτοι των Λυκείων πανηγύριζαν το τέλος της εφηβείας τους πάνω σε γρήγορα αυτοκίνητα. Γύρω γύρω στην πλατεία. Σαν τελετουργία- ένας κυκλικός συρτός εφήβων εποχούμενων. Στους ανισόπεδους κόμβους, στις λεωφόρους ζευγαρωμένες οι σημαίες του Χασεμιτικού Βασιλείου και του Βατικανού. Επίκειται η επίσκεψη του προφητάνακτος. Οι μεν με το επτάκτινο αστέρι, κατά τον αριθμό των στίχων της πρώτης σούρας του Κορανίου. Οι δε με τα κλειδιά της Παραδείσου, κατά τον θρυλούμενο διορισμό θυρωρού.

ίχνη

2009-05-07T09:12:00.002+03:00

Πέμψον ημάς εις τους χοίρους, ίνα εις αυτούς εισέλθωμεν (Κατά Μάρκον, 5, 12)

2009-04-30T23:17:00.006+03:00

Αγαπημένος Bruegel: Η σκηνή με τα μαργαριτάρια και τους χοίρους βρίκεται κάτω, κεντρικά, στο δεύτερο διάζωμα.

Όταν διάβασα τον κ. Υπουργό Υγείας να διαβεβαιώνει το Μέγα Πανελλήνιο πως "ουδέν κρούσμα" εκδηλώθηκε και να μην ανησυχεί -έτσι κι αλλιώς τα νοσοκομεία είναι λειψά, δε θα ωφελήσουν περισσότερο από το εικονοστάσι...
Όταν διάβασα τον κ. Υπουργό Παιδείας να λέει ότι θα ανοίξει blog για εκπαιδευτικούς και μαθητές να πουν τον πόνο και τις ιδέες τους -έτσι κι αλλιώς έχω ιδίαν πείραν λεπτομερή της αναλγησίας ενός βάρβαρου κράτους απέναντι στους εργαζόμενούς του...
Όταν διάβασα τον κ. Αναπληρωτή Υπουργό Χωροφυλακής να ζητά εκ νέου διάλογο για την απαγόρευση των διαδηλώσεων και ότι ήρθε επιτέλους η στιγμή να λειτουργήσει το στρατόπεδο συγκέντρωσης των παράνομων μεταναστών (εκείνο του οποίου η λειτουργία απετράπη την τελευταία στιγμή πριν την Ολυμπιάδα του 2004)...
κατάλαβα ότι δεν ταιριάζει άλλη πανδημία ως σκιάχτρο παρά εκείνη της γρίπης των χοίρων. Ευτυχώς, ο λεπταίσθητος πολίτης δε θα στερηθεί τα κοψίδια του, γιατί φαίνεται ότι το χοιρινό κρέας δεν ενοχοποιείται για τη μετάδοση της νόσου. Οι μακάβριοι χοροί έχουν πάντα ενδιαφέρον, στους μεσαίωνες.

Χωρίς το know how

2009-04-29T22:06:00.005+03:00

Κι ας είναι με "ναι" κι "όχι" αυτό το σύστημα σύνταξης της πληροφορίας. Ας είναι κυκλώματα κλειστά, κυκλώματα ανοιχτά- δεν τα πολυκαταλαβαίνω τα ηλεκτρονικά, ποτέ δεν τα μελέτησα, όπως δε μελέτησα τα θαύματα της μελάνης. Κι όμως έγραψα με στυλό διαρκείας, με πένες που απορροφούν το αίμα τους σε ταμπόν ή με ενσωματωμένες σύριγγες ή, απλούστερα, σε αμπούλες, ακόμα και με φτερό που είχε την αιχμή μεταλλική. Πενάκια της σινικής μελάνης, άλλα που άφηναν στο στέγνωμα απόχρωση σέπιας ελαφρώς γυαλιστερή, σα να συγκρατούσαν χρυσόσκονη...
Έτσι, ο Κώστας, φίλος ακριβός, μου έστειλε το στεφάνι του Μαγιού προκαταβολικά. Δεν ξέρω τη μέθοδο μετάδοσης των εικόνων. Όταν το είδα ωστόσο, λαχτάρησα κήπο σπιτιού, να τα μαζέψει κανείς προσεκτικά, να τα ταιριάξει κι ένα άλλο χέρι παιδικό να φέρει λίγα ακόμα από διπλανή αλάνα, τα αγριολούλουδα και να πιστεύει αυτό το μικρό χέρι με τα πεισματάρικα δάχτυλα -δικαίως- ότι εισφέρει τα πιο πολύτιμα. Ύστερα το στεφάνι με λίγη κόκκινη κλωστή να ετοιμαστεί, να κρεμαστεί, να λάμψει, να μαραθεί, ν'αγιάσει.

Όχι από πασχαλιές όμως.

2009-04-20T23:02:00.006+03:00

Τέσσερις σταλαγματιές σε λίγο νερό,
κατάποση σε δόσεις,
Επιθυμητό αποτέλεσμα: "ισορροπία κι επαναβεβαίωση".
Ίσως από τους μενεξέδες του Επιταφίου, τους αδιάθετους
Ίσως από τα τριαντάφυλλα τα θρασεμένα των σπιτιών, αυτά τα άσπρα που, όταν τα ακουμπήσεις λίγο, κιτρινίζουν σαν το ελεφαντόδοντο
Ίσως από το φούλι που το προσπέρασα σήμερα και με φώναξε να το κοιτάξω, στον κήπο του γυμναστηρίου.
Γιαυτό, από τα τρία"ίσως", τόση υπόσχεση ιαματική.

λαγουδάκια

2009-04-15T22:09:00.004+03:00

Ο Μάρτιος είχε τις στιγμές του. Ελπίζω να βρω τη διάθεση να βάλω (να αναρτήσω, δήθεν) φωτογραφίες από τις εκδηλώσεις που διοργανώσαμε. Αλλά και γιατί να την εύρω τη διάθεση; Ποιος την αφήνει να βγάλει κανένα αγριολούλουδο; Αλώνισμα, καύση, ξεπάτωμα: Απέστειλα σχετικό υλικό και στο "καθ'ύλην" αρμόδιο γραφείο ειδικού γραμματέα, με την παράκληση να με ενημερώσουν για την παραλαβή του υλικού. Ουδεμία αντίδρασις. Ο ιπποπόταμος έχει φαίνεται φορέσει λαμπριάτικες κορδέλες και περιμένει τη λαμπάδα Μπάρμπι από τη νονά του.
Είχε κι ο Απρίλιος στιγμές.
Τώρα ψάχνω μια πασχαλιάτικη εικόνα. Έστειλα ηλεκτρονικά ευχετήρια- κάποιες ασπρόμαυρες καμπάνες δεμένες με σύρμα.
Νομίζω ότι η ευτυχέστερη επιλογή είναι η εξής του φωτογράφου Μανώλη Μπαμπούση:

Γιατί στο Ταμιείον της Ανάστασης πολλές υποσχέσεις κι ελπίδες Αναλήψεων προσφέρονται. Φτάνει να ταιριάζει η κάρτα. Και η μνήμη να συγκρατεί κυριώς τετραψήφια.

ένα κομμάτι σκοινί

2009-03-21T09:19:00.002+02:00

Η γνώση για την ακριβή σημασία των πραγμάτων,
είπε,είναι δικαιοσύνη
και χτύπησε ξάφνου την καμπάνα
κόσμος μαζεύτηκε, στάθηκαν, κοιτούσαν,
"Εγώ την χτύπησα," είπε,
αυτοί κοιτούσαν
δε μιλούσαν
Ύστερα σήκωσαν τους ώμους τους, έφυγαν
Τότε εκείνος έκοψε με το σουγιά του ένα κομμάτι σκοινί
και τό' δεσε σφιχτά σφιχτά γύρω στη μέση του
εκεί μπροστά στην εκκλησία.
Δευτέρα μεσημέρι.

Γιάννης Ρίτσος, Κιγκλίδωμα, Της Δευτέρας

Θυμήθηκα (μέρες τώρα είναι που το θυμάμαι και το κυκλοφέρνω) τις αρχές της άνοιξης του 1985, τον Ρίτσο να ανεβαίνει την Ομονοίας στην Καβάλα μέσα σε ένα κουρασμένο κοντογούνι. Μήπως ήταν το 1984; Έχει μικρές φθορές αυτό το ύφασμα των εικόνων που με τυλίγει.
Και χτες που ήμουν στη μητρόπολη του Αμμάν, για ν'ανάψω ένα κερί στον Μακρυγιάννη, τον Φωτάκο και τον Ανώνυμο της Ελληνικής Νομαρχίας, είπα -ανάμεσα στις ελληνικές κι αραβικές ψαλμωδίες πάνω στον ίδιο τόνο- "Τι κρίμα που δε σου έδωσα πλήρη την προσοχή μου νωρίτερα, ποιητή!".
Μια και το έφερε ο λόγος, χωρίς τη μελέτη του πεζογραφικού του έργου (Εικονοστάσιο Ανώνυμων Αγίων), ο αναγνώστης είναι καταδικασμένος να χάσει μεγάλο μέρος της νεοελληνικής μεταπολεμικής πεζογραφίας, αν βέβαια ψάχνει για κείμενα που η πένα έχει αίμα ζωντανό.

excerpt

2009-03-18T07:56:00.003+02:00

1
ألاحظتِ شيئاً ؟
ألاحظتِ أنَّ العلاقةَ بيني وبينكِ ..
في زمنِ الحرب ..
تأخذُ شكلاً جديدا
وتدخلُ طوراً جديدا
وأنّكِ أصبحتِ أجملَ من أيِّ يومٍ مضى ..
وأنّي أحبّكِ أكثرَ من أيَّ يومٍ مضى ..
ألاحظتِ ؟
كيفَ اخترقنا جدارَ الزمنْ
وصارتْ مساحةُ عينيكِ
مثلَ مساحةِ هذا الوطنْ ..

1.
Άραγε να το πρόσεξες;
Να πρόσεξες αυτό που μας ενώνει
πώς μεταβάλλεται
στα χρόνια του πολέμου
και περνά σε στάδιο καινούργιο,
και πως τόσο ομόρφυνες
πως σ' αγαπώ πρώτη φορά μου τόσο...
Άραγε να το πρόσεξες;
Πώς διεισδύσαμε στου χρόνου την οχύρωση
πώς τα μάτια σου κι η πατρίδα αυτή
έλαβαν τις ίδιες διαστάσεις;

(Νιζάρ Καμπάνι, Σημειώσεις εν καιρώ αγάπης και πολέμου)

أهلا و سهلا

2009-03-16T22:49:00.008+02:00

March 29th, 2009
Al-Hussein Cultural Centre, Municipality of Greater Amman
Ras Al Ain, Small Auditorium 05:00-07:00 p.m.
"Knowing the other: Greek-Arab relations in literature"

Program of the Event:

05:00-05:20 p.m.:
• Welcome address by H.E. The Ambassador of Greece, Mr. Iraklis Asteriadis.
• Presentation by Henry Diab, Lund University, Director of Studies, Centre for Languages and Literature, "A Fruitful Cooperation- Programs of Exchange and Cooperation between Lund University and the University of Jordan".
05:20-05:50 p.m.:
• Assistant Professor Vassilios Sabatakakis, Lund University, Centre for Languages and Literature, Department of Greek Studies:
"Knowing the other: How the Byzantines and the Arabs described each other in medieval literature"
05:50-06:30 p.m.:
• Lecturer Vassilios Ikonomidis, University of Jordan, Department of European Languages, Section of Greek Language and Culture:
"Knowing the other: Translating modern and contemporary Greek and Arabic Poetry and Prose- Samples of an ongoing project"
Excerpts of poetry and prose will be recited by the speaker and his students of the Greek Section at U.J.: Luma Kalaji, Rita Qaqish, Samah Talalah, Fida A. Karim, Abd Al Fatah Shaheen

06:30- 07:00 p.m.: Reception

Μάζευα

2009-03-08T18:36:00.006+02:00

Ήρθε ζητώντας το παλιό μου γραφείο, μια κάποια, ονόματι Αχλάμ (Όνειρα), και εξαιτίας του ονόματός της ίσως, δέχτηκα, και κατένευσα να πάρω τα δικά μου στην ειδική αίθουσα, όπου έτσι κι αλλιώς περνώ τις ώρες μου.
Αλλά, όσο το αίτημα υποβάλλεται δειλά κι ευγενικά, η επέλαση συμβαίνει απότομα και με μια δόση απολύμανσης. Σαν ό,τι άγγιξε ο άλλος, να γίνεται δυνάμει επικίνδυνο και ξένο. Το "ξένο σώμα"...
Μάζευα σήμερα σημάδια εφτά χρόνων.
Φυλλάδια ενημερωτικά,
Το σταχτοδοχείο μου από τη Δαμασκό,
Μολυβοθήκη, δώρο της Ιωάννας Κ. προ οκτώ ετών, πάλι από τη Δαμασκό,
Αιτήσεις για υποτροφίες,
Δύο ανεπίδοτες συστατικές επιστολές,
Χάρτες της Ελλάδας,
Ευχετήριες κάρτες Χριστουγέννων,
Κιμωλίες και μαρκαδόρους,
Χαρτάκια με μικρά γράμματα δικά μου, για φοιτητές μου από τον πρώτο χρόνο, με τους ειδικούς αριθμούς αναγνώρισης (κι αίφνης τους θυμόμουν έναν προς έναν),
Φύλλα αξιολόγησης και περιγραφές μαθημάτων. Ουφ, πόσες σελίδες έχω γράψει...
Και σειρές ολόκληρες βιβλία.
Έχουν κάμποσο όγκο τα επτά χρόνια.

Οι μαριονέτες

2009-03-05T09:16:00.003+02:00

Ο ήρωας-μαριονέτα είναι κομμάτι της παθολογίας της γραφής.
Από άλλες προθέσεις μπορεί να ξεκινούν οι συγγραφείς, (η διαφωτιστική πρόθεση της εφαρμοσμένης φιλοσοφίας, για παράδειγμα, ή το άτολμο τσαλαβούτημα στα προσωπικά περιστατικά- ή κι άλλες αιτίες) αλλά στα ίδια φτάνουν.
Όταν διαβάζεις Το παιδί-θαύμα της Ιρέν Νεμιρόβσκυ, κείμενο του 1927 όταν η Ιρέν ήταν 24ετής, το δέχεσαι ίσως και κάτι ξεχωρίζεις που να λάμπει. Τουλάχιστον η διαδοχή αντιθετικών εικόνων, κάποιες εγκιβωτισμένες ιστορίες που παρατίθενται αδρά σχεδιασμένες.
Αλλά όταν διαβάζεις το Ανήρ εκδιδόμενος του Ευάγγελου Αδαμάκη, κείμενο του 2008, που διαφημίζεται ως αυτοβιογραφικό, τότε γίνεσαι έξαλλος. Όχι τόσο με τον αδικαίωτο καημό της αιωνιότητας που βασανίζει τον καθένα που κρατάει το μολύβι ή πατάει τα πλήκτρα, όσο με τα κριτήρια των εκδοτών.

Μετεωρολογία

2009-03-03T22:23:00.004+02:00

Τι καταχνιά, Θεέ μου, τι βροχή

Πάντα η βροχή φτιάχνει καθρέφτες
Όπου αντί γι' ασήμι, μάλαμα
Και όταν τους μιλείς
Κάτι χαλίκια ελάχιστα, κάτι γυαλιά σπασμένα
Φτιάχνουν τη φωνή σου, όπως παλιά, με τις μικρές γωνίες
Κι έτσι σου αποκρίνονται.

Επικαιρότητες...

2009-03-01T12:56:00.003+02:00

Από καθαρή σύμπτωση διαβάζω αυτές τις μέρες πάλι, και πιο προσεκτικά, το "Κατά Σαδδουκαίων" του Μιχάλη Κατσαρού (ας είναι καλά κάτι επιπλέον εκπτώσεις στα βιβλιοπωλεία, στους πάγκους με τα ευπώλητα): εκείνο που βρίσκει τον κολοφώνα του στο "Η διαθήκη μου"
Αντισταθείτε
σ' αυτόν που χτίζει ένα μικρό σπιτάκι
και λέει: καλά είμαι εδώ.
Αντισταθείτε σ' αυτόν που γύρισε πάλι στο σπίτι
και λέει: Δόξα σοι ο Θεός.
............................
Αντισταθείτε
σ' αυτόν που χαιρετάει απ' την εξέδρα ώρες
ατέλειωτες τις παρελάσεις
σ' αυτή την άγονη κυρία που μοιράζει
έντυπα αγίων λίβανον και σμύρναν
σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.
Αντισταθείτε πάλι σ' όλους αυτούς που λέγονται
μεγάλοι
στον πρόεδρο του Εφετείου αντισταθείτε
στις μουσικές τα τούμπανα και τις παράτες
σ' όλα τ' ανώτερα συνέδρια που φλυαρούνε
πίνουν καφέδες σύνεδροι συμβουλατόροι
σ' όλους που γράφουν λόγους για την εποχή
δίπλα στη χειμωνιάτικη θερμάστρα
στις κολακείες τις ευχές τις τόσες υποκλίσεις
από γραφιάδες και δειλούς για το σοφό
αρχηγό τους.
Αντισταθείτε στις υπηρεσίες των αλλοδαπών
και διαβατηρίων
στις φοβερές σημαίες των κρατών και στη
διπλωματία
στα εργοστάσια πολεμικών υλών
.....
Τότε μπορεί βέβαιοι να περάσουμε προς την
Ελευθερία.

Κείμενο θυμίζω του 1953. Θα ήταν σχεδόν νοσταλγική μπαναλιτέ να τα διαβάζει αυτά ο άνθρωπος του εικοστού πρώτου αιώνα, έτσι δεν είναι; Ευτυχώς η ιδιότητα του φιλολόγου, το μερτικό του από τη δημόσια αδιαφορία, επιτρέπει τέτοιες μπαναλιτέ. Και τι χυδαιότερο άλλωστε από τις τρέχουσες δημόσιες αναπαραστάσεις του δημόσιου βίου μας; Κανείς δεν μπορεί να τις υπερκεράσει. Έπειτα μια λοξή ματιά στον ημερήσιο Τύπο, στη συνέντευξη του Γράκχου των χορτολειβαδίων της Κρήτης (όπως ο ίδιος παρουσίασε μελοδραματικά εαυτόν, όταν έδωσε εντολή να ξυλοφορτώσουν τους Κρήτες αγρότες). Είπε το λοιπόν σήμερα ο υπουργός Μαρκογιαννάκης στο Πρώτο Θέμα:
«Από την ώρα που κινδυνεύουν πολλά αγαθά, διότι σήμερα υπάρχει κίνδυνος για πολύ μεγάλα αγαθά της κοινωνίας και των ανθρώπων, ενδεχομένως να χρειαστεί να στερηθούμε κάποια πράγματα, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα.»
Και υπόσχεται στους νοικοκυραίους ότι θα αγοραστούν πολύ σύντομα οχήματα ρίψης νερού για τις διαδηλώσεις. Πρώτα χημικά αέρια κι έπειτα ξέπλυμα, να φύγουν τα "μιάσματα".
Νά'τοι που κάναν τόσο επίκαιρο το Μιχάλη Κατσαρό πάλι.
Και από σπόντα, ευνοείται και η κλασικότητα του Καβάφη που επίσης περιέγραψε οραματικά τον αναμορφωτή στο "Εν μεγάλη Ελληνική αποικία" , τούτο του 1928.

Όταν χειμών

2009-02-22T22:52:00.001+02:00

Μάλλον
η μόνωση απέτυχε
Μάλλον
δεν άρκεσε το άσπρο της ρητίνης
Γιατί, όταν χειμών,
όταν βροχοσταγόνες,
όταν στο παραθύρι γράφει ο αχνός,
μαζεύω στα τάσια της αγάπης
σκόρπια
μες στο θολό νερό
τα βλέμματα,
τα λόγια, όσα είπαμε, όσα γι' αργότερα λιγάκι μεταθέσαμε,
τους ώμους των, καθώς κατέβαιναν τις σκάλες.

shortly...

2009-01-25T20:33:00.004+02:00

things I have to write about:
- With whom Bashir was dancing?
-"When I was a teacher"
- A Public Servant's Praise
οφείλω να γράψω για τα ακόλουθα:
- Με ποιον λικνίστηκε ο Μπασίρ;
-"Όταν ήμουν δάσκαλος"
-Δημοσίου ανδρός εγκώμιον.
Καμιά φορά λέω ότι όλα είναι παραλλαγές στο ίδιο θέμα. Ότι είναι ψελλίσματα στο τρίπτυχο λόγος-έργο-νόημα. Αυτήν την αχειροποίητη εικόνα που υποτίθεται ότι έστεκε μπροστά από το τέμπλο άγνωστου παρεκκλησίου άδηλης κωμόπολης, με κερματοδέκτη "υπέρ των πτωχών", στον απροσδιόριστο χρόνο που έχουν οι λαϊκές αφηγήσεις "πρίν κάμποσα χρόνια, αλλά όχι πολύ παλιά".

"Will I change the world?"

2009-01-15T08:37:00.006+02:00

Haunting image from Akram Habeeb's blog wishing him health

A typical reaction to many suggestions which aim at a personal commitment to a broader strategy: "So what? Will I make a difference? Will I change the world?"
These days, I am discussing with young people, frequently of Palestinian descent... They are depressed and upset, while at the same time they put the blame for the crimes committed in Gaza on the world policy and the international community. And they are not wrong. But, by no means, this cancels the duty to engage themselves dynamically in mild means of protest (rallies, petitions, networking and polls) or more effective ones (such as boycotting products and commodities of Israeli origins). They gladly talk about the U.N. failures but they would not skip their Starbucks or KFC routines. And here I am, discovering very convincing arguments in the articles of Naomi Klein, a Canadian journalist, activist and thinker, of Jewish origins, who underlines the importance of this strategy in order to fight back Israeli aggression. She considers that for a small state which heavily relies on trade, boycotting is a very successful weapon of pressure. Most importantly, she brightly compares the situation in Gaza (before the attacks) with that of South Africa during the period of apartheid: The color-coded IDs and travel permits, the bulldozed homes and forced displacement, the settler-only roads...Only that, according to Ronnie Kasrils, a prominent South African politician, the architecture of segregation that he saw in the West Bank and Gaza was much worse than anything imposed on the black majority of South Africa. This open-air prison condition in Gaza has only been a much better excuse for sanctions and conscience alert. To the question "Will I change the world?" I am afraid I can give no answer, but to the question "Shall I compromise in my twenties with an apparently cruel pragmatism?" to this I have already answered.
No,
No,
No,
No,
NO!
Είναι κι αυτό ένα "ΟΧΙ".
Αφορμή για τις σημειώσεις αυτές ήταν η αναδημοσίευση στα ελληνικά μικρού αποσπάσματος του άρθρου της Ναόμι Κλάιν (Τα Νέα, 15 Ιανουαρίου 2009, στήλη ΑΙΧΜΕΣ).

An interesting article, "What You Don’t Know About Gaza"

2009-01-11T21:37:00.004+02:00

For the Arab reader or, even, for someone informed about the issues and the history of the region, prof. Rashid Khalidi's article at The New York Times, (Jan. 07, 2009) does not add much, I have to admit. But, by putting down some basics, in lines and paragraphs, it shows the total war with windmills that the Arab intellectuals, organic intellectuals (to mention Gramsci here) and everyone in reality, have to go through in this land of negotiating about the facts, the meaning and the impression. Today, I was watching how the BBC presented the demonstration of some Israelis and Jews in London, protesting for the "condition of fear to which the Israelis are subjected, due to the terrorists in Gaza". I remind that the "fearful" lost up to now 13 people, most of whom, invading soldiers, while the "terrorist" (legitimate) population of Gaza lost 850 (most of whom civilians, women and children). Some have the right to be in a condition of fear, while others have to experience fear in its maximum, combined with loss, deprivation and despair. The article goes as follows:

NEARLY everything you’ve been led to believe about Gaza is wrong. Below are a few essential points that seem to be missing from the conversation, much of which has taken place in the press, about Israel’s attack on the Gaza Strip.

Ronald J. Cala II

THE GAZANS Most of the people living in Gaza are not there by choice. The majority of the 1.5 million people crammed into the roughly 140 square miles of the Gaza Strip belong to families that came from towns and villages outside Gaza like Ashkelon and Beersheba. They were driven to Gaza by the Israeli Army in 1948.

THE OCCUPATION The Gazans have lived under Israeli occupation since the Six-Day War in 1967. Israel is still widely considered to be an occupying power, even though it removed its troops and settlers from the strip in 2005. Israel still controls access to the area, imports and exports, and the movement of people in and out. Israel has control over Gaza’s air space and sea coast, and its forces enter the area at will. As the occupying power, Israel has the responsibility under the Fourth Geneva Convention to see to the welfare of the civilian population of the Gaza Strip.

THE BLOCKADE Israel’s blockade of the strip, with the support of the United States and the European Union, has grown increasingly stringent since Hamas won the Palestinian Legislative Council elections in January 2006. Fuel, electricity, imports, exports and the movement of people in and out of the Strip have been slowly choked off, leading to life-threatening problems of sanitation, health, water supply and transportation.

The blockade has subjected many to unemployment, penury and malnutrition. This amounts to the collective punishment — with the tacit support of the United States — of a civilian population for exercising its democratic rights.

THE CEASE-FIRE Lifting the blockade, along with a cessation of rocket fire, was one of the key terms of the June cease-fire between Israel and Hamas. This accord led to a reduction in rockets fired from Gaza from hundreds in May and June to a total of less than 20 in the subsequent four months (according to Israeli government figures). The cease-fire broke down when Israeli forces launched major air and ground attacks in early November; six Hamas operatives were reported killed.

WAR CRIMES The targeting of civilians, whether by Hamas or by Israel, is potentially a war crime. Every human life is precious. But the numbers speak for themselves: Nearly 700 Palestinians, most of them civilians, have been killed since the conflict broke out at the end of last year. In contrast, there have been around a dozen Israelis killed, many of them soldiers. Negotiation is a much more effective way to deal with rockets and other forms of violence. This might have been able to happen had Israel fulfilled the terms of the June cease-fire and lifted its blockade of the Gaza Strip.

This war on the people of Gaza isn’t really about rockets. Nor is it about “restoring Israel’s deterrence,” as the Israeli press might have you believe. Far more revealing are the words of Moshe Yaalon, then the Israeli Defense Forces chief of staff, in 2002: “The Palestinians must be made to understand in the deepest recesses of their consciousness that they are a defeated people.”

Rashid Khalidi, a professor of Arab studies at Columbia, is the author of the forthcoming “Sowing Crisis: The Cold War and American Dominance in the Middle East."

Για την ελληνική απόδοση του κειμένου βλέπε εδώ

A night of tribute

2009-01-10T21:09:00.009+02:00

I just came back from a fund raising concert/event at the University of Jordan, for the suffering people of Gaza, under the title "A Night of Tribute to Gaza". Poetry, songs, dances, a lively tableau behind the artists, in a traditional style, of a sky line (perhaps in Jerusalem), full of symbols, the oud, the sword, the faceless woman, the church, the mosque, the Mediterranean sacrifice of the cockerel. Culture, indeed; I mean music, speech, the sense of festivity, the interaction... so many things that the West tries to escape focusing, unilaterally, on the description of Hamas as an islamist front, and the Israelis annihilate as non-existent.
Voula had called me few hours ago, letting me listen to the shouts of the Palestinian youth voices, during a demonstration in the heart of Athens.
Μόλις επέστρεψα από συναυλία-παράσταση με τίτλο "Νύχτα αφιερωμένη στη Γάζα". Διοργανώθηκε στο Πανεπιστήμιο μήπως και συγκεντρωθούν μερικά παραπάνω χρήματα για τα αναγκαία στους ανθρώπους της Γάζας που μέσα στο καταχείμωνο απέμειναν με σπασμένα τζάμια, χωρίς μια κουβέρτα, όταν βέβαια δεν τρέχουν αλλόφρονες στα σοκάκια από το φόβο, ή την καταστροφή, ή και την παντελή θλίψη, που δεν αφήνει τόπο να σταθείς. Διάβαζα για γονείς που σπάζαν με πίκρα τα τζάμια στα παραθύρια τους, μην τύχει και θρυμματιστούν από τους κρότους και τους κλυδωνισμούς πάνω στα παιδιά. Τι νύχτες Ιανουαρίου, τι νύχτες 2009... Διαπιστώνω πόσο η πραγματικότητα είναι πιστή σε όρους μελοδραματικούς εδώ. Διαβάστηκαν ποιήματα, έπειτα τραγούδι, χορός και πιο πίσω ένα όμορφο ζωγραφισμένο πανό ως φόντο πολύχρωμο. Ο ορίζοντας παλαιστινιακής πόλης από κοντά: διέκρινα το ούτι, το σπαθί, το κεφαλοδέσι μιας γυναίκας δίχως πρόσωπο, τον σταυρό της εκκλησίας, το μισοφέγγαρο του τζαμιού, τον αρχέγονο κόκορα. Να ήταν η Ιερουσαλήμ, η πολιτεία της προσφυγιάς; Ο πολιτισμός σε δειγματοληψία: η μουσική, τα βήματα του ντάμπκε (παραδοσιακού και διαδεδομένου χορού των Αράβων, ιδίως της Παλαιστίνης, του Λιβάνου, της Συρίας, και της Ιορδανίας), ο ποιητικός λόγος, η επικοινωνία του κοινού θερμή και φωναχτή... Όλα αυτά που η Δύση συνήθως φροντίζει να καλύπτει με γενικεύσεις περί ισλαμιστών της Χαμάς, ωσάν να μην υπάρχει τίποτε άλλο (σαν, επί παραδείγματι, να λέμε ότι η Ιταλία είναι ο Μπερλουσκόνι και η νεανική καράφλα του, ή ότι στην Αμερική υπάρχουν μόνο κάτι μαύροι κύριοι επιτυχημένοι), οι δε άλλοι, τα θεόθεν προορισμένα τέκνα του Δαυίδ, αμφισβητούν καν ότι υφίστανται οι άνθρωποι αυτοί, η παιδεμένη κουλτούρα τους.
Πριν λίγες ώρες, μου είχε τηλεφωνήσει η Βούλα, για ν' ακούσω από το τηλέφωνό της την Παλαιστινιακή νεολαία που διαδήλωνε στο Σύνταγμα. Φώναζαν στ' αραβικά "με την ψυχή, με το αίμα μου θα υπερασπιστώ τη Γάζα". Απόδειξη δυνάμει ύπαρξης των δύο επικίνδυνων συστατικών της ανθρώπινης κατάστασης.